|
Gjurmė tė (J)etės Radio Tirana Emisioni:"Fėrgėllima e laureshės" Autore e emisionit: Avldete Antoni Maj 2004 |
| Valdete Antoni: ...Njė vajzė e vogėl
qė quhet Ajetė, ecėn nėpėr rrugėn e fshatit ku ka lindur. Herė herė
rruga e detyron qė tė ecėn drejt, herė-herė rrėzohet sepse pengohet
nė gurė. Mirėpo, kupton qė hollėsia dhe brishtėsia e trupit tė saj,
ėshtė nė kėrkim tė njė fuqie qė e lidh me tokėn, me atė ēka ndjen, me
zėrat e atyre qė janė lindur, janė rritur dhe me ato kėngetime, qė duket
se burojnė sė thelli. Por askush s'e di se ajo ikėn...Herė-herė ka frikė
nga hija e vet, nga zhurmat, nga vetėtimat, nga shushuritja e pemėve,
megjithatė vrapon e vrapon...
Ajete Sh. Beqiraj: Po, Valdete, unė po iu shpie nėpėr jetėn time. Vi nga njė fshat I vogėl I Kosovės. Strellc I Poshtėm quhet, tė cilin e dua shumė! Njė fshat shpirtmadh, me njė traditė tė vjetėr, me njė traditė tė pasur e sidomos me njė natyrė tė mrekullueshme. Ka peisazhe pikėrisht ēfarė I duhen njė poeti, i cili synon tė krijojė apo tė pasqyrojė shpirtin e vet. Unė nė fakt jam rritur atje dhe kam marrė diēka nga natyra e Strellcit, nga peisazhet e bukura, nga ēiltėrsia e tij. Vi nga njė familje fisnike fshatare. Jemi gjashtė fėmijė. Kemi pasė njė babė, mjerisht-jo intelektual, sepse rrethanat ia imponuan tė mbetet I tillė. Por, ai lexonte dhe e kuptonte jetėn mė mirė se ndoshta, tė them, njė doktor shkence. Valdete Antoni: Dhe, poezinė e parė ta rrėfeu babai? Rruga e shtėpisė sime Ajete Sh. Beqiraj: Jo. Duket se shkrimet I kam mė shumė nga nėna! Sepse, ajo kur u martua, edhe atėbotė e shprehte dashurinė pėrmes vargut. Mirėpo, qė nga fėmijėria e deri sa pati jetė baba im, unė mė tepėr kam qėnė e lidhur me babanė. E kam dashur shumė! Privilegjet Rruga e shtepise simedashurinė e mbėshtetjen qė I kisha unė, nuk i pati asnjeri fėmijė. Prandaj, iku nga jeta mė ėshtė shkėputur njė copė e shpirtit, mė ėshtė thyer njė krahė dhe kam pas vėshtirėsi edhe tė ngritem dhe tė vazhdoj pas tij. Megjithatė, jeta tė mėsoka t'I duash edhe rėnjet e tua dhe tė ngritesh, serish! Valdete Antoni: Ajete, kush tė ka thirrur pėr herė tė parė me kėtė emėr? Ajete Sh. Beqiraj: Po, ėshtė njė rrėfim I cuditshėm. Megjithatė,
unė do t'ua besoj juve. Fėmija I parė prindėrve tė mi, kishte emrin
Ajete(emėr i njė
Valdete Antoni: Po si tė thoshte mėma. I ngjaje motrės? Ajete Sh. Beqiraj: Jo. Ajo ka qėnė shumė e bukur! Nėna thotė, fėmijė mė tė bukur nuk kam pasė as nuk kam pa. Dhe sigurisht, fėmijėt qė I merr Zoti e kanė njė bukuri mė nė vete! Valdete Antoni: Po vetja si tė ėshtė dukur kur ke qėnė e vogėl? Ajete Sh. Beqiraj: S'e di! Gjithnjė kam pas bindjen se isha
e shėmtuar. Ai kompleks mė ka pėrcjell deri Prinderit e mi
atėherė kur jam vetdijėsuar aq sa tė njoh vlerėn e vėrtet tė cdo
