Date Archives October 2011

Shëndeti i nënës dhe fëmijës në Kosovë lë për të dëshiruar

Sa po behet per rritjen e shendetshme te femijeve ne Kosove

29 tetor 2011, Dojce Vele,  Në kuadër të Partneritetit për Përmirësimin e Shëndetit të Nënës dhe Fëmijës në Kosovë, SHBA-të përmes një konsorciumi publiko-privat kanë ndarë mbi 7 milionë dollarë. Çdo vit në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës në Prishtinë, janë hospitalizuar rreth 8,000 fëmijë dhe mbi 80,000 të tjerë trajtohen për sëmundje të ndryshme akute dhe kronike.

Mejreme Tahirsylaj, farmaciste, gjatë tetë orëve të punës të dy femijët e saj i dërgon ne qerdhe. Por, këtë luks nuk mund t´ia ofrojnë vetes shumë nëna të tjera, sepse përkujdesja ndaj nënës dhe fëmijës në Kosovë lë për të dëshëruar.

Mejreme Tahirsylaj, farmaciste 

“Ka probleme të shumta sidomos kur shkojmë në lindje, papastërtia është shumë e madhe sidomos në toalete, ndërsa nxemjet në këtë kohë mungojnë. Këto ndikojnë drejpërsëdrejti në shëndetin e nënës dhe të foshnjës. Sidomos te lehonat të cilat janë tejet të ndjeshme dhe nga ftohja dhe papastërtia vinë edhe pasoja të tjera negative”, thote z.Tahirsylaj, e cila gjatë punës në barnatore probleme të tilla prek përditë. Ndërsa, kërkesat më të shpeshta edhe më tej mbeten antibitoikët për fëmijë ndërsa për nenat, terapi kundër infeksioneve:

“Për fëmijë më së tepërmi kërkohen antibiotikë të ndryshëm, ndërsa terapi kundër infeskisoneve urogjenitale më së shumti kërkohen prej nënave. Dihet se këto vinë si pasojë e mungesës së kujdesit të mëhershëm, ndërsa infeksionet vinë në forma të ndryshme”.
Shkalla e vdekshmërisë së foshnjave prej 40-të në 19-të promila
Sfidat në sistemin shëndetsor të Kosovës që nga paslufta jane evidente.  Mungesa e infrastrukturës së nevojshme dhe mungesa e kapaciteteve për t´i adresuar problemet ku duhet, kanë qënë probleme kronike të cilat e kanë shoqëruar sitemin që nga paslufta thotë Faik Hoti, zëdhënës i Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës, sipas të cilit kohëve të fundit megjithatë janë bërë hapa pozitiv:
Dr.Faik Hoti, zedhenes i Ministrise se
 Shendetsise

“Rezultat i kësaj është edhe ulja e shkallës së vdekshmërisë së nënës dhe foshnjeve e cila në vitin 1999 ose 2000 ka qënë rreth 40 promila, ndërsa thashë është nën 19-të promila. Gjithsesi gjatë këtij viti është bërë dhe një hap para, duke qënë se është nxjerr Strategjia për Shëndetin e Nënës, Fëmijëve dhe Adoleshentëve dhe ky dokument bazik trason rrugën e mëtejme dhe të gjitha këto veprime të cilat merren në mënyrë që shëndeti i nënës dhe fëmijës të jetë me kualitativ dhe të jetë më pak pasoja”.

Kosova gëzon mbështetjen e vazhdueshme të donatorëve
Adresimi i problemit e shëndeti të nënës dhe fëmijës është i ndërlidhur edhe me partneritetin, me c´rast Kosova ka gëzuar mbështetjen e vazhdueshme të donatorëve.
“Në këtë aspekt vlen të theksohet se në kuadër të Programit për Partneritetin për Përmirësimin e Shëndetit të Nënës dhe të Fëmijës në Kosovë, zhvilluar midis Ministrisë së Shëndetësisë USAID-it dhe realizuar përmes Aleancës Amerikane për Shëndetin Ndërkombtar me 12-të tetor, kemi pranuar një donacion shtesë jashtezakonisht të vlefshëm i cili iu dedikohet klinikave apo reparteve, të cilat merren drejtpërdrejt me shëndetin e nënës dhe fëmijës. Vlera e këtij donacioni është mbi 400 mijë dollarë. Ndërsa, mbështetur nga USAID-i, Ministria e Shëndetësisë do të realizojë edhe dy projekte, njërin në Klinikën Infektive në vlerë prej 550 mijë dollarësh, ndërsa tjetri në Klinikën e Kirurgjisë në vlerë prej 450 mijë dollarësh.
Dr.Urim Ahmeti, zyrtar per programe
 ne USAID

