Megjithëse, krishterimi është i pandashëm nga kultura dhe tradita epopullitz shqiptar, pas rënjes së trojeve shqiptare nën pushtetin osman, shumë katolike u konvertuan në fenë islame.

„Kur o konë koha e turkut, dikush me qejf e dikush me dhunë e kanë ndërrue fenë, prej asaj katolike në muslimane“-tregon Ndue Velaj, 63 vjec, me banim në Pejë, për të parët e tij.

Mirepo, një mënyrë e mbrojtjes se fesë katolike ishte fenomeni I „laramanisë“ apo të qenit të krishterë të fshehur, të cilët pranë otomanëve mbaheshin si muslimanë ndërsa në familje ishin katolikë-thotë famullitari I „Kishes Shën Katarina“ në Pejë, Don Franë Sopi.

“Turqia, me ardhjen e vet ka ba dhunime të mëdha në pikepamje religjioze, ekonomike, politike dhe arsimore. Ndërsa, populli shqiptar i cili e kishte pranu kristianizmin, e ka gjet një zgjedhje për të deklaruar verbalisht se është në islam, ndërsa në brendinë e shpirtit e ka praktiku fenë katolike”-Famullitari Don Franë Sopi thotë famullitari Don Franë Sopi.

Papiqi, një fshat I vogël rreth 7 kilometra në lindje të Deçanit është shembull tipik i kësaj dukurie. Mbiemri Berisha i rreth 40 familjeve, dëshmon se banorët e fshatit janë të një trungu, ndërsa katolikë e muslimanë ndahen në brezin e shtatë.

„Ka bo vaki qe ne te njejten date kane rene te dyja festat. Pra, brenda nje familje janë shtru dy sofra: kush do mish e raki, urrno ne sofren e katolikeve. Kush do pite, hallve e bakllava, eja ne sofren e muslimaneve“-sqaron Don Marjan Ukaj, famullitari i Kishës së Gllogjanit në kuadër të së cilës është edhe kisha e Papiqit.

“Edhe gjithnjë kur katolikët kanë pas festa, muslimanët ua kanë mbajt ato. E kur ka ardhur festa e Bajramit, katolikët ju kanë thanë muslimanëve: Tash ne punojmë e ju kremtoni festën tuaj“-ndërlidhet Zenel(Mikel) Berisha, me rrefimin e gjysherve e tij.

Por, si jetojnë këto dy bashkësi pas qindra vjetësh të ndarjes së rrugëve të besimit?

“Shume mirë! Babgjysh e katragjysh e stergjysh i kemi pas qetu e kurrë s’kemiFamullitari Don Marjan Ukaj pas idhnim njani me tjetrin”-thotë  Mikeli(Zeneli).

“Kurrkund ndër shqiptarë nuk ekziston ndasi e tillë. Toleranca fetare është çdokund-thotë Salihu(Gjergji).               

Biemërimi i banorëve të këtushëm është një karakteristikë tjetër e fenomenit të laramanisë, e cila ende është prezente. Zeneli(Mikeli), Sadiku(Marjani), Ademi(Deda), Salihu (Gjoni), Cana(Nikolla), janë disa nga emrat e dyifshtë me të cilet identifikohen banorët e fshatit Papiq.

„Se, nuk kemi pas qare pa i pas dy emra…N´shpi ke mbet katolikë, por jashtë është dashur të jesh musliman, po deshe me jetu!”-arsyeton Salihu(Gjergji), banorët e fshatit te tij, të cilët edhe sot e kësaj dite edhe kremtat fetare  I festojnë bashkë.

„Vinë e na i bajnë për hajr festat. Edhe na shkojmë për Bajram të Madh e të Vogël. Tash edhe po martohen Salih(Gjergj)dhe Zenel(Mikel)Berisha ndermjetveti. Qika jeme ka marrë shqiptar musliman“-thotë Ndue Velaj, katolik.

„Po, shkojmë edhe nëpër festa. Na vllazën jena dhe s´ß kemi kurrfarë dallimi. Të gjithë besojme në një Zot!“-thotë Adem Berisha, musliman nga Papiqi.

Marta, 35 vjeçare dhe nënë e dy fëmijëve, tash ka filluar përgatitjet për festën e Pashkëve. Vezët  shumëngjyrëshe janë simbolikë e jetës!

„Fillimisht I ziejmë vezët. Disa I ndajmë për t´shtruar me pije e të tjerat I ngjyrosim me lule, me lara, e lloj lloj mënyre. Pastaj e mbushim shportën e I vëmë në tavolinë për mysafirët që vinë!”

Sipas të dhënave të Ipeshkvise së Kosovës, numri i katolikëve në Kosovë është 65,000, ndërkohe që në disaporë jetojnë edhe 40,000 të tjerë.

 “Ndërsa, besimtarët e Papiqit janë një shembull se si duhet përmbushur mesazhi i Pashkëve-thotë famullitari I kishës “Shën Katarina”, në Pejë, Don Franë Sopi- Sepse, dëshira e Zotit është që të jetojmë si vëllezër me të gjithë Kisha Shën Katarina në Pejë njerëzit. Dhe kshtu, mesazhin e Pashkëve e kemi realizuar në mënyrën më të mirë…“.

 Ajete Beqiraj,Dojce Vele & Radio Kosova