Jeta e Marin Kelmendit, 43 vjeē nga komuna e Pejės, pas fatkeqėsisė sė vitit 2003, mori kahje tjetėr. Njė intervenim i gabuar kirugjik, fatkeqėsine e tij do ta dyfishojė, sepse me pėrkeqėsimin e shėndetit do tė humbasė edhe aftėsitė fizike pėr t“iu pėrkushtuar profesionit tė gazetarit, me tė cilin merrej tash 15-tė vjet. Si rrjedhojė do tė vije edhe shkėputja e kontratės, nė janar tė kėtij viti.
“Diskriminimi im ka tė bėjė me mungesėn e etikės njerėzore dhe profesionale tė dy mjekve tė Spitalit Rajonal tė Pejės, tė cilet pas njė ndėrhyrjeje ortopedike kane thyer turjelėn dhe pjesa e thyer ka shkaktuar dėmtime aq tė mėdha nė kokėn e femurit, saqė unė kam mbet invalid pothuaj pėr tėrė jetėn. Si pasojė e humbjes sė shėndetit, unė humba edhe punėn. Por, asnjwri deri mw tani nuk wshte pwrgjigjur para drejtwsisw, ndonwse lenda ime eshte ne gjykatw”-thotė Marin Kelmendi.
Me moton “Tė gjithė tė barabartė dhe pa diskriminim” gjatė shtatorit, i cili nga qeveria e Kosovės u shpall si “Muaj kundėr diskriminimit”, u zhvilluan njė varg aktivitetesh, ndėr tė cilat edhe debate me qytetarė, si ai i sė merkurės nė Pejė.
Gazetari Marin Kelmendi „Sepse diskriminimi sa duhet tė sanksionohet dhe tė ndėshkohet nėpėrmjet gjykatave dhe organeve qė janė tė thirrua ta zbatojnė, ai ėshtė ndaluar edhe nėpėrmjet formave tė ndryshme tė edukimit dhe tė ngritjes sė vetdijes dhe tė pėrgjegjėsisė”-tha nė kėtė debat Habit Hajredini, drejtor i Zyrės pėr Qeverisje tė Mirė, pranė Zyrės sė Kryeministrit tė Republikės sė Kosovės.
Bujar Kadriu, Kryetar i Shoqatės sė tė Verbėrve dhe me tė Parė tė Dobėsuar, pėrmendi diskriminimin e theksuar tek personat me aftėsi tė kufizuara, e sidomos tek gratė. Sipas Kadriut:
“Gra tė tilla ende jetojnė tė izoluara prej shoqėrisė, pėr shkak tė mendimeve patriarkale tė vet familjeve dhe tė rrethit ku jetojnė. Ato, mbi tė gjitha, janė tė privuara nga e drejta elementare e formimit tė familjes, qė bie ndesh me cdo mekanizėm ndėrkombtar pėr tė drejtat e njeriut”.
Ndėrsa, Violeta Krasniqit, pėrfaqėsuese e Zyrės sė Avokatit tė Popullit: ”Diversiteti ėshtė njė ndėr vlerat mė tė pėrgjithshme tė shoqėrisė dhe tė gjitha instrumentet ndėrkomtbare dhe rajonale ka nene tė veēanta tė cialt ndalojnė diskriminimin”.
Por, sa i besojnė Ligjit kosovar Kundėr Diskriminimit Marin Kelmendi dhe ata qė kėtė diskriminim e provuan nė lėkurėn e tyre, kur asnjėri nuk vihet para drejtėsisė?
„Unė i besoj ligjit shume. Por, nuk iu besoj njerėzve qė e aprovojnė kėtė ligj! Sepse, duke qėnė njė njeri medial, e di shumė mirė se si funksionojnė ata qė e kanė nė dorė drejtėsinė, e sidomos nė komunėn e Pejės. Se, brenda kėtyre strukturave kemi njerėz tė cilėt jo qė nuk e pėrfillin drejtėsinė, por janė brėnda koncepteve tė vejtėruara dhe njė Ligj i ri kundėr diskriminimt, do tė ishte njė absurd. Megjithatė, unė edhe mė tej pėrpiqem qė nėpėrmjet rrugės ligjore, ata tė marrin dėnimin e merituar, nese jo nga strukturat tona, atėherė nga strukturat e drejtėsisė evropiane tė misionit EULEX”.
Krahas tė gjitha instrumenteve ligjore, shoqėria kosovare edhe me tej pėrballet me problemin e diskriminimit. Ndėrsa, fale CIMIK-ut italian ne kuader te Task Forces Shumekombeshe-Perendim, gazetari Kelmendi tash dy javė ėshtė kthyer nga Verona e Italisė, ku pas njė ndėrhyrjeje te re kirurgjike gjatė tėrė shtatorit 2008, ėshtė mjekuar nė dy qendra tė mėdha tė mjeksėsisė ortopedike, nė Isola della Scala dhe nė Villafranca tė Veronės.
“Jam shumė mirė tani. Zoti dhe italianėt mė kthyen pėrsėri nė kėmbėt e mia”, kujton gazetari Kelmendi duke falenderuar primariuset italianė Momoli e Fringo.
Nje e dhėnė enciklopedike nga mjekėsia botėrore thotė se "gabimet e mjekėve janė nė vendin e dytė nė botė qė shkaktojnė vdekjen e pacientėve, menjėherė pas sėmundjeve kardiake". Pos fatkeqėsisė qė ia kanė sjellė ortopedet pejanė, Kelmendi ka humbur vendin e punės tė profesioni te “Koha ditore”, e pėrditshme kosovare qė botohet nė Prishtinė, ku ka punuar pėr njė decade tė tėrė ne profesionin e tij te dashur, ne te cilin fah tashme po ndjek edhe studimet master ne Tirane. Nderkohe qe eshte ne pritje te trajtimit te lendes se tij nė Gjykatėn e Pejės.
Ajete Beqiraj, Dojce Vele