SHBA: Mbi 7 milionë dollarë për shëndetin e nënës dhe fëmijës në Kosovë
Pogrami “Partneriteti për Përmirësimin e Shëndetit të Nënës dhe Fëmijës në Kosovë” 2009-2012,  zbatohet përmes një konsorciumi të spitaleve kryesore në SHBA, sistemeve shëndetësore dhe fondacioneve private amerikane. Kontributi i USAID-it është 2.9 milion dollarë, ndërsa i partnerëve privat nga SHBA është 3.6 milion dollarë. Konzorciumi publiko-privat udhëhiqet nga Aleanca Ndërkombëtare Amerikane e Shëndetësisë (AIHA), i cili ngërthen në vete edhe organizatat: “ValleyCare Health System”, California; “Emory Hospital” Atlanta, Georgia; “Women and Infant Hospital”, Rhode Island; “Project CURE Assist International si dhe “Rotary Club”, Livermor California. Ndërsa, vlera e donacionit të fundit nga Project CURE është 408,471 dollarë, te cilat i janë dorëzuar Ministrisë së Shëndetësisë së Kosovës gjatë muajit, në paisje mjeksore, materjal shpenzues dhe sanitar. Dhe kjo, sipas dr.Urim Ahmeti, zyrtar për programe në USAID- Misioni në Kosovë, kërkon intervenim imediat.
Cdo vit hospitalizohen rreth 8000 femije

“Se, shëndeti i nënës dhe fëmijës është ndër problemet më të mëdha me të cilat po ballafaqohet shëndetësia në Kosovë. Kemi një mortalitet të lartë të fëmijëve brënda vitit dhe mjaft probleme me shëbime pediatrike, sidomos më shëndetin e nanës i cili është i ndërlidhur me atë të fëmijës. Nisur nga kjo, USAID-i në
bashkepßunim me një konzorcium të spitaleve dhe fondacioneve private të SHBA-ve ka vendos të përmirësojë këtë problem me të cilin po ballafqohet shëndetësia kosovare.

Në bazë të dy hulumtimeme më të fundit, njërit nga American International Health Aliance dhe tjetrit nga Klinika Pediatrike në Prishtinë, si pasojë e kushteve jo të favorshme për shëndetin e nënës dhe të fëmijës, cdo vit në Qendrën Klinike Universitarë të Kosovës në Prishtinë hospitalizohen rreth 8,000 fëmijë dhe më shumë se 80.000 të tjerë trajtohen për sëmundje të ndryshme akute dhe kronike.

Parandalimi i dhunës familjare dhe mbrojtja e viktimave në Kosovë

Jo gjithmone denoncohet dhuna ne familje(Foto DW)
22 tetor 2011, Dojce Vele, Dhuna e shprehur në familje të shumta kosovare është arsye e mjaftueshme që organizatat e huaja të adresojnë fondet në parandalimin e dhunës në baza gjinore, mbrojtjen dhe riintegrimin e viktimave. Ndër ta është edhe Programi gjithëpërfshirës kundër dhunës në baza gjinore lansuar nga pesë agjenci të Kombeve të Bashkuara, i cili fillimisht do të implementohet në tri komuna të Kosovës.

“Shtëpia e Sigurt”, në Gjakovë është njëra ndër të gjashtë Strehimoret për Viktimat e Dhunës në Familje dhe të Trafikimit në Kosovë. E aktivizuar në vitin 2000 ajo ka një kapacitet pranimi prej 15 shtetërish me mundësi zgjerimi, ngaqë si strehimore e tipit të hapur, viktimave iu lejohet vazhdimi i punës dhe i shkollimit. Sakibe Doli  drejtoreshë e kësaj strehimoreje thotë se: 

“Aktualisht i kemi 15 raste në strehimore dhe të gjitha janë të dhunës në familje, me përjashtim të një ish-viktime të trafikimit, e cila ka kaluar në dhunë familjare si dhe një tentim incesti, i cili ende nuk është vërtëttuar në gjykatë”, thotë drejtoresha Doli, sipas së cilës përvec strehimit dhe akomodimit, viktimave ju ofrohet mbështetje psiko-sociale, këshillime, ndihmë juridike si dhe shërbime shëndetsore.

Me zhvillimin e shoqërisë ndryshojnë edhe arsyet e dhunës

“Shtepia e Sigurt”,viktima e dhunes n seance me psikologen
Sipas Vaxhide Sopjanit, sociologe, ndër arsyet kryesore që ndikojnë në crregullimin e marrëdhenieve familjare gjatë kohës së tranizicionit në Kosovë mbetet baza materjale. Mirëpo, me zhvillimin e shoqërise ndryshojnë edhe arsyet thotë z.Sopjani:

“Procesi i transformimit të familjeve të mëdha në të vogla, shkalla e pabarabartë e arsimimit; mospërballja e lehtë me ndryshimet në shoqeri, prurja e kulturave të ndryshme me të cilat nuk jemi mësuar, janë disa nga arsyet. Përderisa, faktorë mund të jenë edhe mosha e tretë të cilët në të shumtën janë prezent në familje dhe kur është fjala për konflikt gjeneratash, ai konlfikt drejtpërdrejt prek edhe personin e caktuar. Në raste të tilla më së shpeshti viktima është gruaja por edhe fëmijët”.

