Date Archives February 2013

BB: “Kosova do të ketë rritjen më të lartë ekonomike në rajon”

Foto D.Welle

18 qershor 2013, Deutsche Welle,Grupi i gjashtë vendeve të Evropës Juglindore po shkon drejt një ringritjeje të brishtë ekonomike. Sipas Bankës Botërore nxitës janë rimëkëmbja e energjisë elektrike, e bujqësisë dhe e disa eksporteve.

Sipas raportit më të fundit të Bankës Botërore mbi Zhvillimin Ekonomik të Evropës Juglindore prezantuar të martën (18.06.2013)në Prishtinë, grupi i gjashtë vendeve të Evropës Juglindore po shkon drejt një ringritjeje të brishtë ekonomike, nxitësit e së cilës janë rimëkëmbja e energjisë elektrike, e bujqësisë dhe e disa eksporteve. Abebe Adugna, Kryeekonomist në Bankën Botërore për Rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore si dhe bashkëautor i raportit, thotë se: “Flukset bruto të kapitalit drejt vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme tani janë 60 për qind më të larta se ato para një viti, duke treguar një fund të ndikimeve më serioze ndaj këtyre vendeve prej tkurrjes së kreditimit në Eurozonë duke përfshirë edhe ekonomitë e gjashtë vendeve të Evropës Juglindore. Ndonëse ringritja do të jetë përgjithësisht e brishtë, ekonomitë e gjashtë vendeve do të jenë në rritje.”

Kosova do të ketë rritjen më të lartë ekonomike në rajon

Ndërsa, sipas Yvonne Tsikata, Drejtore e Bankës Botërore për Uljen e Varfërisë dhe Menaxhimin Ekonomik për Rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore: “Përveç ruajtjes së stabilitetit makroekonomik dhe rifillimit të rritjes ekonomike, vendet duhet të rifitojnë inercinë e periudhës para krizës për të ndërmarrë reformat dhe politikat për përmirësimin e mjedisit për ndërmarrjet e reja dhe ato ekzistuese, për gjallërimin e ekonomisë dhe për krijimin e vendeve të punës, si dhe për të mbështetur gatishmërinë e punëtorëve për të kapur mundësitë e vendeve të reja të punës.”

Sipas raportit, falë investimeve madhore publike dhe një fluksi të rëndësishëm të remitancave Kosova përsëri pritet të ketë rritjen më të lartë nga të gjitha vendet në rajon(3.1 për qind. Ndërsa, një nga shqetësimet kryesore në këtë ringritje të re, është se ekonomitë e gjashtë vendeve të Evropës Juglindore vazhdojnë të jenë të goditura nga papunësia e lartë, vendet nuk po krijojnë vende pune shpejt sa duhet dhe situata e vendeve të punës është më keq sesa sugjerohet nga shifrat e zymta të papunësisë, duke pasur parasysh se shumë largohen nga rajoni për t’u punësuar diku tjetër.

Kur shkelqimi i yjeve fashitet ne erresiren e harreses…

Hendbollisti Xhelal Selmanaj

27 shkurt 2013,Radio Kosova, Mesatarja e golave prej 7 ne 16-te dhe rekordi deri ne 26 gola, ishte ajo qe yllin e dikurshem te arenes sportive Xhelal Selmanajn e mbajten per 4 dekada ne piedestalin e hendbollit te ish-Jugosllavise. Ndersa, eshte anashkalimi dhe harresa ajo qe iu dha ne Republiken e Kosoves ketij hendbollisti me nam i cili ia kushtoi hendbollit 40 vjet te jetes.


Majtak dhe ne pozicionin e djathte eshte karakteristika kryesore e cila hendbollistin decanas Xhelal Selmanajn e dalloi nga brezi i tij. Ndersa, mesatarja e golave prej 7 ne 16-te dhe rekordi me 26 gola, hendobillistin e ish Borcit te Ferizajit per 40 vjet e mbajti ne piedestalin e hendbollit te ish-Jugosllavise. Per rrugetimin e tij ne lemin e hendbollit, sukseset, vehtiresite por edhe zhgenjimet pas 20 vjetesh qendrimi larg mediave, ,then heshtjen 20 vjecare duke u rrefyer  me modestine tipike te njerezve te medhenj:

Hapat e pare ne hendboll i mora ne gjimnazin “Vellezerit Frasheri”ne Decan, me trajner  Muhamet Alajn, i cili si profesor i edukates fizike ndikoi shume qe hendbolli te jete loja kryesore.Me ´68 dhe per 6 vjet me radhe isha lojtar i klubit “Decani”. Ne ndeshjen miqsore me “Anillan”-in e Polonise ne Gjakove, i shenova 16 gola dhe isha lojtari me i ri dhe me i mire per reprezentacionin e Kosoves. Dhe ,prej aty me ´73, nga Decani kalova ne “Borcin” e Ferizajit, tash “Kastrioti”. Jo, dileme nuk kisha meqe e dia se ishte i vetmi klub i Kosoves ne Ligen e Dyte Federative te Jugosllavise dhe me kalimin tim e te disa shokeve aty, ne vitin 74-75 jemi inkuadruar ne Ligen e Pare. Aty qendrova deri ne vitin 1993”.

