Belleja ėshtė ndėr fshatrat mė tė vjetra nė komunėn e Deēanit. Shtrihet nė veriperėndim tė Deēanit, gjashtė kilometra mbi Manastirin e Deēanit-kėto shėnime historiografike shkoqit historiani Avdyl Hoxha, pėr fshatin malor i cili vazhdoi tė jetė i banuar deri nė vitin 1960. Kushtet e vėshtira ekonomike, mungesa e shkollės dhe presionet tjera, I detyruan kėta malsor qė njė nga njė tė shpėrngulen nėpėr fshatra tė Dukagjinit. Mirėpo, 74 vjeēarin Selmon Elezaj, vetėm lufta arriti ta largojė nga vatra e tij. Nje largim tė cilin e pėrjetoi rėndė!
Vallahi
kurrnji pikė ma zor s“ka me m“ardh ora e vdekjes, se kur m“ashtė
dashtė me e lshu Bellenė. Se, aty m“ka rrnue babė, babgjysh,
katragjysh e stėrgjysh. Aty jam rrit e jam plak e aty m“i ka falė
Zoti gjashtė fėmijė. Po, kur filloi lufta me “98 u desh mė ik se na
dogji Serbia. E masanej, mbetėm ku mbetėm... Dikush n`Strellc,
dikush n“Prapaqan, dikush n“Broliē. Na ka mbet toka batall!-rrėfen
plaku Selmon i ulur pranė varrezave qindravjeēare tė Bellesė sė
Poshtme.
Tė 16-tė anėtarėt e familjes Elezaj tash jetojnė nė fshatin Strellc tė Poshtėm, nė njė shtėpi dhe njė kopsht. Tė 20 hektarėt e tokės, pesė prej tė cilėve tokė e punueshme kanė mbetur nė fshatin e tij malor.
Le si toka asht ba djerrinė, por edhe mali u dėmtu krejt prej hajnave-ofshan plaku, pėrderisa i biri Imeri tregon se edhe pemėt nė bashqe u janė prerė pėr dru zjarri. Por, tentimet e vazhdueshme per t“iu qasur kėsaj prone ishin tė kota-thotė ai.
Kemi provu shumė herė, por kemi has nė pengesa sidomos prej UNMIK-ut. Shpeshherė m“kane kthy te Manastiri e s“mė kanė lanė me shku as me e pa me sy tokėn teme. Kur u kthyem nga eksodi, dy javė I kam humb me nxjerr njėfarė leje speciale, jashtė letėrnjoftimit, edhe pėr fėmijė pėr me shku nė Belle. Qe dhjetė vjet nuk kam qasje nė pronėn time.
Fshati Belle ndahet nė tri lagje: Belleja e Epėrme, Belleja e Mesme dhe Belleja e Poshtme. Mė se Selmon Elezaj, i shpernguluri i fundit nga Belleja gjysma e tij shtrihet brenda kufirit tė Zonės me Interes tė Veēantė tė Manastirit tė Deēanit, e themeluar mbi bazėn e aktvendimit 2005/5 lėshuar nga ish i Dėrguari Special i Kombeve tė Bashkuara nė Kosovė, Soren Jesen Petersen, nė prill tė vitit 2005. Kjo zonė, e cila shtrihet nė 600 hektarė tokė pa pėrjashtuar as pronat private, u inkorporua si e tille nė Pakon e Ahtisarit. Zyra Civile Nderkombtare nė Kosovė, nė mandatin e saj ndėr tė tjera ka edhe keshillimin e struktuave qeverisėse tė Kosovės pėr implementimin e ligjit mbi Zonat e Veēanta. Por, kjo sa ngjall shpresa pėr tė atin poaq mbjell dyshim per te birin.
Tash te EULEKS-I kam njė shpresė!-thotė plaku Elezaj, pėrderisa ky besim nuk ekzisotn edhe tek I biri I tij.
Tash ka shku UNMIK-u dhe ka ardhė EULEKS-I. Janė njėsoj, vetem petkun e kanė ndėrru! Jemi tė thyer moralisht se kėrkesat tona gjithmonė kanė has nė vesh tė shurdhėr. Unė ju kisha drejtu si qeverisė vendore si Bashkėsisė Ndėrkombtare qė qysh po bajnė pėr komunitete tė tjera, le tė bėjnė edhe pėr ne, se ne tė Bellesė kemi humb shumė
E, nė ka bazė pėr shpresė apo vend pėr dyshim, kėrkojmė pėrgjigje te Zyra Civile Ndėrkomtbare nė Prishtinė. Prej atje, zėdhėnėsi Kai Müller-Berner.
Zonat e Veėanta nuk cenojnė tė drejtat mbi pronėn mė shumė se ndonjė plan tjetėr rregullativ dhe nuk pengojnė kthimin e pronarėve nė pronat e veta. Ligji mbi Mbrojtjen e Zonave tė Veēanta kufizon aktivitetet tė cilat kėrcėnojnė monumentet kulturore ose cenojnė vlerėn e tyre historike, por nuk ndalon rindėrtimin e shtėpive. Mėnyra tė tilla implementimi janė praktike nė shumė vende evropiane. Ndėrsa, Roli i Zyrės Civile Ndėrkomtbare kėshillon autoritetet lokale dhe qėndrore pėr implementimin e kėtyre ligjeve e nė kėtė rast, implementimin e Ligjit mbi Zonat e veēanta.
Njė ligj i cili do duhej tė vlente pėr tė gjithė-thotė Faik Tofaj, drejtor I Urbanizmit nė Kuvendin Komunal tė Deēanit, i cili para vetes ka njė kėrkese kolektive me 120 nėnshkrime nga banorėt e Bellesė sė Poshtme.
Kėrkesa e kėtyre qytetarėve ka tė bėjė me rindėrtimin e shtėpive dhe shfrytėzimin e pronave. Dhe, unė mendoj se ka ardhė koha qė sė bashku me faktorėt e ndėrlidhur me kėtė qėshtje tė bėjmė pėrpjekje dhe tė fillojė kthimi I njerėzve dhe jeta normale, siē ka qėnė para lufte-thotė drejtori Tofaj.
Se "Caktimi i Zonės sė Veēantė nė bazė tė kėtij vendimi, nė asnjė mėnyrė nuk cenon tė drejtat themelore tė titullarėve tė pronės -thuhet ndėr tė tjera edhe nė pikėn 6-tė tė aktvendimit tė ish kryeadminsitratorit Petersen pėr Zonen me Interes tė Veēantė tė Manastirit tė Deēanit, e cila tashmė ėshtė kėrkesė edhe e Pakos e Ahtisarit. Mirėpo, banorėt e Bellesė janė ketu pėr tė deshmuar tė kundėrtėn pėr dhjetė vitet e shkuara
Ajete Shaban Beqiraj, Dojce Vele