Date Archives April 2012

Patriotë pa shtëpi-Shtetasit e Shqipërisë që pësuan nga lufta e Kosovës

23 prill 2012, Dojce Velle, Edhepse shumë shtetas të Shqipërisë kanë gjetur veten në Kosovë, banorët e viseve veriore të cilët pësuan nga lufta e Kosovës hasin në vështirësi. Ata jo rrallë nuk kanë as qati mbi kokë.

Nëse del në qendrat perëndimore të Kosovës nuk të duhet kohë e gjatë për të takuar banorë të zonave veriore të Shqipërisë, të cilët kanë ardhur në Kosovë me shpresën për një jetë më të mirë.Mirëpo, jo secilit i buzqesh fati ashtu sic shpresoi apo iu premtua me zhvendosjen e tij në Kosovë. Këtë Miftar Hajdinaj 43 vjec nga Padeshi i Tropojës e ka provuar vet, i cili tash 13-të vjet jeton në Decan me bashkëshorten dhe të katër fëmijët e tij. Dikur pronar i dy shtëpive me rreth 6 hektarë tokë vetëm qindra metra larg brezit kufitar Kosovë-Shqipëri, ndërsa qe një dekade e më shumë në një barakë të drunjtë në një qendër kolektive, në pritje të nëe premtimi që nuk u realizua ende. Por, ky kontrast  në jetën e  këtij qytetari nuk ndodhi rastsisht, meqënse edhe ai si të tjerë iu kishte bashkangjitur luftës për clirimin e Kosovës duke mos kursyer asgjë:


Miftar Hajdinaj 

“Po vallahi! Kemi hy n´luftë vec për hir të kombit se na ka dhimbtë zemra. Unë për vete i kam lanë gruan me tri fëmijë n´familje t´vet dhe ua kam leshu Sali Cekut e Agim Ramadanit  dy shpiat, njërën për shtab tjetrën për spital ne Padesh. Të gjithë e dinë se krejt n´fillim e kanë pas bazën te shpia jeme, se e kam pronën njëqind metra prej kufirit pranë Koshares. N´luftë të Koshares asht thy kufiri deri të hpia jeme edhe asht granatu e ba rrafsh me tokë. Janë granatu edhe të tjera e atëherë asht largu popullata. E atyre n´krye të shtetit të Kosovës ua kisha kujtu se na kanë lanë anash e s´janë marr ma e neve hic, edhepse edhe na kemi qënë pjesë e asaj lufte e lirie”,flet z.Hajdinaj, duke parë me nostalgji kah bjeshka matanë së cilës gjendet vatra e tij e rrënuar.


Në shkëmbim të gjithckaje-Asgjë!

Por, edhepse në betejën e thyerjes së kufirit Kosovë-Shqipëri iu rrënua  jeta e ndërtuar deri atëherë, z.Hajdinaj  përmend me krenari dy plagët  nga kjo betejës, edhepse as për to nuk gëzon beneficionet si  invalid i luftës. Në maratonin 13-të vjecar kanë ngel vec premtimet boshe, se liria e Kosovës së cilës i fali cdo gjë nuk i dha gjë tjetër vec një barake të drunjtë e cila është larg cdo përfytyrimi të dikurshëm jete në Kosovën e lirë.
Barake e drunjte ne shkembim te dy shtepive
per shtab  dhe spital ne luften per clirimin e Kosoves


“Send mbi ktë tokë! Vec na thonë qetash a ma vonë, e prej paslufte s´asht arrë kush me ne hic! Jetoj kurrqysh hiq!Me një social 80 euro. Pa punë, pa shpi pa kurrgja. Punoj kah tm´muj punë krahu, n´mal e n´fushë. Kam luftu, jam invalid, kam humb gjithcka për këtë liri, e qështjen e banimit nuk e kam të zgjidhur e as të shtetësisë”, thotë z.Hajdinaj.


Deri më tani 1,075 leje qëndrimi për shtetasit e Shqipërisë



 Sipas Ministrisë së Punëve të Brendshme të Kosovës, që nga viti 2005 kur Republika e Kosovës filloi me lëshimin e lejeqëndrimit për shtetasit e huaj, janë lëshuar 1,075 leje qëndrimi për qytetaret e Shqipërisë ,  218 prej të cilave veëem vitin e kaluar. Këta qytetarë kanë të drejtë të aplikojnë për qëndrim të përhershëm pas 5 vitesh përderisa familjarët pas 3 vitesh. Por, megjithëse ka aplikuar tash tri vjet, z.Hajdinaj as ketu nuk i eci mbarë.