Kampioni Selmanaj:Mesatarja e golave prej 7 ne 16-te 

Sukseset me te medha hendbollisti Xhelal Selmanaj i arrit ne Ligen e Pare Federative te Jugosllavise ku me 1988 u shpall edhe kampion. Ndersa, ishte i vetmi shqiptar te cilit nga selektori i mirenjohur ljubljanas Ivan Snoji iu be ftese per pjesemarrje ne reprezentacionin e republikes se athershme federative.

“Perparesia ka qene se kam lujt me dore te majt. Ne secilin ekip kam qene i pranuare se majtaket jane te pakte. Por, nuk pranova se isha vetem 18 vjec dhe e dia se isha i vetmi shqiptar atje. Ndersa,selektori Ivan Snoji dy tri here eshte deklaruar pastaj se ”i vetmi lojtar shqiptar per te cilin e thej ligjin eshte Xhelal Selmanaj”, rrefen hendbollisti Selmanaj.

Me shpalljen e tij kampion, Selmanaj qendron ne Lion te Frances prej nga kthehet me 93, ku vazhdon per 7 vite per Besen e Pejes. Trazirat ne ish Jugosllavi tashme kishin filluar dhe peshen e ketyre viteve do ta ndjenin edhe lojtaret ne supet e tyre, duke sjell pas diteve te lavdise, dite te veshtira.

“Ishin momente te mira, se kur bajshim ndonje ndeshje me reprezentacion e Kosoves as nuk e  dinin ku eshte Kosova. Ndersa, pas hyrjes se Borcit te Ferizajit ne ligen e pare, cdo vend qe ka marr pjese e ka dit ku eshte Ferizaj dhe ku eshte Kosova, sepse sporti eshte ambasador. ndersa, ne vitet e ´90-ta kane qene shume t´veshtira per neve se ne njefare forme ballafaqoheshim edhe ne menyre politike,meqense jone gjithmone ka qene “Urra-Zdravo”, ndersa ata insistonin te fillonim me “Zdravo”. Prandaj, pothuaj para cdo ndeshje shperthente rrahje masive deri ne 10 minuta”.

Vite te erreta para lufte dhe pas saj…

 Ndersa prej vitit 93 per 7 vite luan per Besen e Pejes.ndaj thoshin kj nu keshte ndeshje nderkotmabre dhe sheprthente perehje masive nga 10 minuta pothuaj ne cdo ndeshje jashte kosoves. Ndersa, as koha e pasluftes nuk solli dite me te mira.

“Pas luftes kam lujt 5 vite per “Besen” e Pejes, prej se ciles jam largu  per shkak te kushteve dhe te sjelljeve te kryesise se hendbollit te Kosoves. Tri vjet kam qene trajner edhe ne Decan. Mirepo, kur vinte i riu kadet i moshes 12-13 vjecare e s´ishim ne gjendje t´i japim nje grime buke, kjo per mua ishte e rende. Ndaj per mungese kushtes jam terheq,sepse une kam lujt ne nje kohe tjeter kur sprtistit nuk i mungonte asgje dhe e tij ishte te tregonte vetem cilesine. Une i perkrah te rinjte, mirepo morale eshte kjo, Per mua jane heronj te gjithe ata qe merren sot me sport dhe mund te funksinjne ne ket kushte. Ne vitin 74, tek ne nuk eshte folur per kushte pune, ndersa ndaj tyre sillen pa pike respekti dhe bejne hajgare!”

Qe atehere Xhelal Selmanaj, ky hendbollist i arte dhe kapital i cili duhet shfrytezuar per brezat e rinj, u terhoq me dinjitet ne fshatin e tij te lindjes duke lene te pacenuar figuren e tij ne kujtesen e sportdashesve, pa marre parasysh veshtresite e ekzistences.

“Aktualisht jam i lire dhe jetoj ne fshatin e lindjes, ne Rastovice. Jam terhequr per shkak se nuk ka perkrahje dhe sa e kam percjell sportin ne Kosove, vetem Fadil Vokrri eshte i angazhuar ne Federaten e Futbollit te Kosoves dhe asnje sportist kulminant i sporteve te tjera. Kane ardhe njerez shkel e shko te cilet nuk jane marre kurre me sport”,thote veterani i sportit, Xhelal Selmanaj.

