Date Archives March 2012

Roli i femres ne proceset vendimmarrese

Radio Kosova, Edhepse si ne pushtetin qendror poashtu edhe ne ate lokal, eshte plotesuar kuota e perfaqesimit te femres ne institucionet e Kosoves me 30  per qind, roli i saj edhe me tej mbetet nen hije dhe pozita e saj le per te desheruar. Megjithate, si perfaqesuese te gjysmes se popullsise ne Kosove, ato jane kembengulese qe me vlera dhe me pune te marrin vendin e merituar ne shoqeri .

Megjithese perfaqesimi i femres ne institucionet e Kosoves eshte i rregulluar me ligj, prezenca e tyre ne proceset vendimmarree le per te deshirruar per faktin se ne pozitat kyqe jane meshkujt te cilet hezitojne qe ato t´ua besojne femrave. Por, femra ne Kosove eshte kembgengulese qe me vlerat e saj dhe te marr vendin e merituar, mendon Teuta Haxhiu, deputete e Parlamentit te Kosoves.
 
Teuta Haxhiu, deputete
 “Tash mund te flas pak ne personale ,asnjehere nuk ajm kthy pas do t´eci dhe do ta shohn veten gjithhere si nje gare te shendoshe me meshkujt. Besoj se edhe te gjitha femrat e tjera do ta bejne kete, por neve na duhet pak hapesire dhe nje mirekuptim  gjinise tjeter per te kuptu se Kosova nuk do te ec ne rrugen te cilen e ka para vetes poqese nuk eshte e perfaqesuar femra ne vendimmarrje”.
 
Krimi i organizuar luftohet mirefilli vetem nga femrat
 
Sipas deputetes Haxhiu, problemet qe ne rrugen e nisur Kosoven e ngrehin pas si krimi i organizuar, korrupsioni,etj., mund te luftohen ne menyre te mirefillte vetem nga femra.
 
 “Poqese e femra eshte ne vendet udheheqese e pa ndikuar nga gjinia mashkullore do te ecte me hapa me te sigurt edhe do te conte vendin perapra. Kemi nje presidente, te cilet pa dashte me e tepru, ajo reflekton pizitivisht dhe vleresohet nga faktori nderkomtbar. Pra, jane vertet shume gjera qe kane ec dhe ne do te shkojme edhe me perpara, poqese femra eshte ne pikat kyqe dhe ne vendet udhehqese”.
 
Asambleistet pejane ne perpjekje te vazhdueshme per fuqizimin e gruas
 
Arbresha Nallbani, kryesuese e KK Peje
Quota e perfaqesimit te femres me 30 per qind respektohet edhe ne pushtein lokal, ne te cilin ndjehet poashtu angazhimi i femres dhe vullneti i saj per te qene pjese aktive e shoqerise. Keshtu ndodh edhe ne asamblene komunale te Pejes, thote kryesasuesja Arberesha Nallbani, sipas se ciles angazhimi i femres duhet te jete i vazhdueshem jo vetem per qeshtjet te cilat kane te bejne me femren.
 
“Grate per shume qeshtje ngrisin zerin me shume se qe pritet. Por,ne jemi ne permiresim dhe nuk duhet te jemi te vetkenaqura ne anje aspekt  sa i perket pjesemarrjes ne vendimmarrje. Jemi ne perpjekje te vazhdueshme per fuqizimin e gruas, sepse ne komunen tone prej 14 drejtorive vetem tri jane drejtoresha. Por kjo eshte me shume se ne te kalauren dhe shpresojme se ne te ardhmen te implementohet se paku ligji per barazi gjinore, meqense me statistika jemi gjysma e popullates jemi femra.  Dhe kjo eshte ne funksion te asaj qe ne gjithmone te lypim dicka me shume dhe te arrime… E them kur don femra mundet, gjen force, por para se gjithash duhet te dijw”,thote z.Nallbani, kryesuese e asamblese se Pejes.
 
Asambleistet e Gjakoves kembengulese te gezojne vendin e merituar
 
Mirdita Ademaj,asambleiste ne Gjakove
Dhe, asambleistet e komunes se Gjakoves, duket dine dhe munden, sepse ato tashme ato kane fillaur t´i numerojne edhe projektet e tyre ne ngritjen e mireqenjes se qytetareve te komunes se tyre. Keshtu te pakten thote Mirdita Ademaj, anetare e kuvendit komunal dhe anetare e bordit te grupit te grave asambleiste te Gjakoves, nga radhet e LDD-se, sipas se ciles zeri i femres ne asamblene e Gjakoves degjohet  ne mase te duhur dhe meshkujt jane te vetdishem rolit te tyre:
 
 “Aty ku kerkohet nevoja ne aty e ngrisim zerin.Disa here kemi has ne mirekuptim edhe me ekzekutivin dhe jane realizu kerkesat tona.P.sh.,  une si anetare e Kuvendit Komunal kam kerkuar realizimin e projektit  madhor te  ujesjellesit te 12 fsahtrave te Rekes se Keqe dhe ai projekt eshte ne realizim e siper. Me te drejt them se kur kemi ndonje kerkese neve gjithmone na ipet e drejta te flasim. E pastaj implementimi varet nga buxheti dhe mundesia e komune qe te realizoje kerkesat tona. Per fat te mrie meshkujt ajne te vetdihsme se pa perkrahjen tone, se ne jemi 14 amsambelsite se 14 vota tona nu kdon te thote pak. Mneqeoftese jemi te bashkaura atehere ecdo vendim qe merret ne asamblene komunale do te jete i ndikuar nga vota jone”.
 
Ne asamblene e Decanit te gjitha komisionet udhehiqen nga meshkujt
 
Valbona Idrizaj,asambleiste ne Decan
Ne asamblene komunale te Decanit,  nga 27 deputete sa jane gjithsejt, 9 prej tyre jane femra.Por, edhepse jo te gjitha jane aktive, vullneti per te bere ndryshime ne te mire gjithmone eshte prezent, thote Valbona Idrizaj, asambleiste ne komunen e Decanits sipas se ciles femrave as ne media nuk iu ipet hapesire sa duhet.
 
“Nje hendikep eshte se te gjitha grupet e asamblese udhehiqen nga meshkutj dhe meshkujt gjithmone  kane fjalen vendimtare. Zbrazetire tjeter eshte se ne disa komitete  me te rendesishme mungon prezenca e femresedhe femra gjithmone mbetet pa qesje ose njoftohet gjithmone ne momentin e  fundit. Kjo zvogelon edhe mundesine e kyqjes se femres ne debat direkt. Mirepo, duke e pare qe nuk kemi aq qasje ne vendimmarrje edhe mungojme edhe me prezentime, koheve te fundit jemi formu si Grup i Grave Asambleiste me qellim qe ta ngrisim zerin per femren, te punojme qe femra decanase te fuqizohet edhe me shume, te kete rol vendimmarres edde ne komune edhe ne asamble,mirepo edhe ne jeten shoqerore dhe  publike”.
 
Jo te gjitha femrat avancohen ngaqe duken bukur
 
Dhe kjo, ngaqe femra eshte e zonja te deshmoje veten dhe te marr vendin meritor ne shoqeri, mendon Saranda Hyseni asambleiste e Kuvendit Komunal te  Gjakoves.
 
Saranda Hyseni, asambleiste ne Gjakove
“Qasja qe i behet femres per mua eshte absolutisht e papranueshme,sepse ne te gjitha takimet dhe debatet tentohet qe t´i ipet 30 perqindshi apo  pozita vec pse eshte femer si “gjinia me e bukur”. Dhe keto jane te papranueshme, sepse ne komunen tone kemi gjykatese, prokurore, togere e te tjera,te cilat nuk kane marre poziten pse jane femra apo pse duken bukur, por sepse  kane kualifikim, meritojne dhe jane te zonjat t´i dalin ne fund punes me pergjegjesi. Prandaj do doja qe kete se pari ta ngulis ne vetvete e pastaj ta transmetoje ne shoqeri”.
 
SHIP ne Decan: Pozitat e femres, jo privilegj por pergjegjesi
Adem Lushaj, drejtor i SH.I.P. Decan
Zyrtaret e tri komunave te Rajonit te Pejes: Peje,Decan dhe Junik i mblodhi rreth nje tryeze Klubi i Debatit ne Decan, me mbeshtetjen e fondacionit gjerman Fridrich Ebert. Ne kete debat rreth angazhimit te  femres ne procesin e vendimmarrjes ne asamblete komunale te Rajonit e Pejes mungoi zeri i Istogut dhe i Klines, ngaqe kryesuesi  Klines ka qene ne udhetim zyrtar ndersa kryesuesi i Istogut anuloi ardhjen ne momentin e fundit, tha Adem Lushaj, kryetar i Shoqates se Intelektualeve te Pavarur ne organizim te ciles gjithmone organizohen debate rreth qeshtjeve me interes:
 
 “Kesaj radhe u mblodhem me qellim qe zeri i femres te degjohet me shume. Te mos vehet ne pozita te caktuara si e privilegjuar, por t´i jepet mundesi dhe t´i besohet pergjegjesi ne proceset e vendimmarrjes”.
 
Por, qe zeri i femres te degjohet me fuqishem , deputetja e teuta Haxhiu ka nje mesazh:“Femra ka nevoje per perkrahjen e femres ne radhe te pare“.