Kosharja e rrenuar qe nga thyerja e kufirit shqiptaro-shqiptar 

“Jam nënshtetas i Shqipërisë. Kam apliku për dyshtetësi, sa e nxjerr një më thonë nxjërr edhe një tjetër. Nuk di cka aht kah bahet,vec shpresa. E meritoj, jo vetëm unë po shumë të mi që jemi këtu, kemi luftu e edhe janë vra, e jetimat ua kanë lanë rrugëve. Vec, ndoshta bahet ma mirë”.


Diku as behari nuk vie si kudo  tjetër

Në këtë lagje në perëndim të Decanit, rrëzë bjeshkëve që ndajnë Kosovën me Shqipërinë, nuk i gëzohen as beharit për shkak të insekteve, brejtësve dhe zvarranikëve. Por , edhe Zyhra Regjaj shtetase e Shqipërisë i duron këto kushte mizerje me shpresën për zgjidhjen e problemit të banimit.

“Po rrnojmë për faqe t´zezë… Vallahi, na mbytën minjtë brenda.Tetana ato tesha të faluna na i kanë ba krejt copa. Jam vet e katërt. Djalin e kam t´operum puna e luftës n´këmbë. Por, s´merr asgja. As ndihmë sociale as send hic!”

Sadik Tolaj, QMS ne Decan

Qendra për Mirëqënje Sociale në Decan, aktualisht jep asistencë sociale për 9 familje me 57 anëtarë. Kushti parësor:indenteti i banorit të Kosovës, thotë Sadi kTolaj udhëheqës i skemës së ndihmës sociale brënda kësaj qëndre: “Per momentin marrin nente amilje me 57 anetare. Ata marrin nejoj si shtetait e koovess. Psh kategoria e pare shte skryefamilajri esht eia fte per punet e tjeret jo, pra shkollohen. Kategoria e dyte jane dy pridnerit jane e papune dhe tjeret naetare jane ne shkollim. Keto jane dy kategori, ne baze te naetareve t efamiljes. Eshte prej 40 deri ne 80. Dmth per nje anetar 40 euro deri ne 80,por maksimalja 80”.


Hapa konkret në lehtësimin e jetës së këtyre banorëve

Megjithese as në Kosovë integrimi nuk është i lehtë, shumica prej shtetasve të Shqipërisë tashmë  janë pozicionuar nëpër  institucione të Kosovës dhe misione ndërkombtare, varësisht nga përgatitja profesionale. Meqënse ekonomia e pazhvillaur në Kosovë nuk ofron mundësi punësimi as për shtetasit e Kosovës, vështirësitë për banorët e këtyre viseve vazhdojnë.  Por, edhepse nuk ka shifra të  sakta të të zhvendosurve nga viset veriore, Ambasada e Shqipërise po bën përpjekje të vazhdueshme për t´ua lehtësuar jetënshtetasve të vet brënda Kosovës, thotë për DË-në Andi Xhoi, këshilltar në këtë ambasadë.
Andi Xhoi-Ambasada e Shqiperise

“Infrastruktura rrugore në ato zona në pjesën më të madhe është rregulluar. Në mes të qeverive tona ka një  marrëveshje për qarkulim të lire në zonat kuditare, që lejon qarkullimin deri në 20 kilometra përtej vijës kufitare me një dokument të thjeshtë. Qeveria ka marr vendim për hapjen e  disa pikave kufitare Kosovë-Shqipëri dhe konkretisht është në proces një në Qafëgjonaj dhe një në Padesh, ndërsa në një të ardhme të afërt do të hapen edhe në Borje, Zapod dhe Dobrunë”, thote z.Xhoi, sipas të cilit hapa konkret jane bërë edhe në arsim dhe në shëndetësi-Sa i përket shkollimit, Universiteti i Prishtinës, gjegjsisht ai i Gajkovës dhe ai i Pejës cdo vit akordojnë bursa studimi për studentët e këtyre zonave kufitare, ku mbi 50 studentë për cdo vit studiojnë në degë  të ndryshme. Në fushën e shëndetësisë, spitalet e Decanit dhe Gjakovës kanë pasur dyert e hapura për pacientet e këtre zonave kufitare si dhe ka mjek nga Gjakova që shkojnë e kryjnë vizita në këto zona”.


Por, krahas përpjekjeve, problem jetik i këtyre qytetarëve të ngelur pezull mes dy shtetesh mbetet ndertimi i shtëpive dhe krijimi i kushteve për khtim.  Prandaj,  mbetet obligim i të dyja qeverive që banorëve të brezit kufitar këndej e matanë kufirit të cilet paguan shtrenjt hapjen e  kufirit Kosovë-Shqipëri, të paktën pas 13 vjetëve t´iu mundësohet kthimi në pronat e veta.