“Hendbollisti i Shekullit”-40 vite hendbollit te Kosoves 

Por, gjeni jo rralle bartet ne brezat e rinj. Dhe kshtu, djali i madh Besari vazhdoi hapave te babait, me po te njejtin potencial si babai i tij.

“Ka qene talenti me i madh ne kolove prejt e rinjve, eshte shpall me i mri ne luksemburg ne mohen 14 vjecare. mirepo e terhoqa per skakt e kulteve. e keru fakutletin ekoomik me 10-tshe. tash gjendet ne zvicer dhe eshte afru per klubin e bernit, ne ligne e pare”,rrefen Z.Selmanaj.

Pas perfundimit te karrieres, komuna e Decanit e shpalli Xhelal Selmanajn “Futbollist Shekulli. Por, asnje ze nga Ferizaji, klubit te te cilit ia fali shkelqimin e kulmit te karrieres se tij!

“Ferizaji me ka pas borxh shume e nuk ka bere asgje! 20 vite kemi dhene pa kursyer me shoekt e mi, me te cilet mburrem.Selektori i ish Jugosllavise thoshte:”Nje vend i vogel me dy milione banore te nxjerr lojtar te permasave te tilla, kshtu s ka ne bote!”Per reprezentacionin e  Kosoves ka qene deshira qe kur te luajne me reprezentacione te tjera te kujtojne Xhelal Selmanajn te pakten me dy bileta per vete dhe per nje shok dhe te thone se je i mireseardhur, sepse jam i vetmi qe ia kam dhene 40 vite hendbollit te Kosoves. Por jo, nuk e kane bere asnjehere!”

Por, megjithese nga komuna e Decanit eshte shpallur “Hendbollist i Shekullit”, hendbollisti i shquar Xhelal Selmanaj, sot 61 vjec, eshte i shkeputur teresisht nga sporti i Kosoves dhe shume larg vendit meritor qe do duhej t´i ipej…Aktualisht, hendbollisti i permasave ballkanike dhe evropiane Xhelal Selmanaj, sot 61 vjec, eshte i shkeputur teresisht nga sporti i Kosoves dhe shume larg vendit meritor qe do duhej t´i ipej ne shoqeri. 

Incidentet në veri të Mitrovicës pengojnë përpjekjet për normalizimin e jetës

Hyrja te Ura e Ibrit ne Mitrovices 

25 shkurt 2013, Dojçe Vele, Vetëm në tri javët e fundit në veri të Mitrovicës kanë ndodhur 22 shpërthime. Më problematike është pjesa e banuar me popullatë të përzier.

E përditshmja për Ahmet Prishtinën, shqiptar që banon në Lagjen e Boshnjakëve në pjesën veriore të Mitrovicës, është plot tension e pasiguri. Megjithatë ai është i detyruar të jetojë në rrethana të tilla, sepse këtu ka shtëpinë e tij: “Jetojmë në një situatë e rëndë me një pasiguri të madhe. Granata dhe bomba hidhen çdo dy – tri ditë dhe kanë detonime aq të fuqishme, saqë dridhen xhamat e shtëpisë. Ndaj, frika është prezente në çdo hap“, thotë Ahmeti.

Incidentet e në veri të Mitrovicës e bëjnë situatën të pasigurtë

Behxhet Bala, drejtor i komisionit për mbrojtje dhe shpëtim në komunën e Mitrovicës, thotë se ky është moment kritik pasi po bisedohet për shpërbërjen e strukturave paralele si dhe shmangien e elementëve kriminalë në veri, që tentojnë të krijojnë probleme dhe të shkaktojnë panik në masë. Por sidoqoftë mund të thuhet se situata është nën kontrollin e forcave të EULEX-it, KFOR-it dhe të Policisë së Kosovës, ndonëse me një mundësi më të kufizuar veprimi. „Më problematike është pjesa e banuar me popullatë të përzier. Ndërsa, cak i sulmeve janë shqiptarët dhe qytetarët joserbë, të cilët punojnë me institucionet e Kosovës“, thotë për DW-në drejtori Bala. Ai vlerëson faktin, që qytetarët duke mos rënë pre e provokimeve po kontribuojnë në ruajtjen e stabilitetit.

Mbledhje e këshillit të sigurisë në komunën e Mitrovicës

Cak i sulmeve edhe stafi i Zyrës Administrative për veriun

Halit Barani, kryetar i Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut – Zyra Rajonale në Mitrovicë, thotë se shpërthimet e vazhdueshme rrezikojnë vazhdimisht jetën e qytetarëve. “Popullata shqiptare dhe ajo ajo joserbe, që jeton këtu është në një gjëndje pothuajse të ngjashme si në kohën e luftës. Sepse, vetëm gjatë dy-tri javëve kanë ndodhur 22 shpërthime, më i fundit prej të cilëve të këtë të dielë.”