OKB mbështet rehabilitimin dhe riintegrimin e viktimave në Kosovë

Rehabilitimi dhe riintegrimi i viktimave të dhunës është një problem tjetër në vete, i cili kërkon angazhim më të madh dhe qasje profesionale. Në këtë do të ndihmojë programi i lansuar nga pesë agjenci të Kombeve të Bashkuara, i cili synon adresimin e dhunës në baza gjinore në Kosovë përmes fuqizimit të zbatimit të Ligjit Kundër Dhunës në Familje, Planit Kombëtar të Veprimit dhe Strategjisë Kundër Dhunës në Familje 2010-2013. Sipas Flora Maculës, këshilltare për qeverisje dhe paqe në Organizaten e Kombeve të Bashkuara, “Un Women”:


Flora Macula, keshilltare prane organizates “UN Women”

“Dhuna është një qështje shumë e ndjeshme e cila i prek të gjitha viktimat gra dhe është e përhapur në të gjithë botën dhe në të gjitha klasat e shoqërise. Mirëpo, puna jonë është që të ndihmojmë, ndërsa punën kryesore e kanë partnërët tanë qeveritar dhe shoqëria civile. Programi në vlerë prej 800 mijë eruosh do të zbatohet në nivelin lokal në tri komuna të Kosovës: në Dragash, në Gjilan dhe në Gjakovë. Por, do të preken edhe politikat në nivelin qendror dhe mendoj që së bashku do t ia arrimë të paktën të zvogëlojmë dhunën në familje”, dsipas së cilës Programi gjithëpërfshirës kundër dhunës në familje, lansuar nga Fondi i Kombeve të Bashkuara për Popullsinë (UNFPA), Organizata e Kombeve të Bashkuara për Barazi Gjinore dhe Fuqizimin e Grave (UN ËOMEN), Fondi i Kombeve të Bashkuara për Fëmijë (UNICEF), Zyra e Komisionerit të Lartë për të Drejta të Njeriut (OHCHR) dhe Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP)synon parandalimin, mbrojtjen dhe riitengrimin e viktimave të dhunës në familje.


Ngritja e vetëdies si masë parandaluese

Sipas sociologes Sopjani, në zbutjen e dhunës në familje më së tepërmi mund të ndikojë vetdijesimi i vet personave të prekur.


“Nuk jam për atë që gruaja të durojë cfarëdolloj dhune, sepse dhuna po eskalon dhe po përfundon me përdorimin e forcës dhe edhe marrje jetësh. Raste të tilla kemi pas, madje me një shkalle të lartë të arsimit. Por, jo për asgjë gratë të referojnë raste. Gruaja duhet të përpiqet të marr rolin e pajtueses brënda familjes dhe ta bind bashkëshortin, e jo të përdor një fjalor konfrontues sepse kështu ajo vetëm e rrit problemin dhe vie deri në një situatë kur nuk ka tjetër zgjidhje përvec shkurorëzimit”, thotë z.Sopjani sipas së ciles, zgjidhja më e mirë në raste të tilla do t ishte mbrojtja e gruas nga gjykata me Urdhërin Mbrotjës, me c rast gruaja gëzon të drejtën të qëndrojë në shtëpi e pranë fëmijëve, por nuk është e obliguar të bashkëjetojë me bashkëshortin.

Vaxhide Sopjani, sociologe

Në familjet e Kosoves , largimi i ushtruesit të dhunës nga familja i papranueshëm

Por, edhepse Kosova tashmë ka një ligj të mirë kundër dhunës në familje, me fillimin e aplikimit të tij do të dalin shihen edhe mangësitë, thotë z.Macula.

“P.sh., në ligj kemi një klauzulë ku thuhet se “ushtruesi i dhunës largohet nga shtëpia”. D.m.th, nuk do të jetë si përpara që zakonisht gruan me fëmijë e largon policia në strehimore, por largohet ushtruesi i dhunës. Por, kemi familjet në bashkësi dhe ju mund ta paramnedoni cka mund të ndodh nëse policia e largon djalin nga prindërit, ndërsa nusja mbetet aty si fajtore që ka shkaktu një problem shumë të madh për atë familje. Të gjitha këto duhet rregulluar dhe mendoj se duhet specifikuar, në cfarë rastesh mund të largohet ushtruesi i dhunës nga shtëpia?”

 Sipas Zyrës për Informim të Policisë së Kosovës, vetëm në gjashtëmujorin e para të këtij viti, janë lajmëruar 412 raste të dhunës në familje.

Qeveria gjermane mbështet risocializimin e viktimave te trafikimit

Aksion i policise kunder trafikimit
16 tetor 2011, Dojce Vele, Qeveria e Kosovës është e vendosur në luftimin e trafikimit me qenie njerëzore. Ndërsa, Programi Rajonal për Mbrojtjen Sociale dhe Parandalimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore“ financuar nga qeveria gjermane i cili do të implementohet nga Organizata Gjermane per Bashkepunim Nderkombtar(GIZ), Ministria e Punëve të Brendshme dhe Ministria për Punë dhe Mirëqenje Sociale e Kosovës, synon riintegrimin e viktimave të trafikimit në shoqëri.   
 „Programi Rajonal për Mbrojtjen Sociale dhe Parandalimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore“ mundësuar nga qeveria gjermane në vlere prej 5 milionë eurosh, do të shtrihet në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni dhe Serbi. Projekti i cili do të zjgas deri në vitin 2015, synon nxitjen e një perspektive të re të të kuptuarit të fenomenit të trafikimit me qenie njerëzore si një sfide shoqëroe me të cilën përballen të gjitha vendet e rajonit.  
 