Ringjallje e resurseve turistike te Decanit

Lagja e Mazrekajve
Tebana ne Alpet Shqiptare

Radio Kosova, 30 mars 2012, Komuna e Decanit shquhet me potencialet turistike, te cilat prej vitesh mbeten te pashfrytezuara. Mirepo, sivjet jane paralajmeruar hapa konkret ne rimekembjen kapaciteteve te dikurshme dhe krijimin e mundesive te reja, me te cilat do te ringjallej kjo dege e ekonomise e cila dikur perbente njeren nder arterjet kryesore te zhvillimit eknomik te Kosoves ne pergjithesi dhe te Decanit ne vecanti.

Bjeshket e larta, drunjte mijevjecar, flora, fauna, ajri i paster dhe burimet e ujit jane potencialet natyrore te cilat mundesuan zhvillimin e jetes ne keto zona qe ne kohe te lashta, perderisa Manastiri i Decanit dhe kullat jane deshmi e autoktonise se qenies shqiptare ne keto ane qe nga koha ilire. Prandaj, Alpet Shqipatere per shqiptaret asnjehere nuk ishin me emrin qe njihen-Bjeshke te Nemura, por ishin Bjeshke me Nam, mendon Mirsad Nimanaj, zyrtar per turizem ne komunen e Decanit.

Kulla e Mazrekajve-storje e suksesshme e zhvillimit te turizmit
“Per shqiptaret bjeshket tona  kane qene Bjeshke me Nam per shkak se ketu banoret kane mund te jetojne pa zbrit n´ rrafsh, duke shfrytezuar  floren, faunen, ujin e te gjitha ato qe i ka dhuru natyra ne kete zone te cilat kane kriju parakushte per jete pa zbrit nga bjeshka. Prandaj, keto jane Bjeshke me Nam, perderisa Bjeshke te Nemura mbeten per hordhite serbe te cilat pandalur kane provuar te shfarosin s qenien tone“.

“Bjeshket e Nemura”apo Bjeshket me Nam?

Ne vitin 2004-2007, me investim te GTZ-se gjermane dhe ne bashkepunim me Ministrine e Tregtise dhe te Industrise-Departamenti i Turizmit, te pese komunat e rajonit te Pejes: Istog, Kline, Peje,Decan dhe Junik hartuan nje Plan Strategjik per shfrytezimin e resurseve natyrore i cili iu prezantua edhe Kuvendit te Kosoves. Ne kete strategji, Kosova eshte ndare ne pese zona turistike nder te cilat eshte edhe Rajoni-Perendim, thesari i trashegimise kulturoe dhe natyrore i te cilit krijon mundesine e zhvillimit te hovshem te turizmit ne Alpet Shqiptare. Ndersa me potencialet me te medha per zhvillimin e turizmit dimeror eshte identifikuar Bjeshka e Belegut, thote z.Nimanaj.
Mirsad Nimanaj

“Bejshka e Belegut ka nje potencial te madh per staza te skijimit. Ketu perfshihen stazat e shkrutra, te mesme dhe stazat e gjata te skijimit,prandaj  mundesia ketu eshte shume e  madhe per shkak se me qindra skijatore  mund te rreshqasin ne keto bjeshke pa penguar njeri-tjetrin. Kjo eshte nje pasuri e madhe te cilen Decanit ia ka dhuruar natyra”.

Projekti per staza skijimi ne Bjeshket e Belegut qe ne vitet ´80-te

Sipas z.Nimanaj, nga Instituti per Hulumtime te Turizmit ne Zagreb eshte punuar nje plan detal per mundesite e investimeve ne stazat e skijimit ne Bjeshken e Belegut  qe ne vite 80-te, kur eshte planifikuar edhe realizimi i ketij ketij projekti rreth 53 milione dollaresh.

“Mirepo, per shkaqe te politikes se athershme hegjemoniste keto mjete jane stopu sepse iu kane frigu integrimit fizik te shqiptareve te Kosoves, Shqiperise dhe  Malit te Zi. Dhe kshtu, investimet e destinuara per kete projekt jane transferuar  ne Sarajeve dhe me keto mjete eshte ndertuar Olimpiada e Sarajeves” , thote z.Nimanaj sipas te cilit turizmi veror eshte nje potencial tjeter i komunes se Decanit-Dhe kete e mundeson pozita gjeografike e Alpeve Shqiptare,  flora e pasur, ndriqimi i mire, ajri i paster dhe uji ne sasi te mjaftueshme”.
Bjeshket e Belegut 

Komunat e Rajonit te Pejes, atraktive per investimet e BE-se

Komunat ne perendim te Kosoves perfshire edhe komunen e Decanit, jane vleresuar si hapesira atraktive per investime edhe nga Komisioni Evropian-Zyra ne Prishtine. Projektet “Shihemi n´Dukagjin” dhe “Mirësevini n´Dukagjin” të cilat plotësojnë njëri-tjetrin në vlerë prej një milionë eurosh, janë investim i Bashkimit Evropian me një pjesemarrje prej 10 për qind nga komunat dhe organizata implementuese CHWB, të cilët kanë për qëllim revitalizimin e objekteve trashëgimore, zhvillimin e turizmit rural dhe hapjen e vendpunimeve. Sali Shoshi, drejtro i orgnaziates eimpleemtuese chwb sjell hollesi rreth ketyre projekteve:
„Rezultat i parë është themelimi i Qendrës së Turizmit në Junik, ndërtimi i infrastrukturës fizike dhe restaurimi i kullës,e cila është përzgjedh përmes një konkursi në mesin e 14 kullave  dhe pritet të  përfundojë në maj të këtij viti.Pasta, këtu do të vendoset administrata e Qendrës së Turizmit e cila do të menagjohet nga një bord i themeluar nga komuan e  Junkut, Decanit dhe Pejës dhe do t´ jetë një qendër e përhershme”, thotë drejtori Shoshi  sipas të cilit kjo pasohet me trajnimin e 180 personave, kryesisht në fushën e turizmit, përderisa ekipi i ekspertëve ndërkohë po harton tranjnimet për gastronomi, hotelieri, menagjim biznesi,etj.

Ne Dukagjin po implementohen projektet per zhvillimin e turizmit 
Kullosat natyrale sjellin ushqim te shendetshem
Projekti “Mirësevini n´Dukagjin, në vlerë prej 450 mijë eurosh, i cili do të vazhdojë deri në dhjetor 2013, synon përzgjedhjen dhe renovimin i 20 shtëpive tradicionale në 5 komuna të Dukagjinit: në Pejë, Istog, Decan, Junik dhe Gjakovë.
“Projekti  parasheh përmirësimin e  infrastrukturës fizike me cfarë nënkuptohet përmirësimi i hapësirave të 20 shtëpive tradcionale në Rrafhin e Dukagjnit në të cilat do të krijohet hapësirë e përshtatshme për turizem, kryesisht për bujtina ose për restorane. Procesi do të kalojë përmes një konkursi dhe ketu zgjidhen rastet më të mira, ku krahas objekteve edhe pronarët janë vërtet të interesuar të hynë në botën e biznesit dhe duke prezantuar planet e biznesit cili rast përfiton nga 10 mijë euro ndihmë“ , thotë drejtori Shoshi sipas të cilit për secilën komunë do të përzgjidhen nga 4 shtëpi, pronarët e të cilave do t’i gëzojnë rreth 10.000 euro për renovim të tyre dhe përshtatje për turizëm.

Eshte hapur konkursi per perzgjedhjen e 20 ndertesave tradicionale per turizem

Per projektin e dyte “Miresevini n´Dukagjin, tashme eshte hap konkursi per te 20 objektet tradcionale, te cilat do te behen pjese

Mulliri i Shabanajve eshte adaptuar ne dyqan artizanatesh 
“Fjala vie nese ndonje kulle e ka nje kulm por i mungojne mjetet per restaurimin e saj, do te mbeshtet dhe hapesirat ne kauder te kulles do te aftesohen per fjetje ose per ushqim tradiconal. Por, jo vetem kullat, por edhe ndonje mulli ose objekt tjeter kulturor,nese ne shohim qe me 10 mije euro mund t´bejme dicka qe t´i afrojme turistit me pa ose me e shiju, ne do t´investojme.Pra kete vit parashihet qe ne komune e Decanit te rregullohen 5 kulla ne vlere 80 mije euro, ose me mire te them 5 objekte kulturore,  pese objekte do te regullohen ne komunen e Junikut dhe dhjete ne komunen e Pejes per shkak se eshte komune me madhe”, shpjegon Z.Nimanaj.

Kosova prezantoi produktet turistike ne Panairin e Berlinit

Projektet implementohen në partneritet të ngushtë që nga donatori e deri te shoqeria civile. Nder OJQ-te e kyqura ne keto projekte është edhe Rrjeti i Grave “JETA”në Decan, e cila per vizitoret do të gatuajë ushqimin tradicional.  Shoqata JETA jo fort larg prezantoi  vlerat e trashegimise kutuore dhe natyrore te kesaj pjese te Kosoves ne Panairin e Turizmit ne Berlin; nje perjetim i vecante ky per kryetaretn e kesaj shoqate  Safete Gacaferi, e cila permend nje nga castet me mbreselenese te panairit.

Z.Gacaferi ketu prezanton punedoret e grave decanase
“Te jesh ne stenden e Kosoves  dhe t´i ekspozosh bjeshket, kullat mullinjte, veshjet tradcionionale eshte nje krenari  e madhe, sidomos kenaqesi e vecante per bahkeatdhetaret tane qe vizitonin stenden tone”, thote Safetja, momenti me mbreselenes per te cilen ishte kur ne radhen e vizitoreve takoi edhe njer vizitor te Kulles e Mazrekajve, te cilen shoqata e  saj e ka nen menagjim.