Zyra Administrative në veri, është hapi i parë drejt themelimit të komunës veriore të Mitrovicës në procesit të decentralizimit mbi bazën e Planit Ahtisari. Ky është institucioni i vetëm i Republikës së Kosovës, i cili funksionon në veri dhe është hapur me qëllim të ofrimit të shërbimeve qytetarëve në këtë zonë. Por, në veri të Kosovës, ku nuk është shtrirë sundimi i ligjit dhe ku siguria është problem për të gjithë banorët, puna në këtë zyrë për stafin punonjës është një sfidë e vërtetë, thotë për DW-në Adriana Hoxhiq, shefe e kësaj zyre: “Sigurisht ju jeni në dijeni për të gjitha sulmet me granata dore, të cilat pothuaj përditë

Adriana Hoxhiq, drejtore e Zyrës Administrative

hidhen në tërë Mitrovicën veriore dhe cak i këtyre sulmeve kanë qenë edhe punonjës të stafit të Zyrës Administrative. Kjo është një gjendje e papërballueshme, që nxit tensione dhe një atmosferë e rëndë. Por, stafi ynë është i vetëdijshëm, se është këtu për t’u ofruar shërbime bashkëqytetarëve të tyre. Ne nuk dorëzohemi nga misioni ynë, sepse jemi të bindur se nuk po bëjmë asgjë të keqe, se nuk po rrezikojmë askënd dhe se me aktivitetet tona vetëm e përmirësojmë cilësinë e jetës së qytetarëve. Ndaj, sinqerisht shpresoj se institucionet përgjegjëse të sigurisë do të dalin me një strategji, e cila do ta zgjidhë problemin e sigurisë”.

Të premten e kaluar(22.02.2013), në Rudarë të Zvecanit, ku për kohë të gjatë qëndroi barrikada kryesore, serbët protestues në veriun e Kosovës ndaluan disa automjete të EULEX-it, që ishin nisur drejt pikës kufitare të Jarinjës. Kësisoj u bë i pamundur transportimi i doganierëve të Kosovës për në këtë pikë kufitare.

Ajetë Beqiraj, DW

Incidentet në veri pengojnë normalizimin e jetës

Hyrje pa dalje ne uren mbi Lumin Iber

25 shkurt 2013, Dojce Welle,  Incidentet e kohëpaskohsme në veri të Kosovës bëjnë situatën  jo stabile dhe të pasigurt.  Vetëm në tri javët e fundit në veri të Mitrovicës kanë ndodhur 22 shpërthime, cak i të cilave janë shqiptaret dhe qytetarët që bashkëpunojnë me institucionet e Kosovës. 

Përditshmëria e Ahmet Prishtinës, shqiptar me banim në Lagjen e Boshnjakëve pak metra në të djathtë të urës kryesore të lumit Ibër, është plot tension e pasiguri. Por, ai dashur padashur duhet të jetojë në rrethana të tilla sepse këtu është vatra e tij. “Jetojmë në një situatë e rëndë me një pasiguri të madhe dhe shqiptarët që jetojnë në pjesën veriore kanë ndjenjën se po jetojnë jashtë Republikës së Kosovës. Kemi policinë e Kosovës, por 80 per qind prej tyre jane polic serb. Euleks-i është neutral dhe vjen vetëm pasi të kenë ndodhur incidentet. Granata dhe bomba hidhen cdo dy tri ditë dhe kanë detonime aq të fuqishme, saqe dridhen xhamat e shtëpisë. Ndaj, frika është prezente në cdo hap…“,thotë Ahmeti.

Vetëm në dy javët e fundit 22 shpërthime në veri të Mitrovicës  

Halit Barani,KLMDNJ nw Mitrovicw

Incidentet e kohëpaskohsme në veri të Mitrovicës bëjnë situatën  jo stabile dhe të pasigurt. Behxhet Bala, drejtor për mbrojtje dhe shpëtim në komunen e Mitrovicës  thotë se ky është moment kritik meqë po bisedohet për shpërbërjen e strukturave paralele dhe kriminale në veri, të cilat provojnë të krijojnë probleme dhe të shkaktojnë panik në masë. Megjithatë, mund të thuhet se situata është nën kontroll të forcave të EULEKS-it, KFOR-it dhe të Policisë së Kosovës, me një mundësi më të kufizuar veprimi. „Ndërsa dihet se i bëjnë  po ata që bllokojnë rrugët dhe pengojnë organet e sigurisë ne kryerjen e detyrave te vet. Pra,  kryesisht ekstremistët serb të cilëve cdo ditë po iu ngushtohet hapësira e veprimit në atë pjesë dhe ata tentojnë të destabilizojnë atë pjesë dhe të mbajne situatën e tensionuar. Me problematike është pjesa e banuar me popullatë të përzier. Ndërsa, cak I sulmeve janë shqiptarët dhe qytetarët joserb të cilët punojnë me institucionet e Kosovës“, thotë për DË-në drejtori Bala, për të shtuar se„Një kontribut të madh e kanë qytetarët të cilët s´po binë pre e provokimeve. Ne vazhdimisht jemi me ta duke iu bërë apel që t´kanë kujdes, t´janë syqelë, sepse atyre iu konvenon që ajo pjesë të jetë e destabilizuar“.

