Date Archives August 2006

Seminari 25-të Ndërkombtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare

25 gusht 2006, Dojçe Vele, Seminari Ndërkombtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqipe, I cili u mbajt prej datës 14-të deri me 25 gusht, u organizua nga Fakulteti Filologjik në Prishtinë në bashkëorganizim me Fakultetin e Histori-Filologjisë në Tiranë, perkatesisht Dega e Gjuhesise. Për 12-të ditë seminariste dhe studiues nga mbarë bota u paraqitën me kumtesa, referime dhe ligjerata lidhur me studimet e fundit dhe problemet në fushën e albanologjisë.

Ky manifestim në nivel gjithëkombtar, u cilësua si ngjarja më e rëndësishme për albanologjinë, sepse për dymbëdhjetë ditë me radhë, në Kosovë qëndruan emrat më të njohur të studimeve albanologjike.
“Është tejet I rëndësishëm, sepse po del në pah një brez I ri I gjuhëtarëve, të cilët duke iu falenderuar arsimit të lartë në frymën e modernizmit botëror, arritën që të thejnë barriera dhe të ngrejnë shumë qështje të cilat nuk janë prekur më parë. Vërtet, në këto seminare tëashmë dominon brezi I ri-thotë Lindita Rugova, anëtare e Këshillit Organizativ.
Seminari ka rëndësi të madhe edhe për ata që interesohen për gjuhën, letërsinë, kulturën dhe historinë shqiptare. I tillë ishte edhe historiani nga Berlini I Gjermanisë, Cord Pagenstecher, I cili gjatë kësaj kohe ka mësuar mjaft bukur shqip.
“Unë po mësoj shqip. Më pëlqen shumë. Është gjuhë e vështirë, por hap pas hapi unë do të mësoj!”-thotë Pagenstecher,.
Van Rillaer Guido vjen nga Belgjika dhe është specialist për persona të zhdukur. Ai në Kosovë erdhi për herë të parë në tetor të vitit ’99, ku për dy vjet punoi si shef për persona të zhdukur në njësi speciale të policisë së UNMIK-ut.
“Seminari Ndërkombtar për Gjuhën Shqipe, për mua është shumë interesant sepse unë mësue shumë për një përiudhe shumë të shkurtër. Më pëlqen shumë, jo vetëm gjuha por historia, kultura.”
Yordanka Ivanova vjen nga Sofja dhe punon në redaksinë shqipe të “Radio-Bullgarisë”, e cila transmeton në njëmbëdhjetë gjuhë. Ndërsa, në këtë seminar ka ardhur mbi të gjitha, për të përvetsuar komunikimin në shqip.
“Në Bullgari nuk ka shumë mundësi për të përdorur gjuhën shqipe. Une e përdor vetëm duke shkruar dhe jam këtu për të komunikuar me njerëzit, sepse kam problem me komunikimin e drejptpërdrejt”-thotë Yordanka Ivanova.
Pjesëmarrës në seminarin për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqipe kishte edhe nga Serbia. Mg. Merima Kryeziu është fëmijë e një martese të përzier, me nënë boshnjake dhe baba shqiptar. Ajo është e lidhur ngusht për Kosovën:
“Duhet të them se këtu ndjehem shumë mirë dhe se gjithmonë zemra me rrah kur vij këtu”.
Mg.Merima Kryeziu është asistente në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Beogradit, ku dikur studionin shumë studentë shqiptar. Por, pas viteve te ’90-ta, kjo ka ndryshuar:
