Hapja e manifestimit „Java e Trashegimisė Kulturore Evropiane“, nė Deēan, u bė me njė ekspozitė etnografike nė “Mullirin I Shabanajve”, nė tė cilin nė njė tė kaluar jo tė largėt bluhej mielli pėr mijėra banoret e kėtushėm. Ndėrkohė qė pjesėmarrėsit vizitonin pjesėn e vjetėr tė qytezės, muzeun komunal, kullat e lashta dhe gjamitė, njė grup serbėsh prej 20 vetash po pėrfundonin vizitėn treditore nė Manastirin e Deēanit. Nder ta ėshtė edhe 27 vjeēari, Nikolla Aranxhelovic, nga Beogradi, pėr tė cilin „Java Trashėgimisė Kulturore Evropiane“, nuk ka asnjė kuptim, se sipas tij, „nė njė ditė si kjo mė duhet mbrojtja nė ēdo hap, gjithnjė janė rreth meje ushtar e makina. Dhe, dicka e tillė nuk mė ėshtė edhe aq e kėndshme!“
Kjo javė nuk ka rėndėsi as pėr vizitorėt e tjerė nga Beogradi, tė cilėt nė oborrin e manastirit me torbat gati i kėndojnė Shėn Savės para kamerės. As gurėgdhendėsi, Vlladimir Anxheliē, nga qyteti Aranxhelovac i Serbisė, i cili para dy javėsh ka ardhė me punė nė Manastir, nuk ka dėgjuar pėr Javen e Trashegimisė Evropiane“.
„Unė kėtė e mėsova prej jush. Nuk kisha ide pėr diēka tė tillė!“-pėrgjigjet sinqerisht.
Me kėtė rast, Manasitirin do ta vizitojnė njė grup shumėetnik nė mesin e tė cilėve do tė ketė edhe shqiptar.
„Mua mė bėhet qejfi t ķ shoh, sepse pavarėsisht ēfarė kombėsie i pėrket, pėr mua, Njeriu mbetet Njeri!“
Dhe,
atėherė kur grupi i besimtarėve nga Beogradi largohen nga manstiri duke
bėrė kryq, grupi i vizitorėve nga Peja dhe Deēani, hynė nėpėr portėn e madhe
tė manastirit, duke bėrė fotografi papushim. I riu Bruēi nga Deēani dhe
e reja Shala, nga Peja, sjellin pėrshtypjet nga vizitat e objekteve
tė vizituara deri mė tani:
„Nė pėrgjithėsi kam pėrshtypje tė mira, meqėnse secila e ka tė veēantėn e vet. Prandaj, pėr mua tė gjitha janė tė njėjta!“-thotė i riu Bruēi.
„Pėrshtpyjet janė shumė tė mira, meqėnse ėshtė shumė interesante tė shoh kulturėn e vendit tim“-thotė e reja Shala.
Drejtori i Institutit Rajonal pėr Mbrojtjen e Monumenteve Kulturore, nė Pejė, Avdyl Hoxha:
“Ėshtė e rėndėsishme qė Kosova ėshtė pranu nė kėtė union tė 50 shteteve evropiane, ndonėse shkatėrrimet janė tejet tė mėdha. Por, me organizaten INTERSOS kemi arit t“i restaurojmė njė numėr tė madh tė monumenteve, nė komunat e Pejės dhe tė Deēanit, prej tė cilėve edhe vet konakun e Manastirit“. Grupi shumeetnik ne oborrin e Manastirit
Samir Zajmi, Udheheqes I organizatės INTERSOS, e cila qė tetė vjet vepron nė Kosovė.
„Nė nivelin qė ne punojmė, nė tė gjitha shtresat e popullatės vėrehet njė dėshirė e madhe dhe gatishmėri pėr t“u njohur dhe ruajtur trashėgimia kulturore e tė gjithėve”.
Grupi shumėtnik udhėhiqet nga ciceroni murg, i cili pasi t“ua ketė rrėfyer historinė shekullore tė manastirit tė Deēanit, do t“iu prijė nė drekėn tradicionale. Ndėrkohė, Samir Zajmi nga organizata Intersos vjen me mesazhin e Javės:
„Kosova ka trashėgimi tė larmishme dhe nė njė vend kaq tė vogėl, kėto vlera tė shumta duhet tė njihen, tė respektohen dhe tė promovohen, ēdokund”.
Nė Kosovė, janė gjithsejt 760 monumente tė mbrojtura me Ligjin pėr Trashėgiminė Kulturore, tė miratuar nga Kuvendi i Kosovės nė vitin 2006. Nė komunen e Deēanit janė evidentuar 622 objekte tė cilat do tė futėn nėn mbrojtjen e ketij ligji. Pėrderisa, Manastiri I Deēanit tashmė ėshtė I pranuar ne organizaten e Unesko-s si trashėgimi kulturore botėrore.
Lidhje:
Deēan ->
http://kosova.org/staedte/deqani/index.asp
Visoki Decani ->
http://kosova.org/staedte/deqani/kloster/index.asp
Ajete Beqiraj, Dojce Vele & Radio Kosova