Tension e pasiguri tek shqiptaret e Mitrovices

Dojce Vele, 16 prill 2012, Pas sulmit terrorist mbi nje familje shqiptare në veri të Mitrovicës, me c´rast mbet i vdekur kryefamiljari dhe u plagosën tre fëmijët e tij,  gjëndja e sigurisë mbetet e brishtë. Por, edhepse ky akt është përcjellur me largimin e përkohshëm të disa familjeve shqiptare, shpërngulja është gjëja e fundit që mendojnë shqiptarët e mbetur në veri.

Dite e vranët në Mitrovicë, e përcjellur me një shi të qetë. Madje edhe lumi Iber tundet pa zhurmë në shtratin shekullor, i cili përditë ravijëzon ndarjen e Kosovës në jug e veri. Në të djathtë të lumit, jugu i qytetit vlon në gjallërinë e jetës. Në të majtën e tij, veriu i qytetit zhytur në heshtje varri…Vdekjeje të dhunshme, shënjester e te cilave ishte një familje shtatëanëtarëshe e cila megjithëse u minua për t´u shfarosur, u vra  kryefamiljari dhe u plagosën tre nga të pesë fëmijet e tij. E në këtë prag para 13-të vitesh ishte vrarë edhe babai i viktimës, kujton Shasivar Begu, përfaqësues i shqiptarëve të Tre Rrokaqijejve si dhe i Lagjes përbri.
Begu para lagjes Tre Rrokaqiejt
„Na siguri nuk kemi ndjerë këtu kurrë. Edhe Selver Haradinaj I ndjerë, dy-tri ditë para se me ndodh ky terror ndaj tij tha se megjithëse ka dyer e dritare te blinduara me ndihmën e komunës, nuk ka ndjerë siguri. Ata i vunë eksploziv ta shuajne me familje, pse deshi fati e shpëtuan fëmijët! Me shkrepje armësh e bomba dore pothuaj u patëm mësuar, mirëpo pas këtij rasti popullata nuk ndjehet e sigurt aspak. Ne nuk kemi problem me fqinjtë e vjetër serb, të cilët s´na kanë sulmu as nuk na kanë fyer. Problem na bajnë grupet ektremiste që nuk banojnë te ne, por vinë e bajnë incidentet dhe ikin në brendi të Kosovës, kah Zvecani, Kraleva e anej, n´Serbi. Ne po ndjehemi të tradhtuar edhe nga KFOR-i dhe EULEKS-i që na kanë lënë pas dore. Ndërsa, brënda Policisë së Kosovës ka pjesëtarë serb të cilët jo rrallë i shohim që komunikojnë me pjesëtarë të MUP-it serb(Ministria e Punëve të Brendshme“.
Komuna e Mitrovicës:Problem perbejne grupet ekstremiste 

Jashari, zedhenes i KK te Mitrovices
Për pasojë, tensionet në veri janë rritur dukshëm, thotë Ahmet Jashari, zëdhënës i komunës së Mitrovicës, sipas te cilit komuna as banoret nuk kane asgje kunder popullates serbe.
“Ne kemi telashe me shtetin e serb struktuat e të cilit veprojnë në veri të Kosovës. Situata e sigurisë aktualisht është shumë e tensionuar dhe ajo që kërkohet nga ne dhe qytetarët është që strukturat e sigurise, konkretisht KFOR-i dhe EULEKS-i qe janë përgjegjës për këë pjesë, të shtojnë praninë në lagjet me popullatë të përzier. Ne jemi pranë banorëve në cdo kohë që bashkarisht të tejkalojmë këtë situatë të rënduar. Ndërsa, banorët kanë kërkuar që në këto lagje të vendosen kamera për vëzhgimin e situatës, për cfarë jemi pajtuar edhe ne si formë parandalimi. Sidoqoftë, ne jemi pranë qytetarëve dhe jemi shumë të inkurajuar me vendosmërinë të qëndrojnë në shtëpitë e tyre. Një vendosmëri të tillë e ka shpreh edhe familja e të ndjerit Selver Haradinaj“, tha për DË-në, z.Jashari.
Në veri nuk dihet cfarë mund të sjell nata 
Asllan Haliti para shtepise se tij
Jeta në veri të Mitrovicës është e vështirë për shqiptarët e cdo moshe, madje edhe për 70 vjecarin Asllan Haliti, shtëpinë e të cilit e ndan vetëm rruga nga Lumi Ibër.
“Se, n´Beograd n´fitoftë Zvezda, ata vinë e kremtojnë këtu e dy tri herë m´I kanë thy xhamat e shpisë. Por, ckado me ndodh unë një herë përnjiherë këtu dhe nuk e kam mëndejn me u largu prej shpisë time”.