gjėje qė m'ka rrethuar. Valdete Antoni: Mė sa kam kuptuar unė nga ajo qė kam lexuar, ka qenė njė dorė magjike e njė qėnieje tjetėr qė t'ka vėnė nė kėtė lėvizje bukurinė dhe tė ka bėrė qė ta shikosh veten nė njė pasqyrė tė besueshme. Ajete Sh. Beqiraj: Kjo mund tė jetė e vėrtet! Dhe, kur them kėshtu mendoj se deri nė njė moshė tė caktuar isha njė fėmijė rrebele, e cila kalonte kohėn mureve e pemėve, pa bėrė asnjėherė ēfarė bėnin qupat. Aq mė pak i jam dhėnė librit. Asnjėherė nuk jam ulur tė lexoj sic bėnin tė tjerat. Dhe, mbase kjo 'dorė magjike' mė preku nė njė formė tjetėr, kur nė moshėn 16 vjeēare krejt papritur, fillova tė shkruaj. "Ylli qė ndriēon...", ishte vargu im I parė dhe I vetėm qė mė kujtohet. Atėbotė mendoja se I kisha lexuar diku. Mirėpo, koha e dėshmoi se mua po mė frymėzonte dicka.Qė atėherė kam filluar tė shkruaj romanin e parė, sepse dėshira qė tė jesh e lirė dhe provinca janė dy gjėra qė gjithnjė janė nė pėrplasje me njėra-tjetrėn. Pikėrisht duke jetuar nė njė provincė si fėmijė I dy prindėrve jo tė pasur... Valdete Antoni: Dhe, me dėshirėn e jashtzakonshme pėr tė qėnė
vetvetja. Me njė temperament shumė tė vecantė... Ajete Sh. Beqiraj:...Pastaj, mentaliteti qė tė detyronte tė ndrydhje vetveten, kanė ndikuar nė mua. Prandaj, atė Ajeten qė nuk kam mundur ta kem nė jetė, jam munduar ta kem nė vepėr. Romani im I parė(ishte njė tėrėsi e vetme, mė vonė u bėnė dy pjesė), i shkruar nė moshėn 17 vjeē, 99 pėr qind, mos tė them 99.9, ėshtė imagjinatė e pastėr. Sepse, ato qė s'kam mundur tķ kem nė botėn reale i kam krijuar nė botėn time. Me kohė, tė gjitha mė kanė ardhė, por atėbotė unė nuk I kisha! Nga ana tjetėr, forma e familjes tė cilėn e kam ndėrtuar...Unė, nė njė familje tė tillė jam rritur, nė atė frymė, tė ndershme, plot dashuri, plot afėrsi, mirėkuptim njerėzor. Ajo ka qėnė familja ime! Valdete Antoni: Pra, ti parandjeve dhe e pe tek vetja gjithė atė qė mund tė tė ndodhte mė pas? Ajete Sh. Beqiraj: Unė kėtė nuk e di! Por, ėshtė njė fakt se gjėrat e bukura qė I kam shkruar m'I ka sjell jeta. Atė lirinė, atė tė qenit vetvetja, realizimin e shumė dėshirave tė cilat I kam shkruar nė letėr e megjithatė mė janė dukur tė pakapshme! Valdete Antoni: Pra, nė moshėn 17 vjeēare t'I shkrove romanin e parė? Ajete Sh. Beqiraj: Po. Ėshtė e vėrtet! Valdete Antoni: Ndėrsa, unė do tė ndalem qė disa radhė t'ua
jap edhe dėgjuesve. "...Perdja e natės po ngrihej e agimi po rrėshqiste I larė nė vesėn e fshatit. Kokrrat e rrumbullakta tė vesės ishin derdhur nėpėr fusha si margaritarė. Kėnga e bilbilave po hapte kurorat e luleve e kori I shpendėve zgjonte ėmbėl fshatarėt nga gjumi I natės. Edhe dielli shkėlqeu mbi majat e pishave dhe, duke depėrtuar nėpėr degė, I fali shkėlqimin e artė panoramės sė bukur tė fshatit. Njė rreze u shkėput nga tufa dhe , duke u pėrvjedhur nėpėr dritaren e hapur, u shkri nė nurin e bukuroshes sė fjetur. Ajo hapi qepallat e gjata dhe shikimin e freskėt hodhi pėrjashta, duke pėrzier njė psherėtimė tė pėrgjumur me gugatjen e pėllumbave nė parmakė..." Valdete Antoni: Dhe, si titullohet ky roman? Ajete Sh. Beqiraj: Ėshtė pikėrisht siē ishte dhe poezia e parė: "Ylli I Fatit...i pushonte nė dorė". Valdete Antoni: Tė kujtohet pse u nxite qė ta shkruaje fillimisht? Ajete Sh. Beqiraj: Nuk e di!... Ishte natė vere. Ajo erė e ngrohtė e muzgut nė fshat, ajo aromė e pastėr, tarracė e drunjtė...Kushedi ē'mė frymėzoi?