Barakat e Rojave te Ures se Ibrit

Halit Barani, kryetar I Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut-Zyra Rajonale në Mitrovicë, thotë shpërthimet e vazhdueshme rrezikojnë pandalur jetën e qytetarëve. 

“Popullata shqiptare përkatsisht ajo joserbe që jetojnë këndej, janë në një gjëndje pothuajse të njëjtë si në kohën e luftës. D.m.th ma keq se n´burg, sepse në burg s´paku jeten e kanë të sigurt për dallim prej kësaj situate në të cilën iu rrezikohet jeta në cdo sekondë. Sepse, vetëm gjatë dy tri javëve kanë ndodh 22 shpërthime, me i fundit prej të cilëve të ketë të diel. Ndaj, qëndrimi i të gjithë shqiptarëve të këtushëm është se udhëheqësit e Kosovës nuk ish dashtë të hynë në bisedime me Serbinë, para se të clirohet I tërë territori I Kosovës të lirohet cep më cep“.

Cak i sulemve edhe stafi I Zyrës Administrative për veriun

Zyra Administrative në veri, është hapi I parë drejt themelimit të komunës veriore të Mitrovicës në procesit të decentralizimit mbi bazën e Pakos se Ahtisarit. Ky është institucioni I vetëm I Republikës së Kosovës I cili funksionon në veri dhe është hapur me qëllim të ofrimit të shërbimeve qytetarëve të kësaj ane. Adriana Hoxhic, shefe e kësaj zyre thotë për DW-në se: “Brënda dy javëve të kaluara për qytetarët e veriut janë lëshuar rreth 80 qertifikata, rreth 50 letërnjoftime, jane regjistruar rreth 30 makina, kemi bërë edhe dy kurorëzime dhe 95 per qind e qytetarëve që na drejtohen vinë nga bashkësia etnike serbe. Ndërsa, krahas shërbimeve elementare komunale për qytetarët, ne perpiqemi t´iu dalim në ndihme edhe me ndonjë projekt për të cilin parashtrojnë kërkesa.“.

Adriana Hoxhiq, shefe
Zyr
es Administrative

Por, në veri të Kosovës ku nuk është shtrirë sundimi i ligjit dhe ku siguria është problem për të gjithë banorët, puna në këtë zyrë për stafin punonjës është një sfidë e vërtetë, thotë z.Hoxhiq.“Sigurisht ju jeni në dijeni për të gjitha sulmet me granata dore të cilat pothuaj përditë hidhen në tërë Mitrovicën veriore dhe cak I këtyre sulmeve kanë qënë edhe stafi punonjës I Zyrës Administrative. Kjo është një gjëndje e papërballueshme e cila nxit tensione dhe një atmosferë e rëndë. Por, stafi ynë është I vetdishëm se është këtu që të ofrojë shërbime bashkëqytetarëve të tyre dhe ne nuk dorëzohemi nga misioni ynë, sepse jemi të bindur se nuk po bëjmë asgjë të keqe, se nuk po rrezikojmë askënd dhe me aktivitetet tona vetëm përmirësojme kualitetin e jetës së qytetarëve. Ndaj, sinqerisht shpresoj se institucionet përgjegjëse të sigurisë do të dalin me një strategji e cila do të zgjidh problemin e sigurisë”. 

Shtrirja e sundimit të ligjit në veri të Kosovës,kërkesë e njëzëshme

E njëjta kërkese vie edhe nga qytetarët me banim në veri të Mitrovices, thotë Ahmet Prishtina: “Qeveria e Kosovës, nëqoftëse nuk ka bërë dicka fshetas popullit dhe nëqoftëse edhe kjo pjesë është territor i Republikës së Kosovës, le ta shtrijë sovranitetin edhe në pjesë veriore, le ta shtrinë sovranitietin dhe le të funksionojë ligji“. 