“Tani njëqind për qind janë studentë serb, të cilët kanë dëshirë dhe kuriozitet për kulturën shqiptare ose merren me studime dhe krahasime midis gjuhëve ballkanike”.
Njëra ndër këta student është edhe Bojana Milenkovic, studente e gjuhës shqipe, nga Vranja.
“Këtu jam për herë të parë. Por, shpresoj që të vi serish, sepse jam e prekur nga mirëpritja dhe me vete po marr vetëm përvoja të mira”.
Evelina Czajkovska, seminariste nga Polonia, që nga pjesëmarrja në një festival kënge në Gjirokastër, adhuron muzikën popullore shqipe. Ndërsa, kësaj radhe ishte interesant fakti se në seminarin e Prishtinës, seminaristë nga mbarë bota komunikonin në shqip.
“Kishte Italian, amerikanë, gjermanë dhe ne të gjithë bisedojmë në gjuhën shqipe. Kjo ishte shumë
 interesante!”-thotë Evelina Czajkovska. Përderisa, Lukash Cztepanjak, student I filologjisë ballkanike komunikon shumë bukur shqip dhe adhuron filmin shqiptar.
“Unë kam qënë në disa ngjarje të vecanta në filmin artistik dhe kemi parë një shfaqje teatrale. Gjithcka ishte e organizuar shumë mirë”.
Seminaristët dhe studiues nga pothuaj te gjitha vendet e Ballkanit, nga disa vende të Evropës, të Azisë, SHBA-ve, etj.  u paraqiten me kumtesa, referime dhe ligjerata në fushën e albanologjisë. Por, Lindita Rugova vecon disa prej tyre:
“Këtu mund të vecoj ligjeratën e profesorit Schytz nga Hungaria, I cili që ditën e parë pati një ligjeratë për këngët e kreshnikëve në traditën shqipe. Kishim referime të mira të studiuesve nga Rusia, sidomos Aleksandra Nikolskaja, një studiuese e re që flet shqipen për mrekulli, pastaj zonjës Voronina dhe z.Aleksander Novik, nga Sant Peterburgu.”
“Në sesionin shkencor të seminarit të Prishtinës, kam bërë kumtesë për të folurën e shqiptarëve të Ukrainës. Se, pothuaj për cdo vit unë shkoj bashkë me studentët e mi në fshatrat shqiptare të Ukrainës, ku kemi katër fshatra shqiptare”-thotë prof.Aleksander Novik, drejtor I Departamentit Evropian në Muzeun Etnografik, I cili njëkohesisht është edhe Institut Kërkimor I Akademisë së Shkencave të Rusisë, në Sant Peterburg. Prof. Aleksander Novik ka organizuar disa ekspozita etnografike kushtuar kulturës popullore të shqiptarëve të Gadishullit Ballkanik dhe të Ukrainës.
“Jo vetëm në Sant Peterburg, por edhe në Moskë. Një ekspozitë etnografike dy vjet me parë u organizua edhe në Muzeun Kombtar, në Tiranë”-njofton dr.Aleksandër Novik.
Risi e kë tij seminari ishte tryeza shkencore me rastin e 70 vjetorit të lindjes se shkrimtarëve Ismail Kasdare dhe Regjep Qosja. Seminaristët u njoftuan me viset e ndryshme të Kosovës, me bukuritë specifike natyrore dhe monumentet kulturore. U mbajt edhe mbrëmje kulturore me arbereshët e Italisë.
Vincenzo Cucci-president I shoqates “Vatra Arbëreshe” të Kalabrisë, me përshtypjet e tij: 
“Mendoj se vitin që vjen, unë do të vi serish. Se, më pëlqejnë njerëzit e Kosovës dhe qyteti I Prishtinës. Unë nuk kisha menduar se njerëzit këtu janë kaq modern e evropian”.
 Ajete Beqriaj,Dojce Vele