Ajete Sh. Beqiraj: Valdete. Cdo sukses sikur ėshtė I destinuar tė paguhet me njė humbje nė jetė! Kjo si duket ka ndodhur edhe me mua. Nė njė anė kam fituar-nė tjetrėn kam humbur, si cdo njeri qė ka ato rėnjet dhe ngritjet e veta. Ėshtė njė etapė e dhimbshme e jetės sime, e cila mjerisht u pėrmbyll edhe me vdekjen e babait tim!...Ato poezi janė pasqyra e vėrtet e shpirtit tim, e jetės sime... Kėtė do tė doja ta dinė edhe ata qė i lexojnė, ndonėse ata qė e kuptojnė vargun e dine se cdo poet kapet pėr diēka qė tė krijojė. Sidoqoftė, unė besoj se njė njeri njerėzor, njė njeri me ndjenja tė ēiltėra, mbase do tė pėrplaset nė jetė, por nė fund, fitorja ėshtė e tij. Unė besoj fort dhe nuk dyshoj, sepse Zoti I do tė mirėt. Dhe, nėse asgjė tjetėr nuk kam, Zoti mė fali njė shpirt tė ēiltėr dhe kjo mė mjafton! Amanet Cdo ditė me rrezet e diellit Ta puth dheun baba Nė heshtje lus qiellin Amanet ua lė engjėjve Se bota e mashtrimit Valdete Antoni: Me sa lexova nė biografinė tėnde tė shkurtėr, ke punuar edhe nė sallon bukurie. A vėrtet zbukurojė vasha e nuse, pikėrisht duke parė qė kishe dėshirė tė zbukuroje vetveten? Ajete Sh. Beqiraj: Ėshtė vėrtet. Por, kjo ėshtė njė rrugė tė cilėn mė shumė ma kanė imponuar rrethanat. Sepse, siē e thashė dhe mė lart, familjes sime asgjė nuk I mungonte, por me tepricė nuk kishte. Dhe, pėr botimin e librave duhej shumėcka. Prandaj, duke qėnė se deri nė promovimin e librit tė parė nuk kam deklaruar prirjen pėr shkrimet, ėshtė dashur... Valdete Antoni: A I pėrshtatej natyrės tėnde? Ajete Sh. Beqiraj: Deri diku, po! Por, dua tė them se mė duhej njė rrugė e shkurtėr qė tė arris deri tek paraja dhe kėshtu tė botoj librin e parė, sepse nė ato rrethana ishte e pamundur. Kėshtu qė, u detyrova qė pėr njė kohė ta lė shkollimin anash qė t'I pėrkushtohem zejes, dhe me thonjtė e mi e me ndershmėri, t'I jap dritė vargut tim. Kėsaj edhe ia dola. Por, sa ėshtė I vlefshėm ta shohė dritėn, kėtė le ta vlerėsojė lexuesi...Po edhe dėgjuesi, nė kėtė rast! Me kohė, unė edhe fillova ta dua atė zanat sepse, ai m'i hapi tė gjitha dyert. Gjithė cfarė desha nė jetė unė edhe mora se paranė kisha nė dorė dhe me atė I hapja dyert e mia... Valdete Antoni: Tė ndodhte qė t'I thoshe dikujt qė ishe e trishtuar kur e zbukuroje edhe ndonjė fjalė tė ėmbėl kur vinte para pasqyrės aty nė sallon? Ajete Sh. Beqiraj: Po. Dhe cka ėshtė mė e cuditshme ato shumė herė edhe mė janė hapur. Mė kanė besuar! Ndoshta, sepse kėtu brėnda gjithnjė kam pasur njė dry qė s'mė ka lejuar tė shpėrndaj ato qė m'I kanė besuar njerėzit. Gjithnjė mė janė hapur gjithnjė dhe kam biseduar me to si njė mike e mirė. Jam munduar t'I kuptoj problemet e tyre, ndonėse unė jetoja nė njė botė krejtėsisht tjetėr. Valdete Antoni: Paramendo: ėshtė njė vajzė ose njė grua e ulur nė karriken e sallonit dhe po shikohet nė pasqyrė. Ti je pas dhe teksa ia rregullon flokėt, ndėrkohe sheh dy sy tė trishtuar. Rikujton njė portret tė tillė?