“Momenti ma interesant ishte kur nje vizitor i kulles vjen prane stendes sone ne Berlin dhe thote: “Ushqimin qe e kam hanger ne Kullen e Mazrekajve ka qene me i vecanti ne jeten time. Kam vizitu rreth 80 shtete te botes, por eksperiencen ma t´mire e kam pas kur kemi fjet ne Kullen e Dranocit. Nje gjume i qete, ushqim i vecante dhe perjetim i paharrueshem”. 

Priten hapa konkret ne shfrytezimin e potencialeve te turizmit

Ndersa, deklaratat me te fundit te kryeministrit te Kosoves Hashim Thaci paralajmerojne hapa konkret ne shfrytezimin e ketyre potencialeve ,thote z.Nimanaj.

Rruga Decan-Plave u zvarrit me vite nga Manastiri i Decanit

“Sepse kryeministri Thaci sivjet e ka vertetu disa here deklaraten e para dy viteve si para mediave poashtu edhe para komunes se Decanit, se ne kete vit do te filloje asfaltimi i kilometrave te pare ne rrugene Decan-Bjeshke e Belegut. Ndersa,synimi yne eshte te lidhemi me Plaven, synim ky edhe i Bashkimit Evropian per bashkepunim nderkufitar ne me te Kosoves, Shqiperise dhe Malit te Zi. Shpresoj se kjo nisme e mire do te jete nje mundesi reale per zhvillimin e turiztmi dimeror dhe veror te Alpeve Shqiptare”.


Rimekembja e kapaciteteve te dikurshme te turizmit dhe krijimi i mundesive te reja do te ndihmonte ne ringjalljen e kesaj dege te ekonomise e cila dikur ishte arterja kryesore e zhvillimit te Kosoves ne pergjithesi dhe e Rrafshit te Dukagjinit ne vecanti.
(Foto 1,2,4:Drejtoria per Zhvillim Ekonomik,Decan)

Fuqizimi i gruas në zonat rurale në Kosovë

30 mars 2012, Dojce Vele, Edhepse fuqizimi i gruas është njëri ndër Synimet Zhvillimore të Mijëvjeçarit,  grate e zonave rurale në Kosovë edhe me tej vazhdojnë të jenë të shkëputura nga jeta shoqërore, larg kontakteve me institucionet,  të pavetdishme për të drejtat e veta dhe të painformuara rreth obligimeve të pushtetit karrshi tyre. Për të identifikuar nevojat e tyre, OSBE po ndihmon formimin e Grupeve të Grave Asambleiste nëpër komuna të Kosovës.

Shqiponja 26 vjecare nga komuna e Istogut dhe Sadija 34 vjecare nga komuna e Pejës, njëra nënë e tre fëmijëve ndërsa tjetra nënë e një vajze, jetojnë një jetë të qetë në familjet e tyre. Por, edhepse ambicjet e tyre nuk shkojnë përtej shtepisë dhe familjes, ato do të dëshironin një pozitë më të mirë në shoqëri.

“Paj, kisha thanë me i pas të gjitha të drejtat si nëpër shtetet tjera. Por nuk të japin kurrfarë të drejte. Shkon ankohesh e prapë vazhdojnë vetëm në të veten”, thote Sadija, e cila nuk mban mend t´i ketë trokitur në derë dikush nga pushteti që ta pyes nëse ka nevojë për dicka si qytetarë, madje as në kohën e zgjedhjeve dhe vizitat e vetme që iu bëhen janë nga inkasantët e shërbimeve publike, megjithëse ato shërbime në të shumten s´janë as për së afërmi nevojave të tyre.

“Jo, unë për vete s´kam pa as gra as burra të na vinë, përvec gjatë fushatave. Na vinë vec për pagesë të rrymës e të ujit, se tjetrkush kurrë. Se, me ardhë ndoshta kemi dicka ma mire…”, thotë Shqiponja, përderisa Sadija lutet: “Inshallah na vinë,që bile edhe ne t´i dimë të drejtat tona si gjithë të tjerët”.

Gratë e zonave rurale ballafaqohen me vështirësi të shumta

Sadete Terrnava, monitoruese e pushtetit lokal ne OSBE

Gruaja në Kosovë ballafaqohet me vështirësi të shumta,  të cilat janë më të theksuara nëpër zonat rurale, mendon Sadete Terrnava Osmani, zyrtare e lartë për monitorim të pushtetit lokal në Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim (OSBE)në Kosovë, sipas së cilës është mentalitetli ai i cili i pengon ato të kërkojnë të drejtat e tyre, sidomos ato pronësore.


“ Dhuna në baza gjinore, problemi i braktisjes së shkollës, ekziston megjithatë një shkallë e analfabetizmit, qasja ndaj j shërbimeve publike është më e veshtirësuar se ato të grave në qytete, liria e kufizuar e lëvizjes e imponuar nga familjet,  shqetësimet e varfërisë dhe qështja e punësimit, janë ato që vështirësojnë jetën por edhe mungesën e iniciativave vendimmarrëse, qoftë nga grupet e tjera të interesit. Dhe, për më tepër, mungesa e vullnetit të institucioneve për të punuar dhe hulumutar me tepër këtë problem. E gjithë kjo ndoshta edhe pse gratë bartin në vete frikën e stigmatizimit”, thotë z.Terrnava, sipas së cilës gratë më lehtë jetojne me rrezikun sesa te raportojnë.

Implementimi i Ligjit mbi Barazinë Gjinore jo i kënaqshëm

Montorimi i OSBE-së nëpër komunat  e Kosovës lidhur  me zbatimin aktual të Ligjit mbi Barazinë Gjinore në nivel komunal i cili rezulton me një pjesëmarrje të vogël të grave në proceset vendimmarrëse,  përfaqësim të mangët nëpër komisione të ndryshme dhe mbizotërimi i meshkujve në këte drejtim, ka nxitur formimin e grupeve të grave në nivele lokale për t´i identfikuar brengat dhe nevojat e grave në zonat urbane e me theks të vecante në ato rruale si dhe për t´iu dhënë një zgjidhje sa më të shpejt dhe të drejt problemeve të tyre,  thotë z.Tërrnava sipas se ciles shembulli i  komunes se Gjilanit me 2009 eshte shperndare neper 20 komuna te Kosoves për faktin se:

Ilirjana Gafurri, Grupi i Grave Asambleiste, Peje

 “Gratë në përgjithësi konsideroj se akoma nuk i njohin të drejtat e tyre mirë, në të kundërtën do të kishin më shumë kërkesa për t´i zbatuar të drejtat e tyre. Andaj, , andaj kinsideroj që me tërë punën e madhe  që është bërë dhe ndryshimët të cilat i shohim, ngritja e vetëdies nuk ka arritur deri në ate masë sa të mund të themi se jemi të kënaqur. Shpresojmë se kjo do të ndërtojë një qeveri më të përgjegjshme lokale sa i përket barazisë gjinore. Në përgjithësi, ne do të donim të rritet bahkëpunimi i një trekëndëshi  ekzistues : gratë në kuvendin komunal,  zyrtaret komunale për barazi gjinore dhe gratë e tjera nëpër komuna”.


Grupet e Grave Asambleiste synojnë përafrimin me gruan në nivel lokal   

Kosova e ka Grupin e Grave Deputete ndërsa formimi i Grupeve të Grave Asambleiste ka për qëllim përafrimin me gratë dhe fuqizimin e tyre në nivel lokal, duke identifikuar nevojat e grave të zonave rurale për t´ua prezantuar kuvendeve komunale për aprovim dhe fonde.Ndër të 20 grupet aktuale të grave asambleiste është edhe ai i Pejës, kryesuese e të cilit është dr.Ilirijana Gafurri.
“Ne megjithëse në forumet e grave të subjekteve poltike jemi n´kotnakt me to, si grup i organizuar në këtë mënyrë synojëm që të jemi shumë më pranë tyre në terren, te mos i vizitojmë ato vetem gjate fushatave por t´jemi prane halleve të tyre, t´i bartim ato te kuvendi komunal në mënyrë që të arrimë sa më shumë që t´i zbatojme në realitet. Pra,të jemi pranë këtyre grave dhe t´iu demonstrojmë se cfarë munden, cfarë të drejtash kanë, si mund  i fitojnë dhe të luftojnë përm to”, thote z. Gafurri. 

Gruaja të jetë e përkrahur nga vet gruaja

Teuta Haxhiu, deputete ne Kuvendin e Kosoves

Teuta Haxhiu, deputete në Parlamentin e Kosovës inkurajon grate të ngrisin zërin e tyre, pavarësisht se ai mund të has në vesh të shurdhër.


“Zëri ynë nuk dëgjoht aq sa ne do të dëshironim, por kjo nuk do të thtoë se ne do të kthehemi pas. Një mesazh  shumë i shkurter është se vërtet, femra ka nevojë për përkahjen e femrës në radhë të parë. Por neve na duhet një mirëkuptim i gjinisë tjetër për t´kuptu se Kosova nuk do të ec në rrugen të cilen e ka përpara  poqese nuk është e përfaqësur femra në vendimmarrje. Nese  femra është në vendet udhëheqëse e pa e ndikuar nga gjinia mashkullore ajo do  të ecte me hapa më të sigurt dhe do ta conte vendin përpara”.