Takimi i Komitetit per Siguri ne Mitrovice

Të premten e kaluar( 22 shkurt), në Rudarë të Zvecanit ku për kohë të gjatë qëndroi barrikada kryesore, serbët e veriut të Kosovës kanë ndaluar disa automjete të EULEX-it  duke pamundësuar vazhdimin e tyre drejt pikës kufitare të Jarinjës  për shkak se po transportonin doganierët e Kosovës. Paraditën e së shtunës(23 shkurt), simpatizantë të Partise Radikale Serbe(SRS)të Sheshelit me një kolonë prej dhjetëra makinash defiluan nëpër lagjet e banuara me popullatë të përzier duke provovkuar banorët joserb me këngë nacionaliste.  Ndwrsa, të dielën, një shpërthim tjetër ndodhi në veri të Mitrovicws. Sipas Avni Zahitit, zëdhënës I Policisë së Kosovës në Rajonin e Mitrovicës, prej 1 janar-24 shkurt në zonën e veriut janë iniciuar 16 raste si Shkaktim i Rrezikut të Përgjithshëm. Cak i sulmeve ishin te gjitha shtresat e  komuniteteve banuese, përfshire edhe zyrtaret e institucioneve te Kosovës dhë përveç një rasti të lëndimit të dy personave, rastet tjera kanë rezultuar me dëme materiale. Ndërsa, Policia e Kosovës  në vazhdimësi po ndërmerr masa për parandalimin dhe zbulimin e  kryesve të këtyre veprave, përfshi këtu edhe masat e  shtuara dhe veprimet operative.

Mjedisi në Kosovë rrezik për shëndetin e qytetarëve

14 shkurt 2013, Dojçe Vele. Të dhënat flasin për mijëra raste sëmundjesh si pasojë e ndotjes së mjedisit. Zgjidhja e kësaj gjendjeje nuk duket të jetë prioritet.


Kryfamiljare, bashkëshorte e nënë dhe në trajtim të vazhdueshëm mjeksor. Këtij realiteti është e detyruar t’i nënshtrohet Gjyke Lushaj nga Shapteji. Problemet shëndetsore të saj zënë fill para 14 vitesh. “Vuaj nga pneumonia…Por, që prej shtatë vjetësh jam e infektuar edhe me bakterin E-Coli, nga uji i ndotur në puse sepse s´kemi ujësjellës. Trajtimi mjeksor është i vazhdueshëm, madje edhe i kushtueshëm, sepse ila؇çet duhet t’i blejmë vet.” Vetëm me pagën e të shoqit ajo e ka të vështirë t’i përballojë të gjitha këto shpenzime, thotë 41 vjeçarja, nënë e tre fëmijëve.

Mjedis i pashëndetshëm për të jetuar

Ajri i ndotur, uji i kontaminuar, mbeturina vend e pa vend, lumenj të degraduar, fusha ende

Gjyke Halilaj-Viktime e mjedisit te ndotur ne Kosove

të pa pastruara nga mbetjet e luftës e kanë shndërruar Kosovën në një ambient të pashëndetshëm për të jetuar. Ndërsa, trajtimi mjekësor në një mjedis të tillë është përpjekje e kotë, shton Ademi, bashkeshorti i saj. “Sapo përfunduam analizat dhe gjëndja e gruas vazhdon të jetë e rëndë. I kotë është edhe trajtimi kur përsëri vazhdojmë të jetojmë në një mjedis të stërmbushur me mbeturina, me ujë të kontaminuar dhe pa infrastukturën e duhur qoftë për ujin e pijshëm, ujrat e zeza, grumbullimin apo trajtimin e mbeturinave . Dhe kjo po na kushton me humbjen e shëndetit përditë.”

Pasoja alarmante nga mjedisi i ndotur

Në fund të vitit të kaluar, Banka Botërore publikoi një raport alarmant me të dhëna mbi ndikimin e ndotjes së mjedisit ndaj shëndetit të qytetareve të Kosovës. Sipas këtij raporti vetëm në vitin 2010, nga ndotja e mjedisit në Kosovë, janë regjistruar: 835 vdekje të parakohshme, 310 raste të reja të bronkitit kronik, 22 900 raste të reja të sëmundjeve në aparaitn e frymëmarrjes tek fëmijët, 11 600 vizita emergjente në spitalet e vendit etj. Në raport gjysma e rasteve të konsiderohen se janë pasojë e ndotjes së ajrit, ndotje kjo që shkaktohet nga shfrytëzimi i qymyrit për prodhimin e energjisë elektrike. Gjysma tjetër e rasteve konsideorhen si pasojë e ndotjes së ajrit nga gazrat që emetohen prej automjetet të vjetra dhe burimet e tjera për ngrohje. Agron Bektashi, drejtor i Qendrës Rajonale të Mjedisit, në Prishtinë shprehet ngjashëm: “Edhe pse në mungesë të një kadastre të mirëfillte të ndotësve të ajrit për Kosovën, të dhënat rreth cilësisë dhe ndotjes së ajrit nuk janë të plota, dihet se cilësia e ajrit në Kosovë është në nivel jo të kënaqshëm. Si burime kryesore të ndotjes në Kosovë konsiderohen sektori i energjetikës, industria e rëndë, infrastrukutra etj. Ndërsa, ndotësit kryesor aktual janë: Korporata Energjetike e Kosovës, Ferronikeli, Kompleksi i Trepçës në Rajonin e Mitrovicës, sistemt e ngrohjes qendrore në qytetet e mëdha të Kosovës, trafiku, etj.”