Valdete Antoni: Po ti a e ke pėrgatit pajėn tėnde? Ajete Sh. Beqiraj: Po... Valdete Antoni: Janė qendisma vetėm nga dora jote apo edhe
tė nėnės? Ajete Sh. Beqiraj: Tė nėnės, tė motrave tė mia, por kryesisht tė miat. Valdete Antoni: Dhe, sa vite ato presin e presin...Qarqafė, jastekė dhe mbulesa, shami te bukura... Ajete Sh. Beqiraj: Valdete! Valdete Antoni: ...A tė trishton hapja e asaj arke? Ajete Sh. Beqiraj: Unė nuk e hap mė...Ka vite e vite, qė nuk e hap mė dot as nuk dua ta shoh mė! Nėnė A ke dėgjuar ndonjėherė Zgjodha verbėrisht nėnė Tash jam tretur nė natė Prandaj nėnė Mos m'a dėshiro as jetėn Do tė shkoj nėnė 28 Tetor 2001 Valdete Antoni: Ke udhėtuar dhe ke jetuar pėr disa kohė nė Gjermani. Po aty ke punuar? Ajete Sh. Beqiraj: Kam punuar. Kam punuar por mė shumė kam krijuar. Librin tim tė dytė e kam ristrukturar dhe e kam botuar po nga atje. Kuptohet me komunikim elektronik kėtu te Toena, sepse ishte e pamundur nė atė kohė meqė leje qendrimi nuk kisha dhe nuk mund tė lėvizja shumė. Pastaj, edhe librin e tretė... Valdete Antoni: Po aty ēfarė pune kreve? Ajete Sh. Beqiraj: Nuk kam qenė edhe e pafat nė punė, sepse mjerisht, shqiptarėt ėshtė dashur tė bėjnė lloj-lloj pune pėr tė ekzistuar dhe pėr tė siguruar bukėn pėr familjet nė Kosovė. Nė Gjermani jetova pesė vjet, por punova vetem dy, sepse kisha dy vėllezėrit, kishim nusen dhe ata punonin... Valdete Antoni: Dhe studioje?
Valdete Antoni: Nuk tė pa asnjė fytyrė e vėmendshme gjatė kohės qė jetonit nė Gjermani? Ajete Sh. Beqiraj: Sigurisht! Por ata kryesisht ishin grek, italian, gjerman. Ndėrsa, unė jam shqiptare dhe dua tė kem pėrkrah vetėm njė shqiptar! Valdete Antoni: Nuk I ndalet sytė asgjėkundi? Ajete Sh. Beqiraj: Unė nė fakt kam ndalur sytė kohė mė parė...Dhe, nuk mendoj se ishte e domosdoshme t'I ndal diku tjetėr. E edhe po mos ta kisha bėrė, unė vetėm shqiptar dua pėrkrah vetes! Valdete Antoni: Nuk mundi t'I shemb dashuria kėto lloj rregullash? Ajete Sh. Beqiraj: Jo. Te unė jo! Cdo respekt pėr tė gjithė ata qė pėrcaktohen pėr tė tjerėt. Por, unė kam kėtė pikėpamje nga kjo anė. Valdete Antoni: Tani, tė mendojmė se je pranė mikrofonit, nė atė studion e radios ku punon. Si do ta nisėsh pėrshėndetjen nė kėtė mbrėmje? Ajete Sh. Beqiraj: "Miq tė dashur, mirėmbrėma kudo qė jeni dhe pėrshendetje nga valėt e ngrohta tė Radio-Pejės. Duke shpresuar se pas jush keni njė ditė tė mirė e tė mbarė, ju ftojmė tė qėndroni prane nesh, sepse pėr juve kemi pėrgatitur dicka shumė tė veēante. Por, atė do ta mėsoni pas njė kėnge. Pra, le ta dėgjojmė bashkė nė vazhdim!" Valdete Antoni: Dhe pas kėngės, tė nderuar dėgjues, do tė ndjejmė kėngėtimin e Ajetės pėrmes vargjeve tė saj. Rini mynxyrė Valdete Antoni: A keni ndonjė peng nė kėtė mbrėmje? Ajete Sh. Beqiraj: Mendoj se do t'I mbetem borxh dėgjuesit,