Formimi i Grupeve të Grave në nivelin lokal, ka për qëllim mbështetjen dhe fuqizimin e gruas në proceset vendimmarrëse, rritjen e vetëidijes për rëndësine e rolit të femrës, ngritjen e kapcitetete si dhe të bashkëpunimit dhe pjesëmarrjes më të gjërë në nivel qendror.

Ne 14 vjetorin e “Epopese se Dukagjinit”

Kompleksi Memorial “Deshmoret e Kombit” ne Gllogjan

24 mars 2012, Radio Kosova, Ne Kompleksin Memorial “Deshmoret e Kombit” ne Gllogjan u shenua 14-te vjetori i nisjes se luftes frontale te Ushtrise Clirimtare te Kosoves ne Dukagjin dhe përvjetori i 13- te nderhyrjes ushatarake te forcave te NATO-s kunder caqeve serbe.Me kete rast u be edhe inaugurimi i varrezave te 79 deshmoreve te trojeve mbareshqiptare, eshtrat e te cileve prehen ne Kompleksin Memorial “Deshmoret e Kombit”, ne Gllogjan.

Pas Betejës së Jasharajve në Prekazin legjendar, cak  ishte familja e Haradinajve, drejt se ciles forcat serbe marshuan me 24 mars ´98, duke formuar unaza rrethimi ne Gllogjan me c´rast do te hasnin ne nje rezistence e armatosur. Rasim Selmanaj, veprimtar i qeshtjes kombtare ishte njeri nder dy deshmitaret e pare te fillimit te shperthimit te luftes frontale ne Dukagjin.

Me 24 mars jam taku me Daut dhe teksa jemi shku te familja Haradinaj, gjate gjithe rruges kemi bisedu per numrin e ushtareve dhe menyren se si do te dalim haptas, pa ditur se ishim te percjellur. Veturen e policise se pari e ka verejt Dauti, ndersa rritja e shpejtesise dhe sinjalet na therrisnin te ndalojme. Mirepo, tashme ishim ndare ne dy drejtime dhe kishim krijuar nje distance,Dauti ne të majte e une ne te djathte, ndera nga d police kane vrapuar pas nesh duke shtene me arme. Diku ne largesi 7-800 metra mua kane arrit me m´arrestu…“, rrefen veprimtari Selmanaj i cili arrestohet kete dite, dhe mbahet ne burgjet serbe deri  pas përfundimit te luftës kur lirohet me amnisti .

Gazmendi, Agroni dhe Hima  rane ne mbrojtje te nxenesve-peng

Brenda kesaj porte prehen eshtrat e 80 deshmoreve te lirise
Beteja e 24 marsit te vitit 1998 ne Gllogjan, ishte beteja e parë frontale në Dukagjin, ku forcat serbe edhe pse përdorën forca të shumta këmbësorie dhe gjithe makinerinë luftarake, pësuan humbje të rëndë. Ne kete date, nen udheheqjen e komandanti te Zones Operative te Dukagjint Ramush Haradinaj, qëndresa e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës  po hynte triumfalisht në historine qe po shkruhej me gjakun e njome te deshmoreve te lirise. Forcat serbe te gjetur perballe nje ezistence sa te fuqishme poaq te papritur, zënë rob disa fshatarë të Gllogjanit si dhe nxënësit e shkollës fillore “Hasan Prishtina” duke i përdorur si mur te gjallë. Gazmend e Agron Mehmetaj dhe Hime Haradinaj, te cilet duhej te takoheshin me bashkëluftëtarët tjerë për të marrë instruksionet për vazhdimin e qëndresës nga komandanti Shkelzen Haradinaj, me të dëgjuar për zënien rob të nxënësve nisen per tyre. Por, snajperistët serbë prej helikoptereve ua prejne rrugen pergjysme dhe ne moshe krejt te re bien ne altarin e lirise, rrefen z.Selmanaj.

“Aty ka pas nje rezistence te jashtezakonshme te familjes Haradinaj. Epilogu dihet edhe realishte eshte problem te shpjegohet se nje familje me aq pak ushtare, ne kete rast me vellezerit Haradinaj, kane mujt me e sfidu ate situate. Per nje kohe shume te shkruter jane afru aeroplane, helikoptere, fora te shutma, mirep deri ne mbremje ata  kane mberri me i zbraps forcat serbe. Mirepo cmimi asaj ditet… Jane vra tre ushtare te ushtrise Clirimtare te Kosoves  Gazmend Mehmetaj, Agron Mehmetaj  dhe Hime Haradinaj, ic il ivdes prej plageve disa dite me vone”.

“Epopeja e Dukagjinit”,pergjigje kushtrimit te Jasharajve

Per Ali Gecin, ish-epror i larte i Ushtrise Clirimtare te Kosoves, kjo beteje ishte nje pergjegje ndaj kushtrimit te familjes se Jasharajve.

Komandanti legjendar Adem Jashari 
Kur u sulmua familja Haradinaj pas nje periudhe u mobilizua i tere fshati dhe kshtu filloi te organizohej i gjithe Dukagjinit. Ky ihte edhe nje kushtrim qe i doli ne perkahje familjes Jasharaj. U be nje orgnaizmi i ushtrise ciliritmare, pas ushtrise  Skenderbeut nje ushtri ne formacione. Ai eshte nje organiizm ne nivel te  fshatrave dhe pastaj ne nivel te zonave”.

Me fillimin i luftës frontale në Rrafshin e Dukagjinit i njohur si “Epopeja e Dukagjinit” familja Haradinaj u be baze e rëndësishme e UÇK-së dhe embleme e Rrafshit te Dukagjinit, e cila ia dha lirise se Kosoves dy heronj te kombit, Luan dhe Shkelzen Haradinaj. Faik Doda, epror i Ushtrise Cliriitmare te Kosoves thote se:

“Ata kane dhene ate me sublimen: jeten, per nje qellim, ne nje lufte te cliritmare te paster, te mirefillte, te veshtire, te mundimshme dhe te pabarabarte ne raport me okupatoirn, qofte nga makineria ushtarake qofte nga numri i njerezve te angazhuar. Ndersa, aj oqe ka qene jetike dhe pamundesonte vepritmet ushtarake ishte popullata civile brenda”.

Bota demokratike mbrojti te drejten e nje populli per liri 

Fillimi i bombardimeve të NATO -s mbi caqet serbe vetem nje vit pas, ishte fundi I terrorit ndaj popullit shqiptar në Kosove dhe fillimi I ndërtimit të një shoqërie demokratike, e cila për më pak se një dekade shpalli veten shtet. Nje moment ky i shumepritur per popullin e etur  per liri.

Gjate raportimit per  24 marsin ne Gllogjan
“D o t´thosha shpetimtar  ishte  momenti kur filluan bobardimet e forcave te NATO-s se bota demokratike ishte vene ne perkrahje te Ushtrise Clirimtare te Kosoves per te shpetuar popullin shqitpar nga nje gjenocid  dhe shfarosje qe Serbia po pergatiste ne Kosove-thote Selmanaj,aktulaisht kryetar i komunes se Decanit, te cilin fillimi i bombardimeve e gjeti ne qeline e burgut e Nishit-Ishte nje gezim i madh sepse po fillonte nje epoke e re dhe ky ishte veprimi konkret se Serbia ma kurre nuk mund ta sundoje Kosoven. Nga ana jeter, ihte edhe brenga se cdo te ndodh me familjet tona, se per  fatin tone, ne kemi pas nje ideal dhe natyrisht pasi po vinte liria ne Kosove, ia vlente edhe vdekja ne burg”.

“Ate mbremje isha tuj udhtu ne fshatin Papiq vellain tim-tani deshmor. per ne ka qene nje sihariq i madh, meqense na issim numer simbolik i ushtrise dhe kishim vendos deri ne vdekje, deri ne clirimin definitiv te vendit apo ne te perfundojme. Ndersa, perkrahja e Shteteve te Bashkuara te Amerikes dhe botes demokratike per ne ishte nje fitore e dyfishte”, kujton Ali Geci, aktualisht drejtor i Pallatit te Kultures “Jusuf Gervalla”.

Nderhyrjen e forcave te NATO-s pasoi debimi masiv i popullates nga forcat serbe 

Por,gezimi dhe cilirimi mbi te gjitha i perkiste mbi te gjitha popullit, pjesa me e madhe e te cilit ishin deportuar dhe te tjeret kercenoheshin me zbrazjen e mllefit te forcave serbe me vrasje e masakrime e cila edhe do te ndodhte.

Eksodi 99(Foto Sadovina Seite)
“Ne ne njefare menyre ne e dinim se dicka ka me ndodh, se ishte gezim tejet i madh per te vazhduar si i tille. Dhe ekshute dhe doli! Si pasoje, forcat serbe bene masakra ne popullate, debimin e popullates shqiptare sepse synonin nje Kosove vetem me erb. Une gjate luftes kam qene ne Kruje, miqte e mi ne Plave e Guci, ndersa motra me dhender ne Maqedoni. Kush kah ka mujt!”

“Kete  akt e kam perjetu  si gezimin ma t´madh ne jete. Kam qene ne shtepine time dhe ne momentin kur kem degju bombat ne Qabratine  Gjakoves, m´aht qel dera. Ka dal me gezim ne oborr dhe mezi kam prit te shoh bobardime tjera,sepse jeta ishte bere e rende, e padurueshme, kishin filluar edhe deportimet”.