“Open fun Futboll School”

11 gusht 2006, Dojçe Vele, Projekti “Open fun Futboll School”, I financuar nga Organizata Joqeveritare daneze “Acrose Culture”, është implementuar në gjashtë shkolla të Kosovës dhe është projekti I parë, ku janë të përfshirë fmiëjët e të gjitha komuniteteve që jetojnë në Kosovë.

Organizata joqeveritare “Across Kulture” e cila operon me fondet e qeverisë daneze, suedeze dhe të asaj norvegjeze, me qendër në Kopenhagen, është e mbështetur nga UEFA dhe në dhjetë vjetet e fundit organizon Shkolla futbolli nëpër rajonet postkonfliktuoze të Ballkanit. Ajo ka zyrat në Shkup, në Beograd, në Sarajevë dhe në Zagreb. Ndërsa, programi ‘Open fun Futboll School’ është organizuar nga zyra e Shkupit, me qëllim që përmes lojës së futbollit të bëjë afrimin e fëmijëve të komunitetetve të ndryshme në Kosovë:“Ne dëshirojmë që fëmijët të mund të luajnë, të argëtohen. Sepse, e ardhmja iu përket fëmijëve-mendon Jorgen Hvidemose, anëtar I bordit të organizates “Across Culture”.
Njësoj mendon edhe koordinatorja e programit “Open Fun Futboll School” për Kosovë, Afërdita Fazliu sipas se ciles:” Nëse në fytyrën e fëmijëve sheh buzeqëshjen, unë mendoj që ky është edhe qëllimi I programit”.
Trajnimet dhe rekuzitat sigurohen përmes fondeve të qeverive të lartpërmendura dhe UEFA-s, ndërsa pjesa teknike e organizimit u mbështet nga forcat lokale. Me trajnimin e fëmijëve u morën afro 100 trajner si dhe vullnetar të organizatave të ndryshme që veprojnë në Kosovë, me punën e të cileve Jorgen Hvidemose është I kënaqur: “Është e mrekullueshme të shohësh kaq shumë trajner vullnetar të cilët kalojnë kohën me këta fëmijë dhe shoh në sytë e tyre se ata vërtet dëshirojnë që këta fëmijë t’ia dalin”.
Në këtë project janë të përshirë 1,200 fëmije të të gjitha komuniteteve që jetojnë në Kosovë, si: shqiptarë, serbë, boshnjakë, turq, romë, ashkalijë dhe goranë. Prej të gjithë këtyre, 420 janë të komunitetit serb. Koordinatorja e programit, Afërdita Fazliu për raportet mes femijeve thote se:“Fëmija është i paprishur dhe te ai nuk sheh ndonjë ndryshim. Kur hyne në lojë, të gjithë janë njëjtë. Pra, jo rastësisht u zgjodh topi I futbollit si mjet per integrim!”
Dhe kjo kishte sukses!  Sepse, gjatë kësaj javë, për herë të parë fëmijët e të gjitha komuniteteve që jetojnë ne Kosovë, luajtën bashkë brënda një fushe sporti. Boshnjaku Muhamet Lupnjak, është I entuziazmuar:  “Këto ditë ka qënë mrekulli. Unë kam lidh shoqëri dhe kalojmë bukur. Por, më së miri pajtohem me shokun shqiptar, Albionin. Me komunitetet tjera nuk lidha shoqëri, vetëm sepse nuk I kemi në grup”-thote Lupnjak.
Karakteristikë tjetër e këtij projekti është edhe përfshirja e një numri të  konsiderueshëm të vajzave prej moshës 10-12 vjecare në lojën e futbollit. Por, sipas Afërdita Fazliut, ajo që dallon këtë projekt prej gjithë atyre që u implementuan brënda këtyre shtatë vjetëve nga organizata të ndryshme sportive në Kosovë është se, ky projekt nuk përfundon me përmbylljen e këtij aktiviteti:  ” Mund të them se ‘Open Fun Futboll School’ është programi  I parë që vazhdojë aq sa ne do të kemi nëvojë që këta të qëndrojnë në Kosovë”-thote Fazliu.
Fëmijët pjesëmarrës janë të moshës 7 deri në 12 vjec. Duke marrë parasysh faktin se pikërisht këto mosha kanë qënë dëshmitarët me të njomë të konflikitit të përgjakshëm të vitit ’99, në Kosovë, Afërdita Fazliut I jep ndjenjë të mire loja e të gjithëve në të njëjtën fushë:“Të them të drejtën, kur kam monitoruar shkollen e parë në Prishtinë dhe për herë të parë pas shtatë vjet lufte I kam parë të gjitha komunitetet bashkë, për mua ka qënë një ndjenjë e vecantë”.
Por, kujtimet e luftës për fëmijët edhe më tej krijojnë barrierë. Avni Berisha është një ashkalij 12 vjec, I cili është I lumtur pse gjatë lojës ka fituar kundrejt fëmijëve shqiptarë. Por, ai do të donte më shumë të kishte fituar kundrejt një fëmijë të komunitetit serb!
 “Prejse asht ba lufta serbt I kam mërzi. U tutsha!-thotë Avni Berisha nga komuniteti ashkalij.
Por, Faruk Berisha, 10 vjec, I po këtij komuniteti, dëshiron të luaje me të gjithë dhe shpirti I tij paqsor reflekton në cdo fjalë: “Me krejt asht mirë me lujt. Ma mirë me nejt shokë se me u rrah e m’u perla!”
A pritet që në të ardhmen këta fëmijë të ndërtojnë një shoqëri të shëndoshë multietnike në Kosovë? Sipas Jorgen Hvademose, s’ka alternative tjetër: “Ne nuk duhet të humbim shpresën asnjëherë. Gjithandej në botë nuk ka alternative tjetër vecse të bashkëjetojmë dhe fëmijët tanë të luajnë bashkë”.
Ajete Beqiraj,Dojce Vele