do t'iu mbetem borxh ndoshta edhe juve, poqese nuk ua them se kjo ėshtė
hera e parė qė kam pranuar tė intervistohem nga dikush. Dhe, pėr asgjė
tjetėr veē pėr faktin se kam menduar se ende nuk kam ēfarė t'I them
lexuesit. Sepse, mua me habisin njerėzit qė bėhen tė mėdhenj me njė
poezi, me njė libėr? Unė mendoj se krijuesi duhet tė krijojė nė heshtje
dhe jo tė imponohet apo tė ekspozohet para kohe me vlerat e tija. Vlerat
do t'I identifikojė koha, vet koha! Kėshtu qė, sado qė kam pasur rastin,
unė gjithnjė jam tėrhequr e bindur se ende nuk ėshtė koha. Duke u nisur
nga respekti qė ndjej ndaj jush dhe sidomos nga respekti qė ndjej ndaj
kėtij mikrofoni dhe dėgjuesit tuaj, e kam pėr nder tė jem mysafire juaja
dhe tė bėj prezantimin tim tė parė si krijuese para mikrofonit tė Radio-Tiranės... Valdete Antoni: Dhe unė dua t'iu them njė tė fshehtė: kėtu, para mikrofonit ėshtė njė gur mademi dhe kur ai ndjen zona tė tilla ndjeshmėrie, fillon e ndrit mė shumė. Tė jeni e sigurt se tani, siē po e shohim edhe vet, ai shėndrit. Dhe unė jam e bindur se dėgjuesit dhe miqtė e kėtij emisioni e kanė ndjerė pasurinė shpirtėrore, mendimin tėnd dhe dlirėsine e njė vajze qė vjen nga Kosova dhe sjell me vete edhe universalitetin e pasurisė sė saj! Ajete Sh. Beqiraj: Unė ju falenderoj shumė...Faleminderit pėr respektin! Pėrshėndetje pėr tė gjithė dėgjuesit dhe respekt nė vazhdimėsi, sidomos pėr kolegėt e mi, tė cilėt mjerisht mė duhet t'I lė se mė duhet tė kthehem nė Kosovė. Po marr me vete pėrshtypjet mė tė mira. Me tė vėrtet, ėshtė mėkat pse kam shkel Evropėn mė parė se tė shkel Tiranėn. Mirėpo, gjithnjė ka mbetur njė ėndėrr e palosur nė gjirin tim. Tash mė erdhi rasti nė rrethanat mė tė mira ta shoh Tiranėn. Kam njoftė njerėz tė mrekullueshėm! Kam marrė pėrvoja tė mira nga kėtu dhe dua t'iu them dėgjuesve se janė fatlum pse kanė pranė vetes njė staf tė tillė, I cili mundohet tė japė gjithēka nga vetja vetėm qė ata tė ndjehen mirė. Do tė doja tė jem edhe unė pjesė e tij. Mirėpo, mua Kosova mė pret... Vendi im mė do dhe do tė kthehem atje! Valdete Antoni: Rrugė tė mbarė.... Radio Tirana,12 maj 2004 Autore e emisionit: Valdete Antoni 12 maj 2004, nė Tiranė Operator zeri: Vjosa Luto Weblinks: |
Ky
ėshtė njė pėrfytyrim qė mė ėshtė ngjallur duke pėrshkuar rreshtat dhe
fjalėt e tua, pėrmes rrėfimeve tė dy librave nė prozė dhe dy vėllimeve
me poezi. Janė kthjelluar mjaft situata tė jetės qė kalon njė vajzė
me njė shpirt tė pastėr, pavarėsisht qė ngjarjet mė pas janė pengime
tė mėdha tė jetės. Janė dėshmi tė njė shpirti delikat dhe tė ngjarjeve
mjaft tė trishtueshme. Njė besnikėri e pafund. Njė besnikėri tejet e
fuqishme dhe cuditėrisht, e ruajtur pėr vite me radhė. Duke iu lexuar
aty, unė kam dėshirė qė nė kėtė udhėtim pėr tek vetja ta ndjejnė portretin
tuaj edhe dėgjuesit tanė sonte.