“E rendesishme sshte se bota demokraktike ne ate kohe pas nje viti te plote mori vendimin qe te sulmoje caqet serbe perkatsisht pakti veri-atnaltnik NATO ne krye me Shtetet e Bashkuara te Amerikes dhe perfundimisht qeshtja e Kosoves u kry”.

Perkujtohet 14-te vjetori i shperthimit te luftes frontale ne Dukagjin

14 vjet pas  shperthimit e luftes frontale ne Dukagjin dhe 13 vjetori i fillimit e bombardimet te forcave te Nato-s mbi caqet serbe, qytetare te trojeve mbareshqitpare, krere insticuonesh dhe partishe politike, veterane e invalide te luftes, familje te deshmoreve dhe te te pagjeturve u mblodhen ne Gllogjan per te kremtuar kete feste te dyfishte.  Manifestimit gjithpopullor, te cilit i homazhe te varrezat e deshmoreve u organizua nen patronatin e komunes se Decanit ne Kompleksin Memorial Deshmoret e kombit ne Gllogjan.
Mijera qytetare nga trojet mbarekombtare serish ne Gllogjan
“24 marsi  perpos qe nijhet  si fillim i luftes frontale te Ushtrise Clirimtare te  Kosoves ne Dukagjin ,gjithashtu eshte edhe dite e fillimit te rekrutimit te qindra mijera lufetareve nga te gjitha trojet mbareshqitpare.Prandaj, jane te mireseardhur te gjithe ata qe kane qene pjese jona ne ditet me te veshtira, kur ishte qeshtja te jesh ap ote mos jesh. Ata e kane pjesen e vet te hises te barabarte me te gjithe te tjeret, e kane pjesen e vet te asaj historie dhe sigurisht ne te gjitha manifestimet ka pas dhe do te kete delegacione nga te gjitha trojet mbareshqitpare,  qofte nga shqiptaret e Maqedonise, qofte nga shqiptaret e Malit te Zi, nga Lugina e Presheves apo nga Shqiperia”,  thote z.Doda sipas te cilit 24 marsi eshte date e cila mblodhi rreth nje qellimi mijera vullnetare te trojeve mbareshqiptare.
 Ne hapesirat e Memorialit Deshmoret e Kombit ne Gllogjan ku prehen eshtrat e mbi 80-te deshmoreve te rene per liri, Rasim Selmanaj kryetar i komunes ne fjalen e hapjes se manifestimit kujtoi krismat e para te fillimin te betejes frontale ne Dukagjin kunder forcave serbe.

 “Krismave te luftës per liri iu bashkua populli, sepse dhuna e poshterimi kishte arritur kulmin. Ate dite rane ne altarin e lirise Agron e Gazmend Mehmetaj dhe Hime Haradinaj.  Vetem nje dite pas,  forcat demorkatike te shteteve perendimore u vune ne perkrahje te luftes se Ushtrise Clirimtare te Kosovës”, thote z.Selmanaj, njeri nder protagonistet e pare te asaj dite, ish i burgosur politik i arrestuar ate dite.

Epopeja ne Prekaz dhe Gllogjan mobilizoi mijera luftetare

Marsi i vitit 1998 me epopene ne Prekaz dhe me Gllogjan mobilizoi mijera lufetare nga te gjitha trojet mbareshqitpare per betejen finale dhe ngadhnjimtare, tha ne fjalen e tij kryetari i kuvendit te Kosoves, Jakup Krasniqi.

Ushtari i lirise(photo unknown)
“E ne, gjithmone do te mbajme te gjalle krenarine dhe lavdine e luftetareve por edhe dhembjen per sakrificen sublime qe ata u desh ta bejne per nje te drejte natyrore te njeriut e te kombit”.

Zevendeskryeministri  i Kosoves Hajredin Kuci tha se me t´u permendur ngjarje te tilla na vine ndermend protagonistet e ketyre ngjarjeve, ndersa ketij tubimi i mungon kryetprotagonisti, z.Ramush Haradinaj.

“Por ne, qeveria e Kosoves,  te gjithe qytetaret e vendit por edhe bota demroaktike i beson luftes se drejte te Ushtrise Clirimtare te Kosoves. Beson se populli shqiptar e ka fitu luften me drejtesi dhe drejtesia do te  fitoje dhe ai do t´i bashkohet familjes dhe bashke do te punojme per ta bere Kosoven shtet anetar te NATO-s, te Bashkimit Evropian, per ta bere  krenar krah kombeve tjera te lira”.

Thirrje per unitet dhe permbushje te amanetit te deshmoreve

Perfaqesuesi i familjes legjendare te Jasharajve, Rifat Jasharaj,  percolli mesazhin per unitet te te gjitha strukturave per te cuar ne vend amanetin e deshmoreve, duke kerkuar edhe lirimin e Ramush haradinajt.

“Mesazh gjithe shqiptarise per t´i kujtuar bijte edhe bijat ma te mira te kombit tone qe e dhane jeten per liri e pavaresine qe ne sot e gezojme. Mesazh per te gjitha strukturat politike dhe te gjithe neve qe te jemi unik dhe te vazhdojme rrugen bashke dhe te cojme ne vend amanetin e deshmoreve tane. Dhe,  nese ka drejtesi ne bote, le ta ngris zerin dhe sa ma pare Ramushi te kthehet ne mesin tone dhe ta vazhdoje rrugen aty ku e  ka lane”.

Deputeti i AAK-së Ahmet Isufi tha se marset gjithmone na gjejne bashke, si marsi i vitit 1998 kur ne Drenice e Dukagjin u dha kushtrimi i luftes per clirim.

Homazhe ne Kompleksin Memorial “Deshmoret e Kombit”
“Andaj, me maksimen se “cdo goditje nuk na rrezon, ajo vetem se na forcon”, ne po perpiqemi ta kryejme punen tone, realizimin e porosisë  se deshmoreve te kombit per Republiken e Kosoves nga veriu ne jug dhe nga lindja ne perendim. Ruajtjen e kufijve si dhe fuqizimin e shtetit qe e kemi amanet te te reneve dhe askush nuk guxon ta kaloje kete vije te kuqe. Te pakten, ne nuk do te lejojme!”.

“Rruga e drejte-rruga e deshmoreve”

Perderisa, sipas Albin kurtit, lider i levizjes “Vetvendosje”, rruga e deshmorev duhet te jete rruga e te gjithe neve.

”Rilindja kombtare prej  Lidhjes se Prizrenit te Ismail Qemali e Hasan Prishtina e deri te 5, 6 e 7 marsi i vitit 1998 ne Prekaz, e 24 marsi i viti 1998 ne Gllogjan, paraqesin te vetmen rruge te drejte ne te cilen ne duhet te ecim”.

Kryetari i Partise Shqiptare te Maqedonise Menduh Thaci tha se shqiptaret matane edhe me tej rrahen e maltretohen dhe porosia e tij ishte se ja vlen beteja per liri. Ne emer te familjes Haradinaj foli Daut Haradinaj, i cili tha se liria e fituar me gjak edhe do te mbrohet me gjak.Ndersa, ne fund te manifestimi u be inaugurimi i varrezave te 79 deshmoreve te trojeve mabreshqitpare, ehtrat e te cileve prehen ne Memorialin deshmroet e kombit ne gllogjan.

Vlerat e luftes clirimtare ende nuk gezojne vendin e merituar

13 vjet pas, kur lufta e Ushtrise Cliritmare te Kosoves me perkrahjen forcave aleate u kurorezua me lirine dhe pavaresine e Ksooves, pjesa dermuese e atyre qe sollen lirine jane te harruar,thote Pren Marashi, ish- komandant i Bataljonit IV te Brigades 138 Agim Ramadani dhe aktualisht kryetar i Organizates se Veteraneve te UCK-se ne Peje.

“Lufta Clirimtare e Kosoves nuk ka qene lufte klanesh,  fisesh apo partishe por ka qene e lufte e karakterit clirimtar e cila kishte per qellim heqjen e thundres se Serbise nga keto troje nje here e pergjithmone, ndaj zvarritja e miratimit te ligjit per vlerat e luftes shkon ne dem te forcimit te shtetit te Kosoves dhe me pasoja te pakompenzueshme ekonomike e dhe socialeper keto kategori, te cilat me vetdije te plote i kane dale perballe nje force dhe nje maqinerie cfare ishte Serbia”.

Perderisa vizioni per Kosoven, larg atij qe kishin luftetaret e lirise, thote Ali Geci, ish epror i larte i Ushtrise Clirimtare te Kosoves.

“Jo,vizioni per Kosoven e lire ishte krejt tjeter…Ne nuk kemi luftu qe t´na zbrapsin me dialogje te imponuara e fusnota, duke lene ne pikepyetje te ardhmen tone. Dhe si nje i kyqur qe gati 30 vjet ne veprimtari politike dhe pastaj ne lufte, e them me pergjegjesi te plote morale e politike se politika se Kosova nuk  udhehiqet nga njerez qe dine dhe munden por nga njerez te gabuar”.

Gjykimi i atyre qe mbrojten pragun-Gabim qe nuk do ta fal historia

Per me teper, ata qe iu vune ne mrtoje popullit dhe pragut e shtepisse gjykohen per krime lufte ne gjketen dnerkotmabre te hages, pereria kriminelet e vertet bredhin te lire;nje parejtesi,  te cilen nuk do ta fal historia, mendon z.Selmanaj.