Sistemi i depozitimit të mbeturinave problematik për mjedisin

Kanalizimet për ujitje mbushen me mbeturina


Të gjitha Kompanitë Rajonale të Mbeturinave kanë në dispozicion 189 automjete. Ndërsa, grumbullimi i mbeturinave në zonat rurale bëhet me vetëm 20-30 për qind në dallim nga zonat urbane me pothuaj 100 për qind. Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor (MMPH)ka bërë shpërndarjen e 3.000 kontenjerëve për grumbullimin e mbeturinave në disa komuna të Kosovës. Në riciklimin e mbeturinave veprojnë kompani të shumta të regjistruara në Minisrinë e Tregtisë dhe Industrisë, por statistikat rreth riciklimit mungojnë duke pasur parasysh se pjesa dërmuese e tyre nuk kanë pëlqim mjedisor e as licencë për menaxhim mbeturinash. Këto të dhëna sjell për DW-në Ilir Morina, shef i Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit në Kosovë. “MMPH është përgjegjëse për krijimin e kuadrit ligjor, të strategjive dhe planeve. Ndërsa përgjegjesia e shtrirjes së rrjetit për menaxhimin e mbeturinave është kompetencë e komunave si dhe e kompanive rajonale dhe komunale, gjë që është përckatuar edhe në ligjin për përpunimin e mbeturinave”, thotë z.Morina.

Ilir Morina, shef i Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit në Kosovë


Grumbullimi i mbeturinave në zonat rurale vetwm 20 per qind


Por, edhe pse Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor i ka përpiluar të gjitha ligjet në harmoni me standardet e aplikueshme evropiane të mjedisit duke i përqafuar politikat mjedisore sipas kërkesave të “Aquis Communitaire”, zbatimi i këtyre ligjeve po has në pengesa të mëdha si rezultat i prioriteteve energjetike dhe industriale në Kosovë, thotë drejtori i REC-ut Agron Bektashi. Sipas tij “kjo e vështirëson plotësimin e standardeve të BE-së dhe njëkohësisht e zgjat afatin kohor të futjes së Kosovës në listën e shteteve, të cilat i kanë prioritet çështjet e mjedisit”.

Mjedisi në Kosovë-rrezik për shëndetin e qytetarëve

Bukuri nga natyra… 
Rrenim nga faktori njeri

14 shkurt 2013, Dojce Vele,Të dhënat flasin për mijëra raste sëmundjesh si pasojë e mjedisit te ndotur ne Kosove.  Trajtimi mjeksor  në një mjedis të tillë është përpjekje e kotë Ndwsa, zgjidhja e poblemit nuk duket të jetë prioritet i qeverisë. 

Kryfamiljare, bashkëshorte e nënë dhe në trajtim të vazhdueshëm mjeksor, është jëta ë cila i është diktuar Gjyke Lushajt nga Shapteji, problemet shëndetsore të së cilës zënë fill para 14 vitesh.

Vuaj nga pneumonia…Por,qe 7 vjet jam e infektuar edhe me bakterin E-coli, nga uji i ndotur në puse se s´kemi ujësjellës. Trajtimi mjeksor është i vazhdueshëm, besa edhe i kushtueshëm, se ilaqet duhet t i blejmë vet dhe me një pagë të burrit është vështirë të mbulohen gjitha këto shpenzime…”, rrëfehet kjo 41 vjecare, nënë e tre fëmijëve .
Mjedis i pashendetshem per te jetuar.

Gjyke Halilaj

Ajri i ndotur,uji i kontaminuar, mbeturina vend e pa vend, deponitë e egra, lumenj të degraduar, fusha ende të pa pastruara nga mbetjet e luftës kane shndërruar Kosovën në një ambient të pashëndetshëm për të jetuar. Ndërsa, trajtimi mjeksor  në një mjedis të tillë është përpjekje e kotë, shton  Ademi,bashkeshorti i saj.“Sapo përfunduam analizat dhe gjëndja e gruas vazhdon të jetë e rëndë. I kotë edhe trajtimi kur përsëri vazhdojmë jetën në një mjedis të stërmbushur me mbeturina, me ujë të kontaminaur, të pa klorinuar, pa infrastukturë të duhur qoftë për ujin e pijes, ujërat e zeza, grumbullimin apo  trajtimin e mbeturinave . Dhe kjo po na kushton humbje shëndeti përditë…”.

