"Kam ardhë me lyp!...Me I mbajt fëmijët...I kam gjashtë. Ma ka ba halli! Jam kanë 24 vjet pune. Mirëpo kushtet në Shqipëri nuk janë për punë as për noj gja, se jane ba privat. Tani qeveria s'o ka shiko asnjë gja. A kush ka shtëpi a ush nuk ka. Sa të sumëruë ka a si o kjo gru që del e lyp-a?" thotë Ruzhe Alija-52 vjecare, të cilën prej Gjirokastrës në Kosove e solli halli.

Në botë ka plot njerëz me pozitë të vështirë sociale. Por, ka edhe të atillë që bëhen të tillë dhe numri I tyre duket më I madh se që është në të vërtet. Për të pasur një pasqyrë sa më reale, Instituti për Politika Sociale I Kosovës ka bërë një hulumtim duke kontaktuar kështu 50 lypës të përhershëm në të gjitha qendrat e Kosovës.

"Nga ata që kemi kontaktuar, se në Kosovë 50 lypës janë të ekspozuar dhe përbëjnë kategorinë e lypesve"-thotë, Mastafa Gara, drejtor I këtij Insituti.

Në fillim te vitit 2006, Sherbimi Policor I Kosoves filloi aksionin per largimin e lypesve nga rruga. Zedhenesi I Komandes Rajonale te Sherbimit Policor te Kosoves, ne Peje, toger Avni Xhevukaj sjell nje ane tjeter te kesaj dukurie:

"Kemi pas raste kur I binë me kombibus këtu e ka te tjera, që I shfrytëzojnë për inicizm të objekteve, me kqyr se ku munden me hy dhe me kry ndonjë akt të vjedhjes së hëndë. Prandaj, kjo veprimtari sa është e dëmshme është edhe e rrezikshme".

Pothuajse nuk ka një qendër të Kosovës pa një numër të dukshëm lypësish. Disa prej tyre me prezencën e përhershme në vende të caktuara, janë bërë pjesë e përditshmërisë. Akcionet e Sherbimit Policor per largimin e tyre, jane të kota,  se ata pas nje kohes serish kthrhen ne vendet e caktuara per te kryer kete vepritmari. Drejtori I Insitutit për politka Sociale në Prishtinë, Mustafë Gara:

"Në Kosovë, shërbimi social vepron me një përgjegjësi jashtëzakonisht të madhe. Se të kontaktojmë me ta, e t'I kthejmë prapa dhe pas një javë dite t'I kesh prapë aty dhe serish t'i kthesh serish prapa, është një përvojë jo aq e këndshme". 

Lypësja Ruzhë Alija, shtron argumentet e saj:

"Vallahi, mue më duhet me dalë, se unë mbaj familjen. Me vjedh kand s'vjedh. Me ofendue kënd nuk ofendoj. Po ma dha, mirë o Zo. Po s'ma dha iku në punë teme. Falemnderit bile I them prapë, se m'vjen zor. Se ata e dine shume mirë se unë s'kam dalë për qejf t'I shtrij dorën kujt".

Drejtori I Institutit për Politika Sociale në Prishtinë, sjell gjëndjen faktike:

"Për fat të keq ata të Shqipërisë janë një kategori e vecantë. Janë fëmijë të mitur dhe gra me fëmije. Fëmijët e mitur më se 60 për qind kanë dalë të etnitetit rom, ndërsa 40 për qind ka edhe me etni shqitpare. Gratë me fëmijë janë 100 për qind të etnitetit rom. Dhe, e vetmja gjë që mund të bëjmë është të kthehen prapa në Shqipëri".

Toger Xhevukaj thote se, rruga nuk është vend i duhur për të siguruar kafshatën e gojës:

 "Nuk duhet të ushtrohet fare, meqënse pranë të gjitha qyteteve eksizostojnë  shoqatat të ndryshme humanitare, ku personat nevojtarë mund të kërkojnë ndihmë. Pastaj, ne kemi edhe shërbime të ndryshme ku ata munden me u drejtu".

Lypësja Alija mbron tezën e vet:

"Mirë mor, lypja ka ken gjithmonë. Hallall asht! Mos vraj. Mos masakro! Vallahi me pas frike me dal edhe në katunde në këtë situatë. Janë prish mileti!"

Ka tri kategori lypësisht të cilët Insituti për Politka Sociale, ia ka rekomanduar ministrisë për Punë dhe Mirëqënje Sociale. Duke qënë se paralemnti I Kosovës ende nuk ka një ligj të miratuar, këto shërbime punojnë në bazë të Ligjit të vjetër për Shërbime Sociale-thotë Mustafe Gara.

 "Kështu që, të gjitha shërbimet bëhen si sherbime sociale për nevojtarë"

Ruzhe Alijaj, e cila 24 vjet punoi nëpër uzina të ndryshme të Shqipërisë, vazhdon trokitjen derë më derë për të kërkuar lëmoshë.

"Për një shpi mund t'mi japin ka një gjysmë euro, 20 cent, dhjete cent...Diku-diku hic, pasha kete rreze dielli!"

Kjo grua edhe sot si përditë nxiton për të kaluar në këmbë "një palë apo dy palë katunde", me parë se të bie terri I natës së ftohtë të shkurtit.

"Ta marrsha t'keqen se u bëra vonë..."

 Ajete Beqiraj,Dojce Vele & Blue Sky