“Mendoj s e padrejtesia me madhe qe ka mee u shenua ne histroine e gjakte nerkotmbare te hages eshte peirksith rati i ss rasmush ahradinajt. Edhe btoa e doin se ramushi ka bere lufte te drejt. Nile dot´thosha eshte rast i rralle s´mudnt a gjesh ne hsitroij n te lufterave ne gjithe boten nje ushtar nje komandant qe ka ebre lufte emt e apster se ramush haradinaj. Dhe unebesoj  fuqishme se ramuhi  do t tkhehet ne koove, ku perket me e ndihm uvendine  vet popullin e vet dhe proceet neper te ciltpo klon kosova”, mendon z.Selmanaj i cili shton se:

“Ne te gjitha vendet e botes, ata te cilet dhane me te shenjten per atdheun, qe jane deshmoret dhe bashkeluftetaret e tyre, kane nje trajtim te  vecante. Ndersa Kosova ka pas sfida te shumta, luftetaret jane perballur me procese te montuara dhe jane shume larg vendit te merituar. Perkunder te gjithave, ne jemi te sigurt se Ramushi do te kthehet fitimtar si gjithmone, sepse ai deri sot nuk e ka humb asnje beteje”.

Ramush Haradinaj: “Historia dhe e verteta jemi ne vet”

Ramush Haradinaj, ne njerin nga pervjetoret e 24 marsit
Pervjetor i fillimit të bombardimeve të NATO-së në caqet e ushtrisë dhe policisë serbe gershetuar me Epopene e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Rrafshin e Dukagjinit e cila pasoir epopene e UCK-se ne Prekaz, eshte date historike e lirise se Kosoves e cila u fitua me vetmohimin dhe flijimin e popullite qe nga foshnjat ne djep e deri ne pleq.  Ndersa, agu i cdo 24 marsi kujton ne rezistencen e Dukagjinit te prire nga komandanti i Zones Operative per Dukagjin, Ramush Haradinaj jehona  e porosise se te cilit percillet tek populli tij edhe ne mungese:

“Jeto te shkruash histori te pashkruar.Kete histori te cilen jane mundu te na e marrin te tjeret. Por ne kemi jetuar pert´i dalur   Zot vet historise dhe te vertetes sone. Askush nuk mund te na e marre ate, sepse historia dhe e verteta jone jemi vet ne!” 

Probleme të shumta rreth ujit te pijes në Kosovë

Banoret e zonave rurale kane mungese te ujit te pijes 
23 mars 2012, Dojce Velle, Banorët e zonave rurale në Kosovë janë të ekspozuar rrezikut të vazhdueshëm prej sëmundjeve nga uji i ndotur. Bashkimi Evropian synon që deri me 2020 asnjë vendbanim në Kosovë të mos mbetet pa u furnizuar me ujë higjienik, ndërsa Republika Federale e Gjermanisë ka shpenzuar 33 milionë euro vetëm në përmirësimin e furnizimit me ujë të pijes 

“Unë jam ai si duhet me e rezervu ujin 24 orë nëpër shishe e me pi atë lloj uji, se 2 orë vjen ujësjellësi, 22 orë tjera nuk vjen. Askund nuk asht aq mirë vec na n´Strellc ma zi s´ka”, thoë Arif Zeqiri, .
 
 “Edhepse kemi pagu para e lufte edhe pas lufte, na ujë s´kemi. Me e pa rezervoari pa filter, e njerëzve iu vinë mbeturina, bretkoca, gjithcka…”, thotë Shpend Krasniqi i cili ka bërë zgjidhjen me një burim natyror.
“Furnizohemi me bunare. Besa edhe nuk ka ujë të mjaftueshëm e mundemi me marrë farë sëmundje, se gropa septike gjithkah. As nuk funrizojnë sa duhet as nuk janë të pastër”, thotë Smajl Haradinaj nga Ratishi, në fshatin e të cilit ende nuk ka ujësjellës.
“Edhe ai ujë që vjen nuk është i pastër aspak dhe sado që ta cojnë per kotnroll, na e dime se cfarë na vjen, se shohim përditë mbeturinat që vinë te ora. Une s´di as kush i menagjon…”, ankohet Shkëlzen Shabanhaxhaj.
Cilësia më e dobët e ujit në zonat rurale
Dr.Burbuqe Nushi-Latifi
Shqetësime të tilla vinë kryesisht nga banorë të zonave rurale, të cilët iu janë të ekspozuar sëmundjeve të ndryshme. Këtë e komnfirmon edhe dr.Burbuqe  Nushi-Latifi, shefe e Sektorit te Ujit dhe Sanitacionit në Institutin Kombtar të Shëndetsisë Publike të Kosovës:
“Uji që vjen prej sistemeve qendrore të furnizimit eshte në nivel të kënaqshëm. Problemet vinë prej rajoneve rurale, që nënkupton se banorët që furnizohen me ujë të pijshëm prej bunareve individuale, prej ujësjellësve lokal jo të menagjueshëm ose prej burimeve natyrore të cilat nuk kane ndonje mbikëqyrje te caktuar. Ne i mbulojmë ato resurse të cilat mesatarsiht në ditë funrizohen me më shumë se dhjetë metër kub ose që furnizohen më shumë se 50 banorë”.
Banorët e zonave rurale të ekpozuar sëmundjeve nga uji i ndotur
Sipas Orginizatës Botërore të Shëndetësisë, janë rreth 200 sëmundje të cilat përhapen nëpërmjet ujit të ndotur. Por, edhepse në Kosovë janë shtatë kompani për menagjimin e ujërave dhe katër ndërmarrje publike të cilat mbikëqyren nga Instituti Kombtar për Shëndetësi Publike, mosmenagjimit i duhur dhe mungesa mbikëqyrjes së këtyre resurseve ujore rrit mundësine që qytetaret të furnizohen me ujë të kontaminuar. Per këtë arsye dr.Latifi sugjeron repektimin e udhëzimeve të Institutit për respektimin e kritereve për hapjen e bunareve pa mundësi kontaminimi sekondar, mirëmbajtje, pastrim dhe dezinfektimi në puset indiviudale.
“Vet fakti se bunaret tona në ëergjithesi janë bunare të cekta, të pamborjtura, të pa mbikëqyrura gjithmonë ekziston rrezikshmëri për lajmërimin apo përcjelljen e sëmundjeve hidrike, se ka mundësi shumë të madhe të kontaminimeve të ndërlidhura dhe kontaminimeve e tjera sekondare. Konkretisht, duke u bazuar në ndotjen mjedisore, kjo paraqet gjithmonë rrezik të ndotjes se ujit.Ndërsa, reduktimet janë faktor shtesë i rrezikut të përhapjes së sëmundjeve, se vet gypi i zbrazët ndikon në cilësinë e ujit. Mirëpo, krahas donacioneve ndërkomtbare, edhe institucionet vendore cdo dite e më tepër po bëjnë përpjekje ta fusin si njerin prej prioriteteve të zhvillimitt e mëturjeshëm”.
Kualiteti i ujit të pijes në Kosovë është e përmendur edhe në Raportin e Progresit të Komisionit Evropian, ndërsa Bashkimi Evropian synon që deri me 2020 asnjë vendbanim në Kosovë të mos mbetet pa u furnizuar me ujë higjienik për pije. Këtu, një rol të vecante ka Republika Federale e Gjermanisë, e  cila sipas Zyrës së Shtypit në Ministinrë Federale per Bashkepunim  dhe Zhvillim Ekonomik, “që nga fillimi i bashkëpunimit me Kosoovën me ´99, ka dhene 340 milione euro per rindertimin dhe zhvillimin e Kosovës”. Që atëher, angazhimi i Republikes Federale Gjermane vazhdon edhe në përmiresimin dhe furnizimin me ujë si dhe në kanalizime urbane dhe në kuadër të  bashkepunimit financiar që nga viti 2000 ka vënë në dispozicion 33 milion euro për modernizimin e sistemit të furnizimit me ujë të pijes në 17 komuna të Kosovës. Përderisa Ambasada Gjermane në Prishtinë me anë të një komunikate njofotn se gjatë konsultimeve ndërqeveritare të Gjermanisë me Kosovën për bashkëpunim ekonomik zhvillimor të mbajtura me 12-të mars në Prishtinë, delegacionet janë pajtuar për vazhdimin e bashkëpunimit ku perfshihen edhe investimet në infrastrukturën e ujërave, për cfarë qeveria gjermane ka paralajmëruar që vetëm brenda vitit 2012 të vë në dispozicion 27,7 milionë euro”.

BE ndihmon zhvillimin e turizmit në perendim te Kosovës

Panorame dimri nga Bjeshket e Belegut
13 mars 2012, Dojce Vele, Trashëgimia natyrore, kulturore, historike dhe natyrore e Rrafshit të Dukagjinit, është fokusi për investime e radhës ne Kosove nga Bashkimi Evropian. Projekti i pare “Shihemi n Dukagjin” do të shtrihet në tri komuna  ndërsa projekti “Miresevini n Dukagjin” do të shtrihet në gjashtë komuna të  Dukagjinit.

Një kullë shekullore buzë lumit Erenik e rrëzë Gjeravicës, njërës ndër majat më të larta në Ballkan me 2, 656 m lartësi mbidetare do t´jetë Qendra për Zhvillimin e Turizmit në Dukagjin, rrjeti i së cilës do të shtrihet në  14 kulla të tri komunave të Dukagjinit: Pejës, Decanit dhe Junikut. Është kjo kulla rreth 100 kuadratëshe e lagjes Berishë të Junikut e cila me panoramën prej 18 ari truall rrëzë Bjeshkëve të Nemura do t´iu ofrojë vizitorëve mundësinë të prekin nga afër një gërshetim të trashëgimisë natyrore, kulturore dhe historike të Kosovës.

