" Si m'ka falë Zoti më kanë falë për një grue të shpisë që s'ka pas qikë. 14 vjet më ka rritë ajo. Edhe gjinia e saj në shehër me dojshin boll, se unë njiherë u bajsha e urtë fort. Po iu dilsha kasap mbrapa! Unë, edhe atëherë hajsha bukë vetëm se jam kanë për hasret. E vallahi, kur u afrojshin fëmija me hongër bukë me mue, ua nxejsha kryet me qet shuplakë. Qikat ma i rrehsha sa mujsha. Pse me I lanë ashtu ndejë? Lujshin me shoqja shoqen e me mue-jo! Ndoshta pse I rrehsha s'lujshin me mue. Por, unë nuk I cojsha mendtë!"-rrëfen lokja, duke mbledhur krahët e tharë.

Në moshën 14 vjec I vdic nëna që e rriti. Pas pak kohe humbi edhe nënën që e lindi. Lokja kujton rastin e parë kur përfshihet në rendin e shtëpisë për të dhënë kontributin në familjen e madhe. Në cdo detaj reflekton natyra e saj e rrebeluar:

 " I zoti i shpisë m'veti a shkoj në bjeshkë me i rujtë dhentë."A je n´mend?-i thashë. Kah muj me i rujtë unë 200 copa dhen?!" Më tha se ka coban boll dhe të ndihmojnë. U binda. Shkoi e ma bleu një gjup te madh. Më preu tesha, do me lesh do me pamuk. Në bjeshkë fryjke fryma, bijke borë, kokrriz. Ec e ktheu e ku me dale?! Në stan isha veç me nji baçicë. I vesha ato sende të nxehta e i lëshova dhentë me çoban tjerë. Mas pesë javëve, kur u shkri bora e u ndreq moti, më dorgjën me i rujtë kingjat në shpi. I zoti i shpisë për ditë ma blejke nga një simit dhe një dele ma lejke me e mjelë. Me tha se ka gjarpij, por janë të tokës sonë e janë besnik. Me dolën fjalët e tij! Fieri deri në shokë e midis tij një cung bungi. Kur u ula me hangër bukën, nisën me ardhë gjarpijtë. Pasha Zotin, më përftojshin sa në të majtë sa në të djathtë e asnjë s'më hajshin. Për çdo ditë i rujsha kingjat. Tetanë gjarpijtë katullaqë përreth meje e unë në cung bungu!"

Loken e fejuan ne moshen 19 vjec. Por, ajo ende kujton se sa me mundim e punoi pajën. Por, ajo u nda e kenaqur me perzgjedhjen e familjes. Në pyetjen në I pëlqeu burri, përgjigjet kështu:

"Pasha Zotin boll! Unë s'jam kanë nashta për to. I kam pasë 23 vjet e ai 18-të. "Ti e moçme e burrin e ri!"-me thojshin."Besa, e plaki para vetes!"-iu thosha. E pasha Zotin, u plak, vdic e shkoi e unë qe ku jom. Masanej, shpia e mirë e hisja e mirë. Më deshtën e i kqyra boll. As me fëmijë nuk kam hjekë shumë. E kam ba qikën e parë si n'te pata në grusht. Po, s'kam ba tjetër vec pesë!"

Lokja 105 vjece tregon edhe për veshjen dhe grimin në kushtet e athershme: "Kur kishim dasma, i lajshim sytë me sapun, e ftyrën e lyjshim me akllak. Flokët i këputsha në njanën anë te vetulla, trrak! I lyjshim edhe me vaj me i vizllue. Faqet i bajshim me të kuq. Buzët jo. As sytë! Vetullat kur dojshim me i ly, e vnojshim sakicën në prush e mbi ta do pipa të lajthisë. Me qat bojë, vetullat merrshin për merak. Dhambt I lajshim me ujë, mos me t'ardhë era gojë! Edhe teshat I kem pasë të mira. Pasha Zotin, kush dijke me folë ju bajke vendi në ballë të odes, te defatorja".

E bekuar me një shekull jetë dhe gjithnjë e kënaqur me atë që ka, lokja edhe sot e kësaj dite nuk ndjen peshën e moshës.

"Perze,se më ka falë Zoti,kryet tem dhimtë s'më ka. Shoh me sy për beter. Vec kjo kambë po me dhemb pak prej ere. Me tana qeto vjet, jam e kfjellt edhe prej mendve. E baj gjumin si kingji. As nuk kam gërrhamë, as s'kam hundë, as s'kam lotë as gjo në dynja të Zotit. Deri para sivjetit rrisha deri sa marojshin lajmet e 10-ve. Pasha Zotin, veç qe tri ditë më ka zanë dielli në shtrat, se as qikë as grue, kurrë!'

Ajo vishet e mbathet vet. Shtron shtratin e fshin dhomën. Madje as rrobet nuk do t'I laj në lavatriqe, por i lan, I than e I palos vet. Por, edhe me gjithë moshën e shtyrë, ka ndjenjën se nuk po bën sa duhet. Prandaj thotë:"Pasha Zotin, deri vjet kam ba shumë punë po tash s'po mundem tjetër veç punëve të mia. Sivjet vec do spirra i kam ba në qata thasë qatje e edhe tri vi kepë i kam herrë në kopsht, se bash kurrgjo tjetër!".

Dëshmitare të moshës së lokës janë kujtimet e lidhura për tri luftërat. Ajo I kujton shume mirë detajet: " Unë, luftën e "Hyrrjetit" e di. I mbaj mend tetanë me plisa të kuq me tufë, me setër e pantoll boj kane. Ushtria e mbretit ma kanë shkrue linë në shpinë të dorës. Shkova e u ktheva vet. Kur hyna në shpi iu thashë: "Vallahi, vec po m'vjen marre se me këtë dru ua daj kryet. Pse s'erdhët me mue? Unë fëmijë e pa korkon aty, veç me ushtri të mretit!" Por, lokja ka bindejn se lufta e fundit në Kosovë ishte më e vështira.

"Unë luftën e Hyrrjetit e di. Edhe luftën e gjermonit e di. Veç, kurrnjo ma e flliqtë se lufta me serbin nuk asht kanë! Vallahi, të fluturojshin plumbat gjithkah. Na i dhanë rrugët e dynjasë,ma! Jemi dalë për gazep në Shipni. Dikush një grusht e dikush një shkelm! Në Shkodër na shtinë mrena pa pullë pa pare. Faliminers prej shpisë së tyne, bukë e tana të mirat. Po kush kqyrke yrrnek? Vec me rrnue! Kur u kthyem në Strellc, të kallun flakë. Pasha din-pasha iman, as s'kisha cka me vesh, vec qeta qe i kam mathun nër kemishë. Kuku nanë,po unë pantoll s'mathi! M'vijke marre me dalë me fol me dikon!"-përfundon rrëfimin plaka 107 vjecare, duke e mbyllur me fjalën e fundit si me një vulë:" E qeshtu qe. Mo s'kom!"

Ajete Beqiraj, ZERI javor & Kosovarja