GIZ ndihmon risocializimin
e viktimave te trafikimit

„Ndërsa, e vecanta e këtij projekti është se ne nuk do të punojmë direkt me viktimat e trafikimit por do t´i mbështesim partnerët tanë qeveritar dhe jo qeveritar për të siguruar shërbime sa më të mira dhe afatgjata për këtë kategori“, thotë Rrezarta Jashari koordinatore, sipas së cilës programi synon mbështetjen në nivel kombtar me qëllim të fuqizimit të strukturave shoqërore për të lehtësuar zgjidhje sistematike dhe bërjen e politikave sociale; mbështetjen e mekanimzave të ofrimit të decnetralizuar të shërbimeve sociale në nivel rajonal, shtetror dhe komunal nëpërmjet institucioneve qeveritare dhe joqeveritare; mbështetje direkte te masave për perfshirjen sociale të të prekurve nga dukuria e trafikimit si dhe bashkepunimin rajonal dhe koordinimin e mekanizmit lidhur me dimensionin social të trafikimit të qenieve njerëzore.

Projekti i GIZ-së vie në kohën dhe vendin e duhur
Dhe kjo është pikërisht cfarë mungonte në përpjekjet për luftimin e këtij fenomeni, thotë Rrahim Tërrnava, nga Zyra e Koordinatorit Nacional, në kuader të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Kosovës: „Projekti i GIZ-së është shumë i qelluar dhe vie  pikërisht aty ku ne kemi pas nevojë dhe ka qënë mangësi dhe sfidë për neve pas dencetralizimit të komunave me ligjin e ri. Ndërsa GIZ-i do të ndikojë në parandalimin e viktimave të trafikimit dhe gjithashtu do të ndihmojë në risocializimin e viktimave të trafikimit, duke marrë parasysh se organizata është me një përvojë shumë të gjërë në skemën socilale, në përgjithësi“.

Sipas koordinatores Jashari, aktivitetet brenda programit do të koordinohen ngusht me Zyrën e Koordinatorit Kombtar dhe në harmoni të plotë me Strategjinë dhe Planin e Veprimit Kundër Trafikimit me Qenie Njerëzore 2011-2014.
„Gjithmonë e kemi parasysh se bashkëpunimi ynë do të mundësojë një bashepunim rajonal të disa strukturave për luftimin e kësaj dukurie negative, jo vetem në nivel shtetror por edhe në nivel rajonal, sepse sic e dimë, ky është një krim i organizuar dhe kërkon një pergjegje me gjitheperfshirese dhe me te gjere“, thote koordinatorja Jashari.

Terrnava: “Fokus i vecante ne luftimin e trafikimit te te miturve”

Terrnava, nga Zyra e Koordinatorit Kombtar

Në raportin vjetor të Departamentit të Shtetit Amerikan për luftimin e trafikimit me qenie njerëzore në të cilin vlerësohen përpjekjet e qeverive të 180 vendeve për luftimin e kësaj forme të krimit, Kosova është radhitur në kategorinë e dytë.

Por, edhepse krahasuar me rajonin, Kosova në plotësimin e standardeve por edhe ne risocializimin e viktimave të trafikimit radhitet para Maqedonisë, Serbisë dhe Shqipërisë, shqetësuses mbetet rritja e trafikimit të të miturve, thotë z.Terrnava.

„Viktimat e trafikimit në tri vitet e fundit janë nën moshën tetëmbëdhjetë vjecare dhe për këtë arsye kemi fut një shtyllë për mbrojtjen e fëmijëve. Ndërsa, me një menagjim të integruar të kufirit kemi arrit të mos jemi më vend për ardhjen e viktimave të trafikimit nga vendet e ndryshme sic kemi qënë me heret. Mirëpo, shqetsuese për ne mbetet rritja e numrit të viktimave vendore, krahasuar me të kalaurën“.

Deri më tani 146 trafikantë të arrestuar dhe 28 viktima të identifikuara
Sipas Drejtorisë së Hetimeve të Trafikimit me Qenie Njerëzore të Policisë së Kosovës, gjatë vitit 2011 jane zhvilluar 211 operacione policore, të cilat kanë rezultuar me 146 arrestime për trafikim-108 prej të cilëve meshkuj dhe 38 femra, me c´rast janë identifikuar 28 viktima pjesa dërmuese prej të cilave, të mitur. Strategjia për Luftimin e Trafikimit të Qenieve Njerëzore dhe Plani i Veprimit 2011-2014, është një përpjekje e re për luftimin e kësaj dukurie pas strategjisë së 2008-tës, zbatimin e së ciles e kane zbehur ngecjet e gjyqësorit, thotë për DË-në z.Tërrnava, sipas të cilit ndëshkimet për trafikantët deri në 8 vjet janë tejet të vogla dhe kjo ishte arsyeja që në shtyllen e ndëshkimit të strategjisë të detajizohen aktivitete shtesë ndër të cilat edhe raportimi për secilin rast, monitorimi i gjyqtarëve si dhe raportimi pas ekzekutimit të vendimit për trafikantët.
Rrezarta Jashari, Koordinatore e programit te GIZ-se:
Bashkëpunimi rajonal ne rregull derisa nuk ndërhyn politika

Ndërkohë, bashkëpunimi institucional është gjithnje e më në

 rritje përderisa bashkëpunimi nderrajonal ngec në rastet kur perzihet politika, thotë z.Terrnava: „Bashkëpunimi me të gjitha shtetet është shumë i mirë, madje edhe me sistemin prokurorial serb, përvec kur ndërhyn politika. Por, nëse trafikimi është i ndërlidhur me Serbinë, atëherë ndërhyn zyra e EULEKS-it në Beograd dhe nuk mbesim pa e cu deri në fund hetimin dhe pa e dhënë ndëshkimin“.