Pasojat e mjedisit te ndotur-alarmante

Në fundvitin e kaluar, Banka Boterore publikoi një raport alarmant me të dhëna mbi ndikimin e ndotjes mjedisore në shëndetin e qytetareve të Kosovës,sipas të cilit,  vetëm në vitin 2010, nga ndotja e mjedisit në Kosovë, janë regjistruar: 835 vdekje të parakohshme; 310 raste të reja të bronkitit kronik; 22 900 raste të reja të sëmundjeve respiratore ndër fëmijë ; 11 600 vizita emergjente në spitalet e vendit etj. Në raport, gjysma e të dhënave iu atribuar ndotjes se ajrit nga shfrytëzimi i qymyrit për prodhimin e energjisë elektrike, ndërsa gjysma tjetër si pasojë e ndotjes së ajrit nga gazrat që lirohen nga automjetet e vjetra dhe burimet e tjera për ngrohje. Njësoj pohon edhe Agron Bektashi, drejtor i Qendres Rajonale të Mjedisit, në Prishtinë:

Agron Bektashi

 “Edhepse në mungesë të një kadastri të mirëfillte të ndotësve të ajrit për Kosovën, të dhënat rreth cilësisë dhe ndotjes së ajrit nuk janë të plota, dihet se cilësia e ajrit në Kosovë është në nivel jo të kënaqshëm. Si burime kryesore të ndotjes në Kosovë konsiderohen sektori I energjetikës, industria e rëndë, infrastrukutra etj. Ndersa, ndotësit aktual më të mëdhenj janë: Korporata Energjetike e Kosoves, Ferronikeli, Kompleksi i Trepçës në Rajonin e  Mitrovicës, Ngrohjet qendrore nëpër qytete të mëdha të Kosovës, trafiku,  etj“.

Ministria kuadrin ligjor-Komunat mirwmbjatjen e mjedisit  

Të gjitha Kompanitë Rajonale të Mbeturinave i kanë në dispozicion 189 automjete. Ndërsa, grumbullimi i mbeturinave në zonat rurale bëhët me vetëm 20-30 per qind për dallim nga zonat urbane me pothuaj 100 per qind. Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor ka bërë shpërndarjen e 3,000 kontenjerëve për grumbullimin e mbeturinave në disa komuna të Kosovës. Në riciklimine mbeturinave veprojnë kompani të shumta të regjistruara ne MTI, por statistikat rreth riciklimi, thotë drejtori i REC-ut Agron Bektashi sipas te cilit, kjo e vështirëson plotësimin e standardeve të BE-se dhe njëkohësisht e zgjatë afatin kohor të futjes se Kosovës në listen e shteteve në të cilat çështjet mjedisore radhiten si prioritete”.


Të gjitha Kompanitë Rajonale të Mbeturinave i kanë në dispozicion 189 automjete. Ndërsa, grumbullimi i mbeturinave në zonat rurale bëhet me vetëm 20-30 per qind për dallim nga zonat urbane me pothuaj 100 per qind. Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor ka bërë shpërndarjen e 3,000 kontenjerëve për grumbullimin e mbeturinave në disa komuna të Kosovës. Në riciklimine mbeturinave veprojnë kompani të shumta të regjistruara ne MTI, por statistikat rreth riciklimit mungojne duke pasur parasysh se pjesa dermuese e tyre nuk kanë pëlqim mjedisor e as licencë për menaxhim mbeturinash. 



Mjedisi larg te qenit prioritet


Këto të dhëna sjell për DW-në mr.sc Ilir Morina, shef i Agjencionit për Mbrojtjen e Mjedisit në Kosovë. 


Mbeturinat si burim ekzisten ce…

“MMPH-ja është përgjegjëse për krijimin e kuadrit ligjorë, strategjive dhe planeve. Ndërsa përgjegjesia e shtrirjes se rrjetit per menaxhim të mbeturinave është kompetencë e komunave si dhe e kompanive rajonale dhe komunale per menaxhim të mbeturinave, cfarë është  përckatuar edhe në ligjin për mbeturina”,thotë z.Morina. 

Por, edhepse Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor i ka përpiluar të gjitha ligjet në harmoni me standardet e aplikueshme evropiane të mjedisit duke i përqafuar politikat mjedisore sipas kërkesave të “Aquis Communitaire”, implementimi i këtyre ligjeve po has në pengesa të mëdha si rezultat i prioriteteve energjetike dhe industriale ne Kosovë”, thotë drejtori i REC-ut Agron Bektashi sipas te cilit, kjo e vështirëson plotësimin e standardeve të BE-se dhe njëkohësisht e zgjatë afatin kohor të futjes se Kosovës në listen e shteteve në të cilat çështjet mjedisore radhiten si prioritete”.