Maja e Gjeravices, me 2656 m lartesi mbidetare
“Këtu është kufiri në mes të mjedisit historik dhe të mjedisit natyror të Junikut dhe një ndërlidhje e mirë e këtyre potencialeve me të cilat shquhet Dukagjini. Pra, një nderthurje kulturore dhe natyrore e cila është bazë për zhvillimin e turizmit”, thotë Sali Shoshi, drejtor i Fondaiconit Suedez “Trashëgimia kulturore pa kufi”(Cultural Haritage Ëithout Borders) për Kosovës, e cila është implementuese e këtij projekti.

Dhe kjo don të  thotë shumë për komunën e re të Junikut, thotë pronari aktual i Kullës, Fatmir Isufaj.
“Se, pikë së pari, ruhet trashëgimia kulturore dhe prej aty menagjohet krejt turizmi i Dukagjinit. Besoj se me këtë qendër Junikut edhe kullave tjera dhe t´iu kthehet nami i dikurshem, për Junikundo t´hapet një përsepktivë e re si dhe do të hapen vendpunime. Dhe kshtu, duke ruajtur trashëgiminë e të parëve tanë Juniku do të njihet edhe ne nivel më të lartë, në atë evropian”.

“Shihemi n´Dukagjin”

Panorame vere ne Bjeshken e Strellcit
Projektet “Shihemi n´Dukagjin” dhe “Mirësevini n´Dukagjin” të cilat plotësojnë njëri-tjetrin në vlerë prej një milionë eurosh, janë investim i Bashkimit Evropian me një pjesemarrje prej 10 për qind nga komunat dhe organizata implementuese CHËB, të cilët kanë për qëllim revitalizimin e objekteve trashëgimore, zhvillimin e turizmit rural dhe hapjen e vendpunimeve. Drejtori Shoshi vjen me rezultatet e pritura nga projektit dyvjecar “Shihemi n´Dukagjin”, implementimi i të cilit do të vazhdojë deri në nëntor të këtij viti.
„Rezulatet i parë është themelimi i Qendrës së Turizmit në Junik, ndërtimi i infrastrukturës fizike dhe restaurimi i kullës,e cila është përzgjedh përmes një konkursi në mesin e 14 kullave  dhe pritet të  përfundojë në maj të këtij viti.Pasta, këtu do të vendoset administrata e Qendrës së Turizmit e cila do të menagjohet nga një bord i themeluar nga komuan e  Junkut, Decanit dhe Pejës dhe do t´ jetë një qendër e përhershme”, thotë drejtori Shoshi  sipas të cilit kjo pasohet me trajnimin e 180 personave, kryesisht në fushën e turizmit, përderisa ekipi i ekspertëve ndërkohë po harton tranjnimet për gastronomi, hotelieri, menagjim biznesi,etj.

“Mirësevini n´Dukagjin”

Projekti “Mirësevini n´Dukagjin, në vlerë prej 450 mijë eurosh, i cili do të vazhdojë deri në dhjetor 2013, synon përzgjedhjen dhe renovimin i 20 shtëpive tradicionale në 5 komuna të Dukagjinit: në Pejë, Istog, Decan, Junik dhe Gjakovë.
Ne Kullen e Mazrekajve tashme zhvillohet turizmi rural
“Projekti  parasheh përmirësimin e  infrastrukturës fizike me cfarë nënkuptohet përmirësimi i hapësirave të 20 shtëpive tradcionale në Rrafhin e Dukagjnit në të cilat do të krijohet hapësirë e përshtatshme për turizem, kryesisht për bujtina ose për restorane. Procesi do të kalojë përmes një konkursi dhe ketu zgjidhen rastet më të mira, ku krahas objekteve edhe pronarët janë vërtet të interesuar të hynë në botën e biznesit dhe duke prezantuar planet e biznesit cili rast përfiton nga 10 mijë euro ndihmë“ , thotë drejtori Shoshi sipas të cilit për secilën komunë do të përzgjidhen nga 4 shtëpi, pronarët e të cilave do t’i gëzojnë rreth 10.000 euro për renovim të tyre dhe përshtatje për turizëm.

Ushqimi tradicional shërbehet me veshje tradicionale

Projektet implementohen në partneritet të ngushtë që nga donatori, Komisioni Evropian i cili ka Zyren për Zhvillim Rajonal në Pejë,  ChËB  si implementues, komunat partnere dhe shoqëria civile si pjesë e pandashme dhe secili ka rolin e vet. Ndër OJQ-të e angazhuara është edhe Rrjeti i Grave “JETA”në Decan, e cila do të gatuajë ushqimin tradicional.

Safete Gacaferi, kryetare e Shoqates se Gruas “JETA”
„Gratë e shoqatës varësisht nga kërkesat e vizitorëvë përgatisin ushqimet tradicionale, si: pite, fli, bukë misernike, etj. Poashtu, ushqimintradicional në kulla e shërbejmë të veshura në veshjen kombtare në mëynrë që vizitorët ta ndjejnë atë atmoferën e vërtet të jetës së parardhësve tanë në kullë”, thotë Safete Gacaferi, kryetare e kësaj shoqate me rreth 2000 anëtare, e cila  nga Ministria e Tregtisë dhe Industrisë është licencuar si trajnere për përgatitjen e ushqimit tradicional dhe tashmë ka nën menagjim Kullën e Mazrekajve në Dranoc.
Kosova prezantoi atrakcionet turistike edhe në Panairin e Berlinit

Ndërsa, për produktet e rralla turistike të Kosovës tregon interesimi i madh i vizitorëve të panairit të sapopërfunduar të turizmit në Berlin në të cilin Republika eKosovës u prenzatua me produktet e veta, thotë drejtori Shoshi.

“ Për herë të parë këtë vit ishim në Berlin, ku i prezantuam produktin e parë turistik të komunave:  Pejë, Decan dhe Junik. Ishtë një përfaqësim modest se jemi ne fillet tona, por shpresoj se në të ardhmen do të kemi më shumë produkte për prezantim në Berlin por edhe ne vendet e tjera. Ndërsa, besoj se Qendra e Turizmit në Junik do t´jetë një qendër e vërtet e ila do ta njoftojë botën me  potencialet turistike dhe kulturore qe i ka Kosova“.
Pushimore ne Boge te Rugoves

Në Kosove tashmë veprojne Zyrat e KE-së për Zhvillim Rajonal, njëra prej të cilave vepron edhe në Pejë.

Ky ëhtë një proces i mbështetjes së BE-së për zhvillim ekonomik rajonal me tri komponenta: komponenta e parë është themelimi këtyre agjencive  rajonale me marreveshje ndërkomunale, e dyta është asistenca teknike e zhvillimit ekonomik rajonal si dhe komponenta e tretë, jane grantet“, thotë Leman Hatashi drejtoreshë e Zyrës Rajonale për Zhvillimin e Turizmit në Pejë.

Projekti “Shihemi n´Dukagjin” dhe projekti “Mirëserdhët n´Dukagjin” janë  pjesë e Skemës për Zhvillim Rajonal(EURED) e financuar nga Komisioni Evropian në kuadër të Instrumentit për Paraanëtarësim në BE(IPA). Implementimi me fondet e BE-se do të zgjas dy vjet, ndërsa jetegjatesinë e tyre garanton ndërtimi i infrastrukturës, trajnimi i kapaciteteve njerëzore si dhe ngritja e vetëdies se qytetarëve, se trashëgimia kulturore, historike dhe natyrore e Kosovës është  thesar i cili do të sigurojë një jetë më të mirë për qytetarët e saj.

Përplasje rreth mbulimit te vajzave ne shkollat e Kosoves

 12 mars 2012, Dojce Velle,  Bashkësia Islame e Kosovës dhe Ministria Arsimit, Shkencës dhe Tekonlogjisë vazhdojnw tërheqjen në anë të 
kundërta rreth shkollimitt e vajzave me mbulesë para moshës madhore. Ministria thirret ne respektimin e Kushtetutës dhe të ligjit në fuqi, përderisa Bashkesia Islame ankohet për diskriminim në baza fetare dhe shkelje të të drejtave të mbrojtura me konventa nderkombtare.

Në Kosovë, për vajzat e mbuluara nën moshën 15 vjecare, pragu i shkollave publike është i pakapërcyeshëm. Në këtë pikë, tërheqja në anë të kundërta në mes të Minitrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjise dhe Bashkësisë Islame të Kosovës është e vazhdueshme.


“Fatkqesisht, këto shqetsime vazhdojnë për shkak se kemi një numër të vajzave që preferojnë të shkojnë në shkollë me mbulesë. Mirëpo, ne jemi thellesisht të bindur se një shoqëri  demokratike sic mëton të jetë Kosova, do ta tejkalojë këtë situatë me urtësi dhe maturi duke iu garantuar të gjithë nxënësve të Kosovës që të mësojnë pa prejudikuar për veshjen e tyre të jashtme e cila në shumë raste po konsiderohet si një qëhtje e ndaluar”, thote Sabri efendi Bajgora, kryeimami i Bashkësisë Islame të Kosovës.