Me fushaten e sivjeme të Ministrisë së Punëve të Brendshme kundër-trafikimit me moton „Vepro Tani-Nuk ka drejtësi pa ndihmën tuaj“, ju bëhet thirrje të gjitha institucioneve përgjegjëse, qytetarëve dhe masmedias që fenomeni të luftohet bashkarisht. Përderisa, risocializimi i viktimave është një problem më vete, i cili synohet të arrihet me aktivititet e parapara nga programi i GIZ-se gjermane në bahkëpunim me Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe Minsitrinë e Punës dhe Mirqënjes Sociale ku me anë të trajnimeve profesionale, punëtorive dhe forumeve rajonale synohet arritja e një koordinimi dhe bashkëpunimi më të madh kundër kësaj forme të krimit nga e cila janë të prekura të gjitha shtetet e rajonit.

Ne vetmi e ne skamje

Zyhra Beqirit nuk i ka ngel njeri 

Radio Kosova, 12 tetor 2011, Zyhra Beqiri është një grua e varfër e cila jeton e vetmuar në një kasolle në Lloqan, pa përkujdesje institucionale. Edhepse pothuaj ka humb të parët dhe për nevojat e veta ecën zvarrë, ajo nuk gëzon as përkujdesje mjeksore. Fati dhe jeta e saj janë të varura vetëm në njerëzit vullnetimirë.

Një kasolle përdhesë me një dhomë dhe një banjë, renovuar nga një donatore para dy vjetësh është hapësira në të cilën jeton Zyhra Beqiri, e lindur me 1 janar 1919, në një fshat të Gjakovës. Jeta e hidhur fillon me mbetjen pa nënë që në vegjëli, pas martesës në Gramacel me mbetjen pa fëmijë ndërsa në pleqëri, mbetja pa pronë dhe marrja nën perkujdesje e qytetarit vullnetmirë Deme Himajt, në pronen e të cilit u vendos para 30 vjetesh dhe jeton edhe sot e kësaj dite. Por si jeton?!

Shabanhaxhaj”Perkujdesja mjeksore,
e domosdoshme” 

“Qysh ka bo Zoti emër, t´lumte na për to! Vallahi po m´japin shokët, Zoti i rujt Jarabi! Po vallahi, po m´japin cka po hane per veti. M´kqyr e shoqja e Regje Demës, Nanija. I marr 45 euro penzie. Qeshtu!”, rrëfen plaka qindvjecare ulur në shtratin e skaj të dhomës me ajrin e mbytur.


Plaka qindvjecare pa përkujdesje mjeksore

Shkëlzen Shabanhaxhaj, kryetar i fshatit thotë se kjo e moshuar është brengë e gjithë fshatit, duke theksuar nevojën imediate për përkudjesje mjeksore.

“Kjo s´është n´gjëndje me shku te mjeku. Me qënë mjeku familjar e dinë edhe vec me sy sa mundet me qëndru. Edhe ndonjë ilq me ia siguru falas. Kisha kërku me ia siguru një mjek derisa e ka lanë Zoti me rrnu…”, apelon Shkëlzeni, i cili ndërprehet nga zëri i plakës e cila pyet:

“A doni me m´i mungu nidhmat a me m´i shtu?”
“Jo me t´i shtu!”, përgjigjet Shkëlzeni, pas të cilit pason urimi i saj:
“Zoti t´rujt jarabi! Pleqnia e ban t´veten…”.

Ende ka njerëz të mirë…

Sipas Asim Cenajt, bashkëfshatar, përvec kujdesit të lloqanasve, plaka qindvjecare e cila i mbiejtoi tri luftëra jeton pa asnjë përkujdesje institucionale.

Ketu jeton Zyhra Beqiri
nen perkudesjen e familjes Himaj

“Nuk e ka askënd. Ajo pothuaj është e verbër dhe për nevojat e veta ec zvarrë. Ambienti ku jeton është i paimagjinueshëm. Një plakë e cila i ka mbijetu luftës dhe ka qënë në parapushkatim por Zoti ka dashtë që t´jetë gjallë, sot institucionet tona e lënë në mëshirën e fatit”.


Mirëpo, kjo përkudjesje e domosdoshme 91 vjecares Zyhra Beqiri i vie nga  familja e Regje Himajt, pasardhës të njeriut vullnetmiëe i cili e solli nën strehën e tij para 30 vjetesh. Bashkeshortja e tij, Nania, rrëfen:

“Prej se jemi da qe pesë vjet e laj vet. E kemi la prej se jemi kthy prej lufte, por jemi konë bashkë e e kem pas me rend me kunata. Paj nuk osht bash lehtë edhe me u kujdes…Por, për hir të Zotit e hatri i qetyne thmive unë shkoj e e kqyri. Cka bafsha n´të, Zoti baftë n´qeta fëmijë t´mi“.

Islam Mustafa,drejtor i QMS-se

Përderisa, nga kjo sprovë nuk janë të kursyer as fëmijët e saj.


“Unë e ushqej n´mëngjes, i qes kafe. Vjen rrin te na. Flasim bashkë. Shkon dita. Atëherë apet i jepi bukë. Atëherë shkoj n´shpi e kjo bjen e flen. Jo nuk pritoj!”, thotë e bija e saj, Arjeta 14 vjecare.