Por, më e vështira është jeta për të rinjtë, koha e të cilëve mbytet në heshjten e ditës e qetësine gllabëruese të natës e cila fillon më heret se cdokund dhe asnjëherë nuk dihet cfare sjell? Prandaj, ata thonë se kalojnë netë të tëra zgjuar në mbrojtje të pragut të shpisë.
„Merzi gjithë kohën.Mirë asnjë!Kohën e kalojmë në roje, se kot thonë kemi sjell përforcime të forcave të sigurisë. Na ka ardhë shpirti ndër dhëmbë me deklarata gjithfare kur na s´kemi kurggja hic, se një grup serbësh me ardhë para nesh ikin policia. Ta thashë seriozisht se rujamë 24 orë. As punojmë as kurrgja hic vec tuj iu përkushtu këtij vendi…”.
Grup te rinjsh te lagjes Tre Rrokaqiejt
Sot, edhepse dite pune, nuk qarkullon as autobusi i i linjës së rregullt për në Kodrën e Minatorëve; lagja me sigurinë më të brishtë në veriun e Mitrovicës në të cilën s´mund të shkohet ndryshe vecse me autobus apo me TAXI, për të mos iu ekspozuar rreziqeve nëpër pjesët e banuara me serb. Të njëjtën do ta bëj sot edhe L.H. nga kjo lagje, I cili është në marrëdhënie pune në jug të qytetit.
“Shumë problem me ardhë në punë. Madje edhe djalin po duhet ta sjell me TAXI në shkollë se nuk I përputhet orari me autobusin, e në këmbë si ta lëshoj kur siguria është në nivelin minimal. Policia rrinë në polygon, dhe nuk dalin fare të shohin përreth në vend as te njerëzit. Siguria duhet të jetë në nivel më të lartë, përndryshe asgjë ”.
Besimi në institucionet vendore dhe ndërkombtare, i zbehtë
Në Lagjen e Boshnjakëve në veri të shtunën u rrah një tjetër I ri shqiptar. Dhe, ky nuk është rasti i parë as i fundit si pasojë e situatës së krijuar tash 13 vjet, sepse shqiptarët e veriut nuk shijuan ende lirinë e Kosovës. Ata flene dhe zgjohen me frikën se cfarë do të sjell e nesërmja, sepse politika e kujtodoqoftë dikton ashtu ndërsa ata krejt të pafuqishëm të ndryshojnë realitetin që I rrethon. Prandaj, besimi në institucionet vendore dhe ndërkombtare po zbehet gjithnjë e më shumë:
Forca te shtuara te PK-se ne veri
„Vallahi…Aty asht pak vshtirë me iu dhanë përgjegje se nuk vendosin vec institucionet tona por edhe të tjerët…“, thotë B.T.  48 vjecar.
“Sa kemi mujt me qendru n´forcat tona, na kemi qëndru. Mirëpo tash sa kemi besim sin a vinë në ndihmë institucionet tona?Këtu asht dilemma…!”, thotë përfaqësuesi Begu.
„Na nuk  dimë me rujt. Ruajmë në një vend e të vinë prej anës tjetër e ta hedhin granatën a ekplozivin n´dritare, si atë natë Selveritpas mesante. Sigurinë mund e ban vec policia e shteti”, shton R.S.,59 vjec.
Konflikt  ngrire
Shqiptaret e veriut te vendosur te
 qendrojne ne vatrat e veta
Gjatë dekadës së fundit pati shpërngulje masive të shqiptarëve dhe vendosje të familjeve serbe në apartamentet e blera nga qeveria e Serbisës, me c´rast ndryshoi edhe struktura nacionale e banorëve të veriut. Mirëpo, përkundër presioneve të vazhdueshme, vendosmëria e banorëve shqiptarë për të qëndruar në vatrat e veta, është e palëkundur.
“Jam vendas,mitrovicali. Ktu kam lind edhe ktu n´qofte kismet kam edhe me vdek. Qe besa ka pas sulme e rrahje e pasiguri. Por,edhepse me këtë të fundit njerëzit janë edhe ma të pasigurt, largime të përkohshme kemi por jo shpërngulje, se ata që iu i keni parë duke u largu ne i kemi parë duke u kthy.Pra,vajtje-ardhje po por jo shpërngulje ma kurrë!“, thotë ky 48 vjecar, i cili po kthehet nga qyteti me një shishe qumësht.
„Sa t´kemi fuqi e t´jemi gjallë këtu do të mbesim, se s´kemi ku shkojmë. Mitrovica është toka jonë, vendi ynë, atdheu ynë. Na n´tokë as n´shpi t´huaj s´jemi,as jemi tuj sulmu kend s´jemi. Jemi tuj qëndru e tuj jetu n´sshpiat tona. Na jena msu kshtu qe 13-të vjet. Te na ´ka përfunu lufta kurrë! A e gjujtën fqinjin me na vra me krejt familje?Njeriu as shtazën s´e vert n´gjumë!”, shton ky 59 vjecar, teksa qendron mbështetur në hekurat e rrugicës së rrëpirët e cila con tek lagja e tij Tre Rrokaqiejt.  
Lumi Iber-Vije ndare e Kosoves ne jug dhe veri
Meqënse durimi 13-të vjecar në rrethana të njëjta nuk solli rezultate, vetorganizimi i shqiptarëve të veriut për vetmbrojtje do duhej t´ishte alarm për institucionet vendore dhe ndërkombtare për zgjidhjen sa më të shpejt të problemit të veriut. Sepse, durimi i secilit ka një fund thonë shqiptarët e veriut.
“Le ta kthejnë kokën kah veriu, se me këtë hënë: Kufiri Kosovë-Serbi në Lumin Ibër!”