Kryeimami Sabri efendi Bajgora

“Sic e dini, deri në moshën 18 vjecare nxënësit  nuk janë në gjëndje të  vendosin për vetveten,andaj veshja konsiderohet e imponuar qoftë nga prindërit api teologët. Por, ne kemi menduar edhe për këtë kategori nxënësish të cilët pas moshës 15-të vjecare, në baze të Ligjit mbi Arsimin Parauniversitar kanë mundësi që të ndjekin arsimin joformal. Kjo eshte sanksionaur edhe me Kushtetutën e Republikës së Kosovës, me Ligjin mbi Arsimi Parauniversitar si dhe  me Udhezimin Admintrativ 7/2009, i cili rregullon kodin e veshjes dhe te dukjes së nxënësve”, thotë Ragip Gjoshi, këshilltar  politik  në Ministrinë për Arsim, Shkencë dhe Teknologji.

Ndalesë e mbuleses apo e zhveshjes në shkollat e Kosovës?


Por, kryeimami Bajgora në vend të sanksionimit të vajzave të mbuluara sugjeron r sanksionimin e zhveshjes së tepruar të vajzave nëpër shkolla.


“Shpeshherë, Ministria e Arsimit thirret thirret në një kodmirësjellje ntë cilin gjoja janë bazuar. Mirëpo, unë mendoj se më e ndershme do t´ishte që në atë kod moral të sanksionohej zhveshja e nxënëseve tona dhe jo mbulesa e tyre, se fatkeqsisht të gjithë jemi dëshmitar të kësaj dukurie në shumë shkolla të Kosovës. Prandaj, unë edhe një herë ftoj Ministrinë e Arsimit që ta shfuqizojnë këtë udhëzim administrativ dhe t´ua mundësojnë të  gjtiha vajzave shkollimin edhe me mbulesë”, thotë kryeimami Bajgora.


Në nenin 8-të të Kushtetutës së Kosovës thuhet se: “Republika e Kosovës është shtet laik dhe neutral në çështje të besimeve fetare”. Në paragrafin 4 të nenit  38 të Kushtetetutës thuhet poashtu se:  “Liria e manifestimit të fesë, e besimit dhe e ndërgjegjes mund të kufizohet me ligj, nëse një gjë e tillë është e domosdoshme për mbrojtjen e sigurisë dhe rendit publik, të shëndetit, ose të të drejtave të personave të tjerë”.Për të kërkuar të drejtën e tyre disa vajza iu drejtuan Gjykatës Kushtetuese të Kosovës. 


MASHT:”Aktualisht, nuk ka bazë ligjore për të vepruar ndryshe


Ragip Gjoshi, keshilltar ne MASHT

Rasti më i fundit ishte ai i Arjeta Halimit, nxënëse nga komuna e Vitisë, beteja dyvjecare e se cilës përfundoi pa ndonjë sukses, meqë Gjykata Kushtetuese e Kosovës hodhi poshtë kërkesën e saj për të vazhduar mësimin me shami koke në një shkollë publike. Ndërkaq, Sekretaria e Gjykatës Kushtetutese te Kosoves me ane te nje shkresë shpjegon për Dojce Vele-n se pas rastit të lartpërmendur “Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës nuk ka pranuar ndonjë ankesë të re rreth së drejtës për shkollim të vajzave të mitura që mbajnë ”.

 “E drejta për ankesë ekziston për të gjithë qytetarët,por bazë për të vendos ndryshe aktualiht nuk ka. Sic dihet, arsimi parauniversitar është tërëiht në duar të komunave, ndaj udhëheqja komunale vende-vende,  duke mos qënë e gatshme të ballafaqohet me këtë problem ka hedh topin në adresë të ministrisë. Andaj, iu bëjmë thirrje që të përballen me zgjidhjen e  këtij problemi duke i bindur prindërit dhe nxënësit që të sillen konform dispozitave në fuqi”, thotë keshilltari Gjoshi.


Përjashtimet nga shkollat publike të vajzave më shami u përcollën me protesta të nxënësve të cilet u solidarizuan me moshatarët e tyre e kohe pas kohe, edhe nga organizata të ndryshme të cilave ju bashkangjitën qytetarë të shumtë. Për  Bashkësinë Islame, kjo është shkelje drastike e të drejtave të njeriut.


B.I.: “Përjashtimi i vajzave me shami-diskriminim në baza fetare”


Prane Fakultetit per Studime Islame

“Mbulesa nuk është vetëm te feja islame, por të të gjitha fetë qiellore, si te krishterizmi dhe hebraizmi.  Dhe, nëse nuk na pengon Nëna Terezë që shfaqet kudo me shami, pse t´na pengojnë vajzat apo motrat tona që dëshirojnë të shkollohen me shami? Kshtu ndodh në tërë botën dhe unë mendoj se respektimi i të drejtës së femrës për t´u mbuluar dhe shkollaur  është një prej standardeve që gjithsesi Kosova duhet ta realizoje nëse synon të hyjë në BE”,  thotë z.Bajgora, i cili shton për Dojce Vele-n se Bashkësia Islame është në pritje të miratimit të ligjit për pozitën juridike të bashkësive fetare në mënyrë që konform përgjegjsive karrshi shtetit, të lufutojnë per respektimin maksimal të të drejtave fetare të secilit komunitet. Se, nëse në shkollat evropiane nuk  ka kurrfare problemi që vajzat të shkollohen me shami, s´ka ndonjë arsye që e njëjta të mos ndodh edhe me femrat e mbuluara në Kosovë dhe në shekullin e shkencës dhe teknologjise diskriminimi në baza fetare s´do duhej të gjënte vend.

“Epopeja e UCK-se” ne Gllogjan

6 mars 2012, Radio Kosova, Ne diten e dyte te manifestimit “Epopeja e UCK-se”, kryeministri i Kosoves Hashim Thaci i shoqeruar nga kabineti i tij qeveritar dhe udheheqja  komunes e Decanit, ka bere homazhe para lapidareve te heronjve te kombit, Sali Qeku dhe Luan Haradinaj ne Decan si dhe ne kompleksin memorial “Deshmoret e Kombit” ne Gllogjan.

Kryeministri i Kosoves Hashim Thaçi vizitën e tij në varrezat e deshmorëve e ka vleresuar si nje  përjetim të veqantë per faktin se bashkeluftaret e tij dhe deshmoret e rene per lirine dhe pavaresine  e Kosoves nderohen ne menyre shtetrore.
Thaci dhe Selmanaj homazhe ne Gllogjan

“ Sot bëjmë ndërime shtetrore këtu në të gjitha varrezat anekënd Kosovës me respektin dhe pietetin me të lartë për familjet e të rënëve, invalidëve të luftës dhe në veçanti për ata që sakrifikuan gjithçka për lirinë e Kosovës. Prandaj, sot ne përulemi me respektin më të lartë para varrezave të dëshmorëve, gjithashtu para kontributit të jashtëzakonshëm të familjes Haradinaj dhe të gjithë atyre që kontribuan për çlirimin  e vendit”, tha kryemisntiri Thaci sipas te cilit ky eshte nje rast i marrjes së energjive të reaja për konsolidimin dhe forcimin e shtetit  për integrim në NATO dhe BE si dhe nje dite mesazhi për unifikim, afrim dhe tejkalim të kornizës politike në mënyrë që të gjithë, pa dallime politike te punojme per shtetin e Kosoves.

Njeri nder prijesit e luftes per liri gjykohet per krime lufte
Por, kryeministri Thaci refuzoi  t´i pergjigjej cdo pyetjeje tjeter, duke care turmen e gazetareve me nxitim. Ndersa, fakti se nje dite te tille njeri nder prijesit e luftes per clirim z.Ramush Haradinaj po gjykohet per krime lufte ne Gjykaten Nderkombtare te Hages , per babain e tij Hilmi Haradinaj eshte tejet i rende.  
Ilmi Haradinaj

“Per mua si prind eshte dite e zorshme. Por, me siguri edhe kesaj do t´i vie fundi nje dite. Mesazhi im do t´ishte qe sa ma shume te respektojme te miren dhe te nderojme gjakun e te reneve“, tha z.Haradinaj per Radio Kosoven.

Pren Marashi:”Luftetaret e lirise perballen me akuza te montuara”
Ndersa, sipas Prenw Marashit kryetar i njeres nga Organizatat e Veteraneve te Luftes per Dukagjin, amaneti i deshmoreve edhe me tej mbetet i pergjysmuar.
“Sepse, te gjithe ne kemi pas ideal bashkimin e  kombit ne nje shtet, nje gjuhe, nje flamur dhe me simbole te njejta. Kjo eshte realizu pjeserisht. Dhe fatkeqesia me e madhe eshte se, 13 vjet pas luftes luftetaret e lirise edhe me tutje ballafaqohen me akuzat e montuara sic eshte edhe rasti me komandantin Ramush Haradinaj i cili padrejtsisht mbahet ne burgun e Hages. Kjo mjerisht vjen edhe si pasoje  e  deshmitareve dhe fakteve te montuara si dhe nje pjese nga faktori nderkombtar“.
Pren Marashi, OVL Peje

Paraprakisht, homazhe dhe kurora lulesh ne varret e deshmoreve u vune nga perfaqesues te disa komunave te Dukagjinit, anetareve te Shoqatave te Veteraneve te Luftes, pjesetare te familjeve te deshmoreve, martireve dhe invalideve te luftes. Homazhe te varrezat e deshmoreve kane bere edhe perfaqesues te disa komunave te Dukagjinit, pjesetare te shoqatave te luftes, familjare te deshmoreve, martireve dhe invalideve si dhe pjesetare te FSK-.se te cilet iu kane bere deshmoreve roje nderi.