Premtime per kujdestari, vizite mjeksore dhe ilaqe falas

Islam Mustafaj, drejtor i Qendrës për Mirëqënje Sociale në Decan, përkundër faktit se qendra nuk ka ofruar shërbime të tjera për gruan e moshaur, premton se shuma e dedikuar për kujdestarinë e të moshaures e cila jepet që nga korriku i këtij viti, do të vazhdojë.

E varfer dhe e vetmuar 

“Ne edhepse kemi ba pak shkelje të procedurës, duke parë rrethanat, kushtet e veshira të jetesës dhe moshën e saj të shtyrë, në koordinim me Departamentin e Mirëqënies Sociale në Prishtinë, iu ka mundësu që ajo e afërme e cila përkujdeset për të gjithë kohën, t´i përfitojë një vlerë simbolike prej 40 eurosh. Ligji ia ka lejuar dhe ndihma do të githsesi sa t´jetë e moshuara gjallë”.


Drejtoria për Shëndetsi dhe Mirëqënje Sociale në komunën e Decanit ka premtuar se do t´ia sigurojë vizitën mjeksore një herë në javë si dhe ilaqet falas. Përderisa, jeta e varfër dhe e vemtuar e 91 vjecares Zyhra Beqiri vazhdon në menyren e njëjtë deri në orën e fundit…

“Paj, n´mujsha po kerkoj, s´mujta po flej n´gjumë!” 

Barrikadat, vështirësi shtesë për studentët e veriut

Ne Kodren e Minatoreve mund te shkohet vetem me autobus
10 tetor 2011, Dojce Vele,  Situata e tensionuar në veri të Kosovës ka vështirësuar edhe më shumë qarkullimin e banorëve të atjeshëm. Ajo më së vështiri iu bie studentëve, të cilët duhet udhëtuar përditë deri te fakultetet në jug të Mitrovicës apo në qytetet e tjera. Nga ana tjetër, komuna e Mitrovicws ka premtuar zgjidhje të shpejt të problemit të transportit, pa pagesë, për studentët e veriut.

Kodra e Minatorëve është lagja me sigurinë me të brishtë në veriun e Mitrovicës, në të cilën as pas 12-të vitesh të përfundimit të luftës nuk ka qarkullim të lirë. Dhe, kjo bie më së tepërmi mbi supet studentëve të cilët nuk ndërpresin betejën për die, pavarësisht cmimit. Njeri ndër ta është edhe B., student i Fakultetit Juridik “FAMA”, në Mitrovicë, i cili po kthehet në shtëpi me autobus: e vetmja mundësi qarkullimi për këta banorë.

Me kte autobus udhetojne
 studentet e Kodres se Minatoreve
“Jam nga Kodra e Miantorëve dhe përditë udhëtoj prej pjesës veriore. Liri s´ka hiq, se e dinë krejt bota qysh kena mbet e në cfarë gjëndje jemi na! Katër herë në ditë vie autobusi dhe qysh kemi qejf na të rinjte më dalë. S´guxojmë me rreziku se dihet ku jetojmë. S´guxojmë me rreziku e me dal se menjiherë rrahesh…Si ta dinë se je shqitpar, nuk t´lënë të qetë. E dinë të gjithë si jetojmë na!”

Në Kodrën e Minatorëve pas orës 18-të në burg shtwpiak

Arsye e mjaftueshme kjo që emri studentit 20 vjecar të mos përmendet e aq më pak  t´i bëhet fotografi, se mënyra e jetës së tij edhe ashtu është mjaft e vështirë.

“Tash jam tuj u marr me përgatitje për fakultet se duhet me mësu ngapak. ´gjashte e kem i per shembull autobusin e fundit. Na mas gjashtve jemi n´burg shtepiak. Unë si i ri p.sh., qe 12-të vjet s´m uj dal qysh dalin të rinjtë e tjere. Edhe kur du me dal, më duhet paraprakisht me gjet një vend me fjet diku n´farefis a shoqëri, se nuk guxoj me u kthy n´shpi natën se është rrzik. E kshtu duhet me u mbyll n´burg tonin dhe si i ri, rinia t´shkon poshtë…”.

Zedhenesi Ahmet Jashari
Ngjarjet e fundit në veri kanë rënduar situatën edhe më shumë. Autobusi i cili qarkullon katër hërë në dite, për shkak të barrikadave në Urën e Ibrit ka ndërruar kahje dhe në vend të stacionit të përhershëm, tash ndalon tek lagja “Tre rrokaqiejt” matanë një ure të improvizuar, rreth 200 metra përmbi. Sipas Ahmet Jasharit, zedhenes i komunës së Mitrovicës, “Kodra e Minatorëve” është lagja më e ndjeshme në veri.

Qarkullim vetëm me autobus

 “Kodra e Minatorëve, një lagje në thellësi të Mitrovicës është zona më e ndjeshme aktualisht. Banorët e kësaj lagjeje që nga paslufta jetojne në rrethanat e një getoje dhe udhëtojnë me një autobus që lëviz tri-katër herë në dite. Ata nuk kane lirit e lëvizjes“.

Nga të 100 familjet shqiptare, tash në Kodrën e Minatorëve jetojne vetëm 40-të prej tyre. Dhe shpërngulja vazhdon për arsye tashmë të njohura, thote z.Jashari sipas të cilit, “Nuk ka javë që kalon dhe që nuk ka incidente të ndryshme ndaj shqitparëve. Don të thotë është një presio i vazhdueshëm, ndërsa edhe atje numri i banorëve ka shkuar në rënje”.