Drama e riatdhesimit ne Kosove

Ne ambiente te tilla jetuan deri tani  
Ne kete ambient jetojne tash e tutje
(Lagja “7 shtatori”ne Peje

9 prill 2012, Dojce Velle, Vetëm brënda dy viteve të fundit nga Gjermania në Kosovw janë riatdhesuar rreth 200 të rinj dhe fëmijw, pjësa dërmuese e cilwve të komuniteteve RAE. Sipas UNICEF-it, rreth 50 per qind e të rinjve kanw depresione,  një e treta vuan nga simptomat post- traumatike,  njw pjesw e tyre mendon në vetvrasje ndwra cdo i dyti fëmijë përshkruan kthimin si përjetimin më të rëndë të jetës, .

Një lagje e varfër dhe  e zhurmshme, mbytur në mbeturinat që hidhen e digjen gjithandej, është vendbanimi i egjiptasit 20 vjecar Ardian Canaj, nga Peja. Një ankth nate ky, për një fëmijë të lindur e të rritur në Gjermani i cili dëbohet pa familje në Kosovën e huaj për të. Prandaj,  ai do t´ipte gjithë cfare ka që t´i rikthehet botes se tij, edhpse s´ka gjë tjetër vec një page prej 100 eurosh me të cilat nuk permbush as gjysmën e nevojave të tij.

Per Ardianin ankth debimi ne Kosove


“Unë jam lind n´Gjermani dhe m´kanë kthy para shtatë muajve, se nuk kam pas pasaport. Atje jam shkollu por këtu s´ka hkollë për mu. Punoj e m´pagujanë 100 euro. Qirnë e paguaj 120. Keq po rrnoj! Cka kam-kam, cka s kam-s´kam!S´më pëlqen asgjë këtu. Ndjehem keq! Pa familje pa askënd. Ktu nuk kam kurrgja dhe nuk shoh të ardhme. Kisha dhane krejt cka kam me u kthy n´Gjermani, seatje i  kam lanë të gjitha!”


UNICEF: Drama fillon që me zbritjen në aeroportin e Prishtinës

Sipas Organizates së Kombeve te Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve(UNICEF), në vitin 2010 në Kosovë janë kthyer apo dëbuar nga Gjermania  133 fëmijë, ndërsa në vitin e kaluar edhe rreth 70 të tjerë, pjesa dërmuese prej të cilëve të komuniteve RAE. Por, me zbritjen ne aeroportin e Prishtines drama e tyre nuk përfundon-thotë për Dojce Vele-n Verena Knaus, eksperte e sociologjisë në kuadër të UNICEF-it.



“Përkundrazi. Aty fillojnë vështirësitë më të mëdha sepse Kosova për këta fëmijë s´ është atdheu i tyre por një vend të cilin nuk e njohin meqënse shumica prej tyre jane lindur, rritur dhe  shkolluar në Gjermani. Pjesa dërmuese kanë probleme gjuhësore, kanë veshtirësi të integrohen në shkolle,sidomos pakicat sepse drejtorët dhe profesorët i kufizojnë. Ata anashkalohen, shpotiten dhe nuk ndihmohen. Masat e parapara nga qeveria e Kosovës për t´ua mundësuar shkollimin jane aplikuar pjesërisht. Dhe rezultati është se 70 per qind prej pakicave nuk shkojne në shkollë dhe afro gjysma e fëmijëve të debuar nga Gjermania dhe Austria  e kanë ndërprerë shkollimin”.