heroine
kosovare). Por, motra pas pak kohe ka vdekur! Pas saj mė ka lind njė
vėlla tjetėr, edhe njė motėr tjetėr. Por, nėna ime s'ka pas fuqi qė
t“i emėrojė me emrin e saj. Halla ime, me t'I lindur vajzė ia ka vėnė
kėtė emėr. Por, gjyshja nga babai, kur jam lindur unė ka thėnė: "Emri
ka qėnė imi dhe unė kurrė s'do t'ia lė vajzės sė bijės sime, por do
ta gėzojė vajza e birit tim".
Valdete Antoni: Nė poezitė e tua ka mjaft dhimbje...Dhimbje,
dhimbje dhe pėrhershmėrisht njė gjėndje pritjeje! Gjithmonė ke njė besim
se dicka do tė ndodh. Se do tė meritosh atė qė ke tek vetja. Se do tė
tė kthej Zoti pikėrisht atė qė ėshtė nisur pėr ty...
Ajete
Sh. Beqiraj: Kam parė...Kam parė mjerisht, edhe me vrragė tė cilat
mė ėshtė dashur tua mbulojė me pudėr. Sepse, si mbrėmė, burri I dehur
e kishte rrahur dhe tė nesėrmen ajo duhej tė shkonte me vjehrrėn mysafire,
e detyruar tė aktronte gruan e lumtur ndonėse pėrbrėnda ishte fare e
kundėrta. Ato kanė ndikuar shumė nė jetėn time dhe, nė librat e mi nuk
ėshtė vetėm njė femėr por janė tė gjitha nė njė! Jam munduar qė
nga ēdo kėndvėshtrim t'I shoh hallet e femrės. Sidomos nė kėtė dhjetėvjecarin
e fundit, qėkur regjimi serb I detyroi meshkujt tė marrin rrugėt e botės,
shumė femra e kanė vuajtur. Shumė nuse kanė mbetur me dhjetė vjet
me 12 vjet, me fėmijėt e vegjėl dhe me pleq. Shumė vajza kanė mbetur
me lule nė dorė nėpėr stacionet e Evropės! Sepse, janė fejuar dhe shenja
me tė cilėn do tė gjendeshin ishte njė lule nė dorė. Dhe, nėse djalit
nuk I ka pėlqyer, ai e ka lėnė aty! Pastaj, tė tjera, tė cilat kanė
shkuar me ėndrrėn e madhe tė perėndimit dhe atje kanė gjet njė ferr
tė vėrtet, njė llahtar. Dhe, nuk kanė gjet rrugėdalje tjetėr vec largimit,apo
shumica prej tyre kanė shkuar deri nė vetvrasje. Ėshtė njė tmerr, por
kjo ka ndodh me vajzat tona nė Kosovė. Pėr Shqipėri nuk kam informacion.
Mė vjen keq qė nuk di mė shumė! Por, nė Kosovė kėshtu ka ndodh. Sepse,
shumica e djemve tanė, thjesht, duke e parė Evropėn kanė harruar ku
janė lindur, ku janė rritur, kanė harruar traditėn...
Ajete
Sh. Beqiraj: Jo. Nuk studioja. Pasi jam i jam rikthyer Kosovės u
jam pėrkushtuar studimeve. Dhe kjo vetėm pėr faktin se hasja nė atė
: "Ta kam lexuar librin. Ah, sa I mirė ishte! Cka keni studiuar?" Dhe,
thashė se ishte koha ta bėja atė qė do duhej ta kisha bėrė kohė mė parė.
Kėshtu, pėr dy vjet iu pėrkushtova studimit, e mbyllur pa punuar asnjė
gjė nga krijimtaria derisa pėrfundova Shkollėn e Lartė tė Gazetarisė
“Faik Konica“. Mjerisht,tek tani ėshtė shpallur fakultet!