Të rinjt e veriut: “Duam të shijojmë rininë dhe lirinë”

Ne pritje te autobusit qe
qarkullon 4 here ne dite
Ndjenjën e pasigurisë ndërkohë me së thelli e përjetojnë studentët, të cilët vazhdojnë studimet në fakultete të ndryshme, brënda e jashtë Mitrovicës. Përderisa, mesazhi i perbashkët vie përmes zërit të bashkëmoshatarit të tyre: ”Le t´kqyrin pak për neve qysh jena mbet. Le t´i lënë anash karrikat e le t´merren pak me popull,e sidomos me popullin e pjesës veriore se ne qe 12-të vjet jena n´luftë. Me një fjalë, ne ende jemi n´luftë. Qe 12-te vjet ne ende nuk kemi shijuar lirinë…“.

Përkundër mundësive të kufizuara, Komuna e Mitrovicës tashmë ka menduar një zgjidhje për studentët e veriut. Sipas zëdhënësit Jashari, Zyra për Integrime Evropiane dhe Mirëqënje Sociale është në pritje të listave nga përfaqësuesit e lagjeve të veriut me numrin e studentëve, në mënyrë që të sigurohet transporti për në fakultetet përkatese, brenda e jashtë Mitrovicës.

A u rrah vertet Konstantin Stijovic-Koja nga Policia e Kosoves?

Vujiciq(i treti majtas)demanton nga Andrievica  deklaratat
e Kojes(i pari,majtas) per keqtrajtim nga Policia e Kosoves

3 tetor 2011, Blue Sky, 81 vjecari Konstantin Stijovic-Koja, nje malazez nga komuna e Decanit i zhvendosur ne Mal te Zi qe nga viti 1999, me 25 gusht te ketij viti provoi te futej neper vendkalimin kufitar te Kulles per ne Kosove. Ne mungese te dokumentit valid u kthy prapa nga Policia e Kosoves; veprim ky i interpretuar si “rrahje dhe maltretim verbal” , te cilin mediat serbo-malazeze e publikuan pa e verifikuar. Por,cila eshte e verteta e Konstantin Stijovic-Kojes dhe cfare ndodhi ne te vertet?

 Konstantin Stiovic-Koja eshte nje malazez i lindur ne Lumbardh me 1931 dhe me banim ne Decan deri me 1999. Tentimi per kthimin e tij, se bashku me nje malazez nga Prapaqani deshtoi per shkak te identifikimit nga qytetarer si i involvuar ne keqtrajtimin e popullates se pambrojtur gjate luftes. Ai, qe atehere ne shenje hakmarrjeje shfrytezon cdo rast per te nxitur konflikte ne menyre qe te pasyqroje Kosoven si shtet joligjor, ndersa popullin e saj si pengese per kthimin e te zhvendosurve ne pronat e veta. Ne vazhden e kesaj loje vie edhe fushata ndaj Policise se Kosoves, me 25 gusht 2008, kur moslejimin e kalimit te kufirit te Kosoves per shkak te mungeses se dokumentit valid ai e veshi me shpifje per “maltretim dhe rrahje”. Ai me t´u kthyer ne Andrievice ka ftuar disa perfaqesues shoqatash te te zhvendosurish, duke trumpetuar te paverteta kunder Policise dhe shtetit te Kosoves, te cilat u pranuan si te tilla nga mediat serbo-malaleze.
Vujiciq:”Stiovic provoi te hynte ne Kosove me leternjoftime te skaduara”
Sipas shkrimit te 25 gushtit, botuar ne portalin malazez Vesti Online, i cili i referohet deklarates se shkruar te kryetarit te Bashkimit te Shoqatave te te Zhvendosurve nga Kosova ne Mal te Zi, Milenko Jovanovic, thuhet se “ne vendkalimin administrativ “Savino Voda” qe lidh Rozhajen me Pejen, pjesetare te Policise se Kosoves e kane rrahur te zhvendosurin Konstantin Stijovic-Koja, 81 vjecar”. Por, e verteta eshte krejt ndryshe, thote kryetari i Shoqates se Malazezve te Kosoves, Sllobodan Vujiciq:
Stijovic provoi te kalonte kufirin me leternjoftim te ’71-shit

 