Gati gjysma e fëmijëve të riatdhesuar e kanë ndërprerë shkollimin

Shkelzen Rama, prek per se afermi
gjendjen e femijeve te riatdhesuar

Shkelzen Rama, 52 vjecar, egjiptas, një dëshmitar i afërt i kësaj dukurie thotë se: “Nuk janë t´integruar aspak. Ata nuk e  dinë shqipen, motër, se  janë lind e rrit n´ Gjermani! Si me e dërgu tash këtë fëmijë atje, a e din ndonjë fjalë?Jo! Ma e keqja asht që i kanë nda fëmiëjt nga shkolla. Na po mundohemi me i shkollu, e ata po na i largojnë prej shkolle. Kuku…Ka dallim të madh në gjithcka! Fëmijët tane janë msu me një copë bukë me një spec. E cka me iu ba atyre që e donë hamburgerin, picën, donë me dale n´qytet, e duan akulloren? Fëmijëve tanë ia jepim një shkop e e lepin në vend të akullores.E atij,cka me i ba? Gjendja e tyre, katastrofë. Vec mangu me i cu n´cmendinë!”

Disave dëbimi iu kushton me humbjen e familjes


Faruk Kelmendit, 28 vjecar,egjiptian i cili si tetë vjecar shkoi në Gjermania,  debimi nga Gjermania me  2006 i ka kushtuar me humbjen e familjes.Prandaj, ai as pas pesë vjetësh të kthimit nuk ia ka dal të gjej veten.

Faruku, pas debimit ne Kosove
humbi gruan dhe vajzen

“Kur erdha n `Kosovë i mshova fyellit. Cka me ba tjetër?Pa punë, pa shpi, nëpër shpia të huaja. Ndihmë nuk kam kurrkah hiq. M´kthyen vetëm mua se nuk e pata pasaportin, e bahkëshortja e vajza me mbetën andej. Do familje më ndihmojshin e edhe shoqja, derisa u ndamë se largësia e ban të veten. Por, pasi u ndava, s´më ndihmon as ajo. M´kthyen nga Gjermania e i humba bashkëshorte e vajzë…Prandaj do doja që Gjermnaia të mos kthejë me shumë njerez, se kot thonë në Kosovë është bërë mire. Vërtet lufta ka përfunduar dhe të tjerët ndoshta mund të kenë shtëpi, punë e para. Por, për të dëbuarit më besoni se nuk ka asgjë. Ne përballemi me vështirësi ekzistence!”, ankohet  në gjermanisht Faruku  i cili më afër e ndjen gjuhën gjermane sesa atë amtare.

Riatdhesimi për fëmijët dhe të rinjtë-Përjetimi më i rëndë në jetë

Në studimin  e UNICEF-it “Vujatja e heshtur”për fëmijët dhe të rinjtë e dëbuar nga Austria dhe Gjermania në Kosovë thuhet se më se gjysma e të anketuarve kishte trauma gjatë dëbimit. Por,  edhe frika e mëparshme nga dëbimi ishte lodhëse si dhe mungesa e  ndihmës së prindërve të cilët kishin vet nevoje për ndihmë. Studimi në të cilin janë anektuar 164 fëmijë dhe të rinj dhe 131 prindër të  larguar në Kosovë në vitin 2010 nga Gjermania dhe Austria, nxori në pah një situate dramatike dhe një numër të madh të fëmijëve  dhe të rinjve të traumatizuar, thotë  z.Knaus:



“Që don të thotë, rreth 44 per qind e të rinjve të  kthyerapo të dëbuar  vuajnë nga depresioni,  një e treta vuajnë nga simptomat post-traumatike, një numër i madh nga probleme piqike, disa prej tyre kanë menduar edhe në vetvrasje, ndërsa gjysma prej tyre e kanë përjetuar dëbimin si përjetimin më të rëndë të jetës së tyre”.


Të riatdhesuarit:”Le të mendojnë se ku po na kthejnë”


31 vjecari Arben Rama, ashkali, të cilin pas 20 vitesh jete në Hanover të Gjermanisë  para pesë muajsh e kthyen në Kosovë e njeh mirë këtë ndjenjë.

Arbeni u debua para 5 muajsh

“20 vjet kam jetu n´Gjermani dhe para pese maujve më kanë kthyer. Jo! Probleme s ´kam ba dhe asnjë dënim s´e kam atje. Por Kosova nuk ka ma lufte e duhet me u kthy-më thanë.Atje mendojsha me ndreq televizora,e ktu s´di as vet cka me ba? Gjithcka prej fillimit. Jetoj me qira. Pa punë,pa kurrgja hic.Në fillim ka qënë tepër vështirë dhe jam mërzit shumë se vendi tjetër, jeta tjetër, njerezit, kultura, rrethanat, gjithcka krejt ndryshe.  Por zori e duhet me vazhdu…Nuk është e drejt që gjermanët të na dëbojnë pas shumë vitesh, neve që nuk kemi bërë kurrë probleme dhe kemi jetuar si njerëz. Duhet me kqyr mire se cka janë tuj ba dhe ku po na kthejnë?!”


Sipas Organizatës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve, janë rreth 6000 fëmije kosovar të komuniteteve RAE në Gjermani , për të cilët kërkohet një zgjidhje politike në vend të dëbimit.

Në Kosovë, fshatra të tëra janë depopulluar

6 prill 2012, Dojce Vele,  Rreziku nga mjetet shperthyese dhe  pamundësia e rindërtimit janë ndër arsyet kryesore të cilat edhe 13-të vjet pas luftës, fshatra të tëra i lënë të pabanuara. Nanorët e tyre, jetojnë  të shkapërderdhur nëpër qendra të ndryshme në kushte të rënda ekonomike dhe sociale.Kosharja e Gjakovës është njëri ndër ta, të dyzet shtëpitë e të cilit kanë ngel rrënoja.


Hazir veselin 71 vjec nga Kosharja e Gjakovës, fshat ne brezin kufitar Kosovë-Shqipëri  sot punon rrethojën e një livadhi trearësh të shtëpisë në të cilen jeton si i zhvendosur tash 13-të vjet. E teksa fytyrengrysur kujton kotësine e përpjekjeve të tij rreth kësaj copë toke të pa ujë prej së cilës rrallëherë mori frytin e mbjellur, në rrudhat e thella i lexohet nostaligjia e vazhdueshme për fshatin e lindjes në të cilin jetoi në begati.

Hazir Veseli, i zhvendosur nga Kosharja
“Rruga o konë e zorshme deri atje,  po jeta o konë e mirë. Prej muajit kur piqej qershia e deri sa binte bora, ke pas të gjtiha llojet e pemve.  Uji akull. I kam pas pesë hektarë e 75 ar tokë. I mbasjha 200 copa dhen. A e din cfare jete o konë?! Jam detyru me lanë tokë e shpi e me ardhë me u nguju qetu, se s´kam ku me shku kur serbët m´i kanë djeg dy shpiat rrafsh me tokë… Prej 40 shpive si jemi konë tetana me mbi tetë anëtarë, asnjë prej tyre nuk asht ma. Tash ,tetanë të shkapërderdhur  dikush ktu e dikush atje “,rrëfen plaku 71 vjecar, derisa rrudhat e ballit i thellohen gjithnjë e më shumë për fshatin e tij-hambar, larg të cilit jetonnë skamje  tash 18-të vjet.

Nga jeta në begati-në varfëri të plotë

“Tash qe! N ´këtë shpi n´Baballoq,me këtë copë tokë pa ujë.  Pa rrogë pa send. Tetë anëtarë jetojmë me 45 euro pension  temin edhe dy djem më punojnë punëtor krahu ku të munden. Sot, ja, atje po punojnë! Jam afru te komuna e Gjakovës edhe n´Prishtinë. Kush s´asht interesu me m´ndihmu!”

Kosharja u rrenua komplet nga forcat serbe
Sipas kryetarit te komunes se gjakoves, Pal Lekaj, pas një analize të bërë është konstatuar se të gjtiha shtëpitë i përkisnin kategorisë së pestë të rrënimit. Ndërsa, donacionet për ndërtimin e shtëpive i mbajti larg territori i papastruar nga mjetet shpërthyese.

“Tani meqë nuk ka donacione dhe ne nuk kemi buxhet të mjaftueshëm të investojmë, e kemi hspallur zonë turistike dhe po shohim mundësinë e investimeve në atë fshat për të mundësuar rikthimin e banorëve që fshati të frymojë serish. Neve na gëzon fakti se vec filluar kthimi i tri-katër familjeve që kanë renovuar shtëpitë  dhe kanë filluar të mirren edhe me bujqësi. Ndërsa, para dy ditësh kam pas një takim me një grup qytetarësh ku kemi diskutuar mundësitë për gjetjen e zgjidhjes. Por, edhepse për sivjet s´mund të premtojmë për shkak të buxhetit, në vitin 2013-të në bashkëpunim me qeverinë dhe me mbështetjen e ndonjë donatori, ne do t´fillojmë rindërtimin e htëpive atje, meqë sivjet po përfundon rruga dhe do të fillojë ndërtimi i varrezave të dëshmorëve”.

Të 40 shtëpitë e Koshares  rrënoja që nga lufta

Deshira per kthim ne vatren e vjeter mbetet e ngrohte gjithnje
Xhevat Ibraj edhe sot ka ardhur të vizitojë pronën e familjes se tij në Koshare. Shtepine e lindjes, qofte ajo edhe gërmadhë, sepse dëshira e tij dhe e bashkafshatarëve për kthim mbeti e ngrohtë gjithnjë…

“Interesimi për kthim ka qënë me të përfunduar lufta. Kemi parashtruar disa herë kërkesa presidencës, qeverisë, kuvendit qëndror dhe kuvendit komunal të Gjakovës. Asnjëherë  asnjë lloj përgjegje për rikthim në vatrat tona. Shumë bashëkfshatarë të mi jetojnë në kushte mizore nëpër qendra të ndryshme, përderisa ndërtojnë shtëpi për serbët për t´i lënë të zbrazta. Qe 13-të vjet pas luftës nuk është mendu fare në ne. E mendoj se është e drejtë jona nëse duhet të trajtohemi qytetarë  të  barabartë si në të gjitha pjesët e Kosovës. Atje as territori s´është i pastruar mirë nga mbetjet e luftës dhe ende konsiderohet zone e minuar”.