“Konstantin Stiovic ka dashur te vi ne Decan duke kaluar kufirin me leternjoftimin e nxjerrur me 1971 e te skaduar me 1981, si dhe me leternjoftimin e skaduar te UNMIK-ut. Legjitimiteti i te zhvendosurit nuk eshte dokument udhetimi per shtete tjera dhe me te nuk do te lejohej te futej as ne Serbi, sepse eshte dokument jovalid”, shpjegon per radion tone z.Vujiqiq, duke dokumentuar me fotografi leternjoftimet e skaduara-njeri me vite e tjetri me dakada.
Policia e Kosoves demanton mediat serbo-malazeze
Sipas Vesti Online e cila thirret ne deklaraten e Jovanovicit, “81 vjecarin Stijovic, Policia e Kosoves pas goditjeve ne koke dhe ne stomak e kane derguar ne stacionin policor ne kufi me Malin e Zi dhe e kane maltretaur edhe verbalisht. Pastaj, ai eshte hedhur ne furgon per Mal te Zi me porosine “te mos provoje te kaloje me kufirin e Kosoves me dokumente serbe dhe malazeze”. Shkrime te kesaj natyre vine edhe nga mediat serbe, nder te cilat edhe radiotelevizioni B92. Mirepo, Policia e Kosoves i demantoi menjehere me ane te nje komunikate. Ndersa, zzedhenesi i policise Arber Beka per radion Blue Sky thote se:
Pasagjeri ne fjale te vetmin dokument qe ka prezantuar para zyrtareve policore ka qene dokumenti i refugjatit te vendosur ne Andrijevice te Malit te Zi. Pandaj, te njëjtit ne mungese te dokumenteve te nevojshme dhe valide te përcaktuara me Ligjin mbi Kontrollin Kufitar, i është refuzuar hyrja për ne shtetin e Kosovës. Procedura e Refuzim-Hyrjes ne Kosovë është kryer konform procedurave te parapara me Ligj dhe ne Polici nuk është evidentuar asnjë rast apo ankese për tejkalim te autorizimeve policore ndaj personit ne fjale. Pas publikimit te shkrimit  në ueb-site te “B92” nga Serbia, Policia e Kosovës përmes kanaleve zyrtare te komunikimit, menjehere ka kontaktuar autoritetet policore te Malit te Zi prej nga ka kuptuar se prej z.Sijovic as atje nuk eshte paraqitur nje ankese e tille”.

Cfare eshte e vertet dhe cfare propagande?
Perderisa, Shoqata e Malazezve te Kosoves se bashku me shoqaten per te zhvendosur “Zora” ne Mal te Zi, vendosen te vertetojne deklarata nga vendi i ngjarjes.

Stijovicii i ka skaduar edhe leternjoftimi i UNMIK-ut

Pas vizites ne kampin e te zhvendosurve ne Andrievice, Shoqata e Malazezve te Kosoves me ane te nje shkrese ka sqaruar autoritetet malezeze lidhur me deklaratat e plasuara ne media se Policia e Kosoves ka rrahur Konstandin Stijovićin (81 vjec) dhe nga vendi i ngjarjes kemi derguar raportin e bazuar mbi faktet e pamohueshme se ato jane te paverteta. Ne i thame Kojes qe here tjeter te vie me dokumente valide dhe te mos provokonte, duke i bere dem popullit te vet. Pastaj, Koja eshte deklaruar si serb. Dhe, gjysme serbet e gjysme malazezet nuk jane te mire per asnjeren pale, sepse ata kthehen kah te fryje era sic edhe kane bere… Prandaj, ne Kosove ka ndodhur e keqja me e madhe!”, thote per Blu Sky z.Vujiciq.

Svetllana Stijovic: “Mediat genjenje-Gjyshi im nuk eshte rrahur!”
Shkrimin e portalit Vesti Online e demanton edhe mbesa e tij 13 vjecare, Svetllana Stiovic ne nje koment, ne te cilin nder te tjera thuhet:
“T´ua them te gjitheve: gazetat genjejne! Ne telefonaten e mbremshme, gjyshi i ka thene gjyshes se eshte shendosh e mire dhe askush nuk i ka bere gje, pervecse e kane zbritur nga autobusi, nuk e kane lejuar te kaloje kufirin dhe e kane kthyer ne Andrievice“, shkruan Svetllana Stiovic nder te tjera, duke dokumentuar me nje fotografi familjare lidhjen e gjakut me  te gjyshin, Konstantin Stijovic-Kojen.
“Koja ka thene per mediat se e kane maltretuar sepse ka pasur kapelen malazeze,se e kane rrahur e maltretuar verbalisht e te paverteta tjera. Por, e verteta eshte se ne Kosove askush nuk ka gje kunder kapeles malazeze. Sikur te kishte pasur dokement valid dhe te mos bente probleme ne vendin ku ka jetuar me pare, sigurisht qe do mund te kthehej dhe te jetonte ne Kosove sic jetoj edhe une, se edhepse jetoj ne Prishtine asnjehere nuk kam pasur probleme nderetnike. Besoj se te gjithe ata qe nuk kane bere te keqija, mund dhe duhet te kthehen sepse askush nuk ka gje kunder tyre. Ndersa, deklaratat e Stioviqit me se tepermi i kane keqeperdorur disa shoqata te te zhvendosurve, te cilet punojne kunder interesave te te gjitheve”.
Popullata decanase nuk kundershtoi asnjehere kthimin e te pafajshmeve
Popullata decanase e mban mend shume mire, kur me 2008 Stiovic Koja provoi te rikthehej ne Decan me nje grup te zhvendosurish dhe i ballafaquar nga radioja jone me faktet e se kaluares per involvim ne keqtrajitm ndaj popullates decanase u shpall i padeshirueshem. Ai qe atehere provon te pasqyroj Decanin si kundershtues te kthimit, ndersa rasti i gushtit se Policia e Kosoves e rrahu eshte vetem pjese e kesaj fushate e cila shkakton konfuzion dhe frike tek personat e zhvendosur. Se, edhepse pak ka kaluar nga konflikti i pergjakshem i vitit ´99, popullata decanase asnjehere nuk u ngrit kunder kthimit te njerezve te pafajshem, me te cilet deri dje jetuan ne fqinjesi te mire. Ata vazhdojne te kundershtojne vetem rikthimin e njerezve qe moren pjese apo mbeshteten vrasjet, masakrimet e perdhunimet e popullates se pambrojtur, pasojat e te cilave i vuajne edhe sot e kesaj dite…