Territori i minuar njëra nga arsyet e depopullimit

Ahmet Sallova
Sipas Ministrisë së Forcës se Sigurisë së Kosovës, në vitin 1999 në Kosovë janë regjistruar 4,500 fusha që paraqesin rrezik për qytetarët, 114 prej të cileëe kanë humbur jetën dhe 451 të tjerë janë  lënduar. Ndërsa, Kosharja është vetëm njëri nga dida fshatra larg të cilave qëndrojnë banorët e tyre për shkak të territorit të papastruar ende nga mjetet e pashpërthyera nga bombarimet e NATO-s mbi caqet serbe. Ahmet Sallova, shehf i Qendrës për Deminim në kuader të Ministrisë së Forcës së Sigurisë së Kosovës thotë se:

“Prej fillimit të operacioneve të deminimit, me 1999 janë pastruar mbi 47 milionë metër katrorë, ku janë gjetur dhe janë shkatërruar mbi  83 mijë mjete të ndryshme eksplozive. Mbesin edhe  57 zona të rrezikshme si dhe 44 zona të tjera të dyshuara,  një pjesë e madhe e të cilave është e kontaminuar prej bombave kasetore, një pjesë prej minave antipersonale si dhe mjeteve te ndryshme eksplozive”.

Kosharja qe 13 vjet rrënojë

40 shtepi te Koshares rrenoja tash 13 vjet 
Sipas z.Sallova, zonat me rrezikshmeri shtrihen kryesisht përreth brezit kufitar. Si në Koshare, fshatin Milaj, në Jasiq, Ferizaj, Harilaq, Belincë, Hajvali,etj. Ne kemi filluar deminimin me dy prill dhe do të vazhdojmë gjatë gjithë vitit. Por, këtu gjenden mjete eksplozive të pashpërthyera që nga lufta e dytë botërore. Prandaj, në zonat e  pastruara qytetarët lirisht mund të rikthehen dhe të vazhdojnë jetën, ndërsa zonat ku janë të shenjezuara si të rrezikshme  duhet qëndruar larg tyre derisa te pastrohen”.

Dhe zona të tilla në Koshare ka shumë. Si rrjedhojë, ky fshat malor në të cilin dikur vlonte jeta ka ngel rrënojë dhe tash 13-të vjet në gjriin e tij prehen vetem eshtrat e 119 dëshmorëve të rënë në njërën ndër betejat më të ashpra në luftë për clirimimin e Kosovës.

 Beteja e Koshares nën hije të politikës ditore por në ballë të historisë

Dhe zona të tilla në Koshare ka shumë. Si rrjedhojë, ky fshat malor në të cilin dikur vlonte jeta ka ngel rrënojë dhe tash 13-të vjet në gjriin e tij prehen vetem eshtrat e 119 dëshmorëve të rënë në njërën ndër betejat më të ashpra në luftë për clirimimin e Kosovës.

Ketu prehen eshtrat e deshmoreve te cilet te priure
nga Agim Ramadani e Sali Qekun thyen kufirin 
Dhe,edhepse në këto varreza prehen prijësit e parë të luftës për liri dhe heronjtë e thyerjes së kufirit Kosovë-Shqipëri,ato janë lënë pa  asnjë përkujdesje institucionale dhe mirëmbahen vetëm nga familjarët dhe bahkëluftëtarët. Prijësit tane kanë harruar se këtu ka ndodh dicka që do t´mbaj mend historia hisotria duhet te mbaj ne mend…,thote z.Ibraj në pronën e familjes së të cilit gjenden varrezat e deshmorëve. Prandaj, të paktën tash e tutje të punojmë më tepër ne mënyrë që të ketë me shumë barazi, demokraci, zhvillim ekonomik dhe më pak vështirësi që rëndojnë në jetën tonë. Sepse, amaneti i këtyre dëshmorëve dhe dëshira e të gjithë qytetarëve të Kosovës ishte një Kosovë e zhvilluar me mundësi të barabarta për secilin”.

Beteja e Koshares ne te cilen u be thyerja e kufirit Kosovë-Shqipëri bëri kthesë në historinë e